klassiksiyosiy iqtisod

PPTX 35 стр. 255,0 КБ Бесплатная загрузка

35 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 255,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 35

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (8 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 35

klassik iqtisodiy maktabning to'la shakllanishi. adam smit va david rikardo iqtisodiy ta'limotlari klassik siyosiy iqtisod 1. v.petti iqtisodiy qarashlari. 2. p.buagilber iqtisodiy g'oyalari. 3. a.smit iqtisodiy nazariyalari. 4. d.rikardoning iqtisodiy ta'limotlari. reja: 1. angliya va frantsiyada klassik maktab vujudga kelishining shart-sharoitlari 1-bosqich xvii asr oxiri – xviii asr boshi 1-bosqichda merkantilizm ta'limotining xatolari yoritib beriladi va uning asoschilari v.petti va p.buagilber bir-biridan bexabar qiymatning mehnat nazariyasini ilgari surdilar va har qanday qiymatning manbai va o'lchovi sifatida tovar mahsulot yoki boshqa boylikni yaratish uchun sarflangan mehnat miqdori hisoblanadi. boylik va farovonlik muomala sohasi emas, balki ishlab chiqarish sohasida yaratilishi ko'rsatiladi 2-bosqich xviii asr oxiri va xix asr boshi 2-bosqich a.smit asarlaridagi iqtisodiy g'oyalarda aks etgan. 3-bosqich xix asrning 1-yarmi 3-bosqich frantsiyalik j.b.sey va f.bastiya, inglizlar d.rikardo, t.maltus va n.senior, amerikalik g.keri va boshqalar asarlaridagi g'oyalar bilan bog'liq.xix asrning 1-yarmi 4-yakunlovchi bosqich xix asrning 2-yarmiga to'g'ri keladi 4-yakunlovchi bosqich xix asrning 2-yarmi …

2 / 35

mlakachilik siyosati katta o'rin egalladi. gollandiya, keyinchalik frantsiya ustidan dengizda erishilgan g'alaba tufayli angliya jahondagi eng yirik va kuchli dengiz davlatiga aylandi. demak, savdo, tovar-pul munosabatlari ham keskin oshdi. klassik iqtisodiy maktab deganda v.pettidan boshlanadigan iqtisodiy tadqiqotlar tan olinadi, bu ta'limot ishlab chiqarishdagi bozor munosabatlarining ichki aloqadorligini o'rganadi va tahlil etadi. v.petti klassik maktab otasi va statistikaning kashfiyotchisidir. angliyada v.petti, frantsiyada p.buagilber shu maktabning boshlovchilari bo'lsa, frantsiyada shu maktabning bir yo'nalishi bo'lgan fiziokratlar vujudga keldi (f.kene, a.tyurgo) va u a.smit, d.rikardolar bilan yakunlanadi. bu davr kapitalistik munosabatlar rivojiga yo'l ochib berdi. r.xeylbroner va l.turoularning fikricha («ekonomika dlya vsex»), ishlab chiqarish omillari vujudga keldi: mehnat, er va kapital tovarga aylantirildi, bungacha ular tovar bo'lmagan. hozirgi davr tili bilan aytganda, bozor tizimi, bozor jamiyati barpo etila boshlandi. 1. v.petti iqtisodiy qarashlari. ilk klassik maktab ta'limotlari asoschilari v. petti ( 1623-1687 yil ) p. buagilber ( 1646-1714 yil ) v.pettining iqtisodiy muammolarga bag'ishlangan …

3 / 35

va uni turlicha yo'llar bilan himoya qildi. ish haqini cheklash tarafdori sifatida ishchilarga fizik jihatdan minimum haq to'lash va shu bilan birga yangi sinfning boyishiga yordam berishni qo'lladi. u mehnatning kapital tomonidan ekspluatatsiyasini yoqlab chiqdi. xuddi shuningdek, angliyaning mustamlakachilik siyosatini ham qonuniy deb hisobladi. v.petti kapitalga soliq solishga qarshi edi, chunki bu ishlab chiqarishni cheklashi mumkin edi. shu bilan birga u mehnatkashlarning daromadlaridan soliq olish tarafdori edi. u iqtisodiy muammolarga bag'ishlangan «soliqlar va yig'imlar to'g'risida risola» (1662y.), «so'z donishmandlarga» (1665y.), «irlandiyaning siyosiy anatomiyasi» (1672y.), «siyosiy arifmetika» (1683y.) va boshqa shu kabi asarlarni yozdi. 1682 yilda yozilgan «pul to'g'risida bir necha og'iz so'z» kitobi 32 ta savol va javob tariqasida angliyada pul chaqasini qaytadan zarb etish masalasiga bag'ishlangan. bu aslida kichik bir parcha pul nazariyasining ustuni edi. unda petti merkantilizmdan butunlay voz kechadi va pulni umumiy ekvivalent vazifasini bajaruvchi maxsus tovar deb hisoblaydi. pulning qiymati ham boshqa tovar kabi sarflangan mehnat …

4 / 35

nazariyasiga qarama-qarshi ularoq, qiymat manbai sifatida mehnat bilan birga tabiatni ham qabul qilishni talab etadi. buning sababi shuki, u iste'mol qiymati manbai sifatida ham, qiymat manbai sifatida ham bir xil gavdalangan. 2. p.buagilber iqtisodiy g'oyalari. p.buagilberning iqtisodiy muammolarga bag'ishlangan asarlari: «frantsiyaning to'la tavsifi» «frantsiya to'g'risida varaqa» «boyliklar tabiati to'g'risida traktat» 1691 yilda u frantsiyani og'ir iqtisodiy ahvoldan chiqarish tizimini taklif etdi. dastlabki fikrlari buyicha turli islohotlar o'tkazib (ular burjua-demokratik harakterga ega bo'lishi kerak edi), 1707 yilda esa uning g'oyalari etilib, quyidagi uch qismdan tarkib topdi: soliq tizimini o'tkazish. soliq tizimining dehqonlar mehnatidan manfaatdorlik tamoyiliga asoslanishi, undan tashqari soliq barchaga tegishli bo'lishi kerak edi. ichki savdoni har hil cheklashlardan ozod qilish (ichki savdo erkinligi); bu chora ichki bozorni kengaytirish, mehnat taqsimotining o'sishini ta'minlash, tovar-pul muomalasini kuchaytirishi kerak edi; donning erkin sotilishiga yo'l berish, donga tabiiy baho ta'sirini cheklamaslik. frantsiyada xvii asrning ikkinchi yarmida feodal munosabatlar o'zining chuqqisiga chiqqan edi, vaholanki angliyada …

5 / 35

bu baholar o'rtacha har bir sohadagi ishlab chiqarish harajatlarini qoplashga yordam berishi va ma'lum kirim, sof foyda keltirishi kerak. aks holda ishlab chiqarish bo'lmaydi, undan so'ng, bu shunday baholarki, unda tovarlarni realizatsiya qilish jarayoni bekamu-ko'st davom etishi va barqaror iste'mol talabi qondirilishi kerak. va nixoyat, bu shunday baholarki, pullarning «o'z o'rni bo'lib», ular tulov oborotini bajarishi va odamlar ustidan hukmronlik, zo'ravonlik qila olmasligi zarur. xalq xo'jaligi proportsionalligi ifodalangan baholar qonunini, aslida esa qiymat qonunini tushunish yangi va ilg'or g'oya edi. olimning asosiy asarlari shu g'oyalar bilan bog'liq. iqtisodiyotda «optimal baholar»ni qanday ta'minlash mumkin? buagilberning fikricha, baholarning bunday strukturasi (tarkibi) raqobat erkinligi sharoitida stixiyali ravishda tarkib topadi. 3. a.smit iqtisodiy nazariyalari. a.smit manufaktura davrining iqtisodchi nazariyotchisi 1733 yilda j.hargrivs o'z qizining nomi bilan atagan «jenni» mexanik to'quv dastgohini mexanik k.vud uni 1772 yilda takomillashtirdi 1783 yilda esa s.krompton «myul-mashina»ni yaratdi 1785 yilda e.kartrayt mexanik to'quv stanogini ijod qildi r.arkraydning to'quv mashinasi …

6 / 35

to'g'risidagi tadqiqot» asari qiymat va qo'shimcha daromad muammolari - kapital jamg'arilishining shakllanishi davrida evropaning iqtisodiy rivojlanishi turli xalqlarda farovonlik, kapitalizm taraqqiyotining tarixiy shart-sharoitlari merkantilizm va fiziokratlarning ta'limotiga munosabati davlat moliya tizimi tadqiq etilgan smitning qiymatning mehnat nazariyasi adam smit (1723-1790) nazariyalari qiymat va bahoning shakllanishi renta nazariyasi odamlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot iqtisodiy erkinlik printsipi boylikni ko'paytirish omillari: mehnat taqsimoti, pul, kapital ko'rinmas qo'l sinflar va daromadlar a.smit va hozirgi zamon smit nochor ahvolga tushib qolgan iqtisodiyotni rivojlantirish uchun quyidagi uch omilni ko'rsatib bergan 1) mamlakatda tinchlik, osoyishtalik bo'lishi va saqlanishi 2) me'yordagi engil soliqlar tizimi 3) davlat iqtisodiyot ishlariga hadeb aralashavermasligi zarur, iqtisodiyot tabiiy ravishda amalga oshaveradi 3. a.smit iqtisodiy nazariyalari. xviii asrning ikkinchi yarmida klassik iqtisodiy maktab britaniyalik olimlar a.smit va d.rikardo asarlarida eng yuksak cho'qqiga ko'tarildi. adam smit (1723-1790) 1779 yilda 1766 yilda o'z yurtiga qaytdi va o'zining bosh asari - «xalqlar boyligining tabiati va …

7 / 35

hatdan bu tadqiqot iqtisodiy liberalizm kontseptsiyasiga, ya'ni fiziokratlarning tabiiy tartibi, yanada aniqroq bozor iqtisodiyoti munosabatlariga asoslanadi. olim o'z asarlari va tadqiqotlarida odamlar ba'zi bir shunday tabiiy hususiyatlarga egaki, ular ijtimoiy tuzumga bog'liq emas, degan hulosaga asoslanadi. ana shunday hususiyatlardan biri - egoizm (xudbinlik) bo'lib, odamlar o'z xo'jalik faoliyatlarida unga amal qiladilar. ammo ayrim shahsninggina manfaatlari jamiyat manfaatlariga mos tushadi, deb uqtiradi u. har bir odam o'z shahsiy manfaatini ko'zda to'tadi, ammo bu holatda ko'p boshqa holatlardagi kabi, u «ko'rinmas qo'l» tomonidan uning niyatida ham bo'lmagan maqsad sari yunaltiriladi... hozirgi davrda barchaga yaxshi ma'lum bo'lgan «ko'rinmas qo'l» iborasi bilan birga «iqtisodiy odam» tushunchasi ham kiritildi. unga ko'ra , shahsiy manfaatlar tufayli savdo va almashuv jarayoni amalga oshadi. «menga kerak bo'lgan narsani bersang, men senga kerak bo'lgan narsani beraman», qabilida, ya'ni shahsiy manfaatlarning talabini qondirish yo'li tutiladi, ya'ni gap kimningdir sahiyligida emas. smit pulning muomala vositasi funktsiyasini boshqalarga nisbatan (bu printsiplar smitda …

8 / 35

i, unga ko'ra jamiyat boyligi ishlab chiqarish jarayonida mehnat tufayli paydo bo'ladi. fiziokratlar va ilk klassik maktab vakillari mehnat faqat qishloq xo'jaligidagina samarali bo'ladi, desalar, a.smit mehnatni barcha sohalarda (sanoat, qishloq xo'jaligi va hizmat ko'rsatish sohalari ) boylikning asosi deb bildi. u kapitalistik ishlab chiqarishning manufaktura bosqichini tahlil qilish asosida iqtisodiy progressning muhim omili mehnat taqsimotidir, degan xulosaga keldi va buni o'z tadqiqotlarining boshlang'ich punkti deb qabul qildi. mehnat unumdorligi uch usul bilan amalga oshiriladi: 1. mehnat taqsimoti tufayli ayrim ishchilarning chaqqonligi va mohirligi oshadi; 2. bir turdagi ishdan boshqasiga o'tish uchun ketadigan vaqt iqtisod qilinadi (dastgohdan dastgohga borish vaqti va yangi turdagi ishga psixologik moslashish uchun ketadigan vaqt iqtisod qilinadi); 3. mehnat taqsimoti mashinalar ixtiro qilishga imkon tug'diradi, ya'ni takrorlanadigan jarayonlar mashina qo'llashga qulaylik yaratadi. undan tashqari ishchilarning bir xil ishni doim takrorlashi tufayli mahsulotning sifati ham yaxshilanishi kerak, bu esa tovarning bahosi, raqobat quvvatini oshiradi. shunday qilib, a.smit …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 35 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "klassiksiyosiy iqtisod"

klassik iqtisodiy maktabning to'la shakllanishi. adam smit va david rikardo iqtisodiy ta'limotlari klassik siyosiy iqtisod 1. v.petti iqtisodiy qarashlari. 2. p.buagilber iqtisodiy g'oyalari. 3. a.smit iqtisodiy nazariyalari. 4. d.rikardoning iqtisodiy ta'limotlari. reja: 1. angliya va frantsiyada klassik maktab vujudga kelishining shart-sharoitlari 1-bosqich xvii asr oxiri – xviii asr boshi 1-bosqichda merkantilizm ta'limotining xatolari yoritib beriladi va uning asoschilari v.petti va p.buagilber bir-biridan bexabar qiymatning mehnat nazariyasini ilgari surdilar va har qanday qiymatning manbai va o'lchovi sifatida tovar mahsulot yoki boshqa boylikni yaratish uchun sarflangan mehnat miqdori hisoblanadi. boylik va farovonlik muomala sohasi emas, balki ishlab chiqarish sohasida yaratilishi ...

Этот файл содержит 35 стр. в формате PPTX (255,0 КБ). Чтобы скачать "klassiksiyosiy iqtisod", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: klassiksiyosiy iqtisod PPTX 35 стр. Бесплатная загрузка Telegram