sezgi va idrokning psixologik asoslari

PPT 24 pages 5.4 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

слайд 1 termiz davlat universiteti psixologiya kafedrasi mavzu: sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi . reja: 1. sezgi haqida umumiy tushuncha. 2.sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 3.idrok haqida tushuncha. 4.idrokning nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlari. 5.idrokda illyuziya va gallyutsinatsiya. 6.vaqt, harakat va fazoni idrok qilish. 7o`rtmt: idrokning assotsiativ nazariyasi. tayanch soʼz va iboralar sezgi sezuvchanlik sezgi turlari idrok appersepsiya idrokning konstantligi illyuziya gallyusinasiya . sezgi deb- atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a`zolarimizga bevosita ta`sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi olamdagi narsa va hodisalarni aks ettiradi. tashqi olamdan kelayotgan qo’zg’atuvchilarning muayyan reseptorlarga bevosita ta`sir etish orqali ayrim belgi va xususiyatlarni va organizm ichki holatini aks ettiradi. ma’lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta’sirlar natijasida hosil bo’lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tizimining u yoki bu qo’zg’atuvchidan ta’sirlanuvchi reaksiyalari tarzida hosil bo’ladi va har qanday psixik hodisa …

2 / 24

ridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo`ladigan qobiq osti va qobiq bo`limlari. analizator nerv jarayonlarining yohud reflektor yoyining butun yo`li manbasi va eng muhim qismini tashkil etadi. reflektor yoyi reseptordan ta`sirotni miyaga olib boruvchi nerv yo`llari va effektordan tarkib topgandir. kompensasiya * insonlar tomonidan rang va yorug’likni sezish ko’rish sezgilari orqali amalga oshadi va seziladigan ranglar xromatik va axromatik turlarga bo’linadi. ko’rish sezgilarining organi ko’z hisoblanib, u ko’z soqqasi undan chiqib keladigan ko’ruv nervlaridan tashkil topgan bo’lib, ko’z soqqasini tashqi tomirlari va to’r pardalari o’rab turadi. odam ko’zi ranglarning taxminan, 380 millimikrondan 780 millimikrongacha uzunlikdagi to’lqinlarning ta’sirini sezadi. uch rangli sezgi nazariyasining asosiy qoidalari 1756-yilda m.v.lomonosov tomonidan bayon qilingan bo’lsa, 1856-yildan keyin nemis fizigi g.gelmgols tomonidan uni to’la isbotlab berilgan. eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo’lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning 1-si tonli, 2-si esa bir necha tondan tashkil topadi. …

3 / 24

shoq qismidan tashkil topgan. tilning shilliq pardasida maxsus ta’m bilish so’rg’ichlari joylashgan bo’lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta’m bilish “kurtaklar”iga ega. muskul-harakat sezgilari motor sezgilar deb nomlanib, ularga og’irlikni, qarshilikni, organlar harakatini bilish sezgilari kiradi. muskul- harakat sezgilarining fizik sababi muskullarga ta’sir etuvchi narsalarning mexanik tazyiqi va gavda harakatlaridir. statik sezgilar gavdaning fazodagi holatini sezish va muvozanat saqlash sezgilari deb nomlanadi. gavdaning fazodagi holatini bilish va muvozanat saqlash sezgisi uchun ichki quloqdagi vestibulyar apparat retseptor vazifasini bajaradi. ch.sherringtonga taalluqlidir. u reseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo`ladi. sezgilarning turlari. 1. eksteroretseptiv sezgilar – tashqi olamdagi narsa va hodislarning sifatlarini aks etadi. ularga ko`rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish va teri sezgilari kiradi. 2. interoretseptiv sezgilar – ichki organlarning turli holatlari aks etadi (organiq, og`riq sezuvchi). 3. proproretseptiv sezgilar – turli harakat organlarining holatlarini aks etadi (muskul, harakat, kinetik va muvozanat). sеzgilarni o`rganish insоn har qanday faоliyatining muvaffaqiyatli …

4 / 24

joylashgan. barmoqlar til, lab, lablarda uchta nuqta mavjud. idrok-deb sezgi a`zolariga bevosita ta`sir etib turgan narsa-hodisalar obrazlarini kishi ongida bir butun holda aks ettirilishiga aytiladi. kishi narsa-hodisalarning ayrim xossalarini sezadi. uni bir butun holda idrok qiladi. chunki narsa va xossa bir-biridan ajralgan holda mavjud bo’lmaydi.odam narsalarni idrok qilayotganda uning ayrim xossalarini sezadi. masalan: chaqmoq qandni idrok qilinadi, uning shirinligi seziladi. quyoshni idrok qilinadi, uning issiqligi seziladi va boshqalar.idrok qo’zg’atuvchilarning ayrim xususiyatlarini aks ettiruvchi sezgilardan farq qilib, narsani butunligicha, yaxlitligicha, uning hamma xususiyatlari bilan birgalikda aks ettiriladi. shuning uchun idrok ayrim sezgilarning oddiy yig’indisidan iboratdir, degan xulosa chiqarib bo’lmaydi.idrok o’ziga xos tuzilishga ega bo’lgan hissiy bilishning sifat jihatidan yangi yuksakroq bosqichidir. idrokning muhim tomonlaridan biri - uning xususiyatlarini turli jabhalar, vaziyatlar, sharoitlarda namoyon bo’lishidir. idrokning muhim xususiyatlaridan biri - bu faol ravishda bevosita aks ettirish imkoniyatining mavjudligidir. idrokning yana bir muhim xususiyati, uning narsa va hodisalarni umumlashgan holda aks ettirilishdir. ma`lumki, …

5 / 24

arini qabul qilish analizatorlarga bevosita ta`sir etmasdan inson ongida turli obrazlarning (ovozlarning eshitilishi, sharpalarning sezilishi) xayolan, fikran paydo bo’lishidan iborat idrokning psixopatalogik (ruhiy xastalik) hodisasiga gallyusinasiya deyiladi. odatda illyuziyani gallyusinasiyadan farq qila olish lozim. illyuziya shu lahzada shaxsning sezgi a`zolariga ta`sir etib turgan biror narsani yanglish, noto’g’ri idrok qilish jarayoni bo’lsa, gallyusinasiya yo’q mavjud bo’lmagan narsalarni tashqi ta`surotsiz idrok qilishdir. masalan, yo’q narsalarning ko’zga bordek ko’rinishi, yo’q ovozlarning quloqqa eshitilishi, yo’q hidlarning dimoqqa urilishi kabilar gallyusinasiyaning mahsuli bo’lib hisoblanadi. gallyusinasiya shaxsning biror narsa va holatni ko’rgandek, eshitilgandek, his qilgandek kabi tasavvurning aks etishidir xolos. gallyusinasiya hodisasi ko’pincha kasallikdan (isitma, alahsirashdan) darak beruvchi alomatdir, u nerv tizimini buzadigan kasalliklarning oqibatida ro’y berishi mumkin. idrokni tasnif qilishda materiyaning yashash shakllari - fazo, vaqt, harakat asos qilib olinadi, unga ko’ra idrok quyidagi turlarga ajratiladi: fazoni idrok qilish vaqtni idrok qilish harakatni idrok qilish mavzu yuzasidan nazorat savollari: 1.ruhiy bilish jarayonlarini sanab o’ting? 2.sezgiga …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi va idrokning psixologik asoslari"

слайд 1 termiz davlat universiteti psixologiya kafedrasi mavzu: sezgi va idrokning psixologik mohiyati, fiziologiyasi . reja: 1. sezgi haqida umumiy tushuncha. 2.sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. 3.idrok haqida tushuncha. 4.idrokning nerv-fiziologik asoslari, xususiyatlari va qonuniyatlari. 5.idrokda illyuziya va gallyutsinatsiya. 6.vaqt, harakat va fazoni idrok qilish. 7o`rtmt: idrokning assotsiativ nazariyasi. tayanch soʼz va iboralar sezgi sezuvchanlik sezgi turlari idrok appersepsiya idrokning konstantligi illyuziya gallyusinasiya . sezgi deb- atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a`zolarimizga bevosita ta`sir etishi natijasida ularning ayrim belgi va xususiyatlarini miyamizda aks ettirilishini aytamiz. sezgi bilish jarayonlari ichida oddiy psixologik jarayon bo’lib, tashqi o...

This file contains 24 pages in PPT format (5.4 MB). To download "sezgi va idrokning psixologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi va idrokning psixologik a… PPT 24 pages Free download Telegram