arab mamlakatlarida dastlab ki iqtisodiy g'oyalar (ibn xaldun abdurrahmon abu zayd)

PPTX 17 стр. 131,7 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 131,7 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari uyg'onish davrida o'rta osiyodagi iqtisodiy g'oyalar reja: 1. arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar(ibn xaldun abdurrahmon abu zayd )(1332-1406) 2. abu nasir farobiyning iqtisodiy g'oyalari. 3. abu ali ibn sinoning iqtisodiy g'oyalari. 4. abu rayxon beruniyning iqtisodiy ixtirosi. 5. yuusuf xos xojibning iqtisodiy g'oyalari. 1.arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar(ibn xaldun abdurrahmon abu zayd 1332-1406) sharq mamlakatlarida feodal munosabatlar iii-viii asrlarda shakllana boshladi. bu erlarda pul, mehnat munosabatlari biroz engillashdi. davlat xususiy egalik va foydalanish uchun er ajrata boshladi. xususiy er egaligining turli shakllari saqlangani holda davlat asosiy va unumdor erning egasi sifatida, zarur paytda xususiy xo'jaliklarning barcha ishlariga bemalol aralashish, er soligini yig'ish huquqini yo'qotgan emas. shu sababli sharqda «davlat feodalizmi»ning turli shakllari saqlandi va iqtisodiy qarashlarda ham o'z aksini topdi. iklim va turar-joy sharoiti tufayli, bu erlarda dehqonchilik asosan sun'iy sug'orish asosidagina olib borilishi mumkin edi. ba'zi olimlarning fikricha, sharqda erga xususiy mulkchilikning yo'qligi va buning …

2 / 17

idir. mehnat qilinmasa «bozor munosabati ham barham topadi». «davlatning kuchi va qudrati, aholining soni boylik va farovonlikka bog'liqdir», deb yozadi olim (smit goyasi). soliqlar zarurligi uqtiriladi, soliqlar yana aholining o'ziga qaytib keladi. «aholining boylik manbaini bozor va savdo munosabatlari tashkil etadi», deganda olim xuddi bugungi iqtisodiy g'oyani qo'llab-quvvatlaydi. merkantilistik g'oya klassik maktab fikrlari bilan to'ldiriladi. «savdogar moliga narx qo'yishda barcha sarf-harajatlarni hisoblab narx yozadi». olimning bexosiyat, mevasiz daraxtlar ekishdan chetlanish xaqidagi fikri ham qimmatlidir. ibn xaldun dastlab birgalikda «ishlab chiqarish» faoliyatiga katta e'tibor berdi, jamiyat moddiy qiymatlar «ishlab chiqaruvchilar» jamoasidan iborat deydi. u «odamning kelib chiqishida mehnatning o'rni»ni ochib berishga harakat qilgan. hunarmandchilik, fan va san'atning rivoji bevosita «mehnat unumdorligining o'sishi» bilan bog'liq deydi. «oddiy» va «murakkab» mehnat farqlangan, mehnat bo'lmasa, buyum ham bo'lmas edi, degan muhim xulosa chiqariladi. olim fikrlarida «zaruriy» va «qo'shimcha mahsulot», «zaruriy va qo'shimcha mehnat» tushunchalari farqlanadi. u «tovarning iste'mol qiymati» va «qiymat» tushunchalarini ta'rifladi. zamon …

3 / 17

uyuk faylasufi, sharq arastusi, sharq aflotuni kabi mashxur nomlar bilan muhrlangan. uning iqtisodiy va boshqa ijtimoiy qarashlari arastu va aflotun asarlarini tushuntirishga qaratilgan bir qancha asarlarida bayon etilgan, jumladan, uning iqtisodiy dunyoqarashi «fozil kishilar shahri» asarida ham o'z ifodasini topgan. mutafakkir aflotun qarashlari xaqida gapirar ekan, mulkka ega bo'lish yomon odat emasligini, qashshoqlikda (mulksiz) yashagandan ko'ra, badavlat yashamoq afzaldir, degan fikrni aytadi. faqat mulkni befoyda jamg'arishdan, saqlashdan saqlanish zarur, degan fikrni ilgari suradi. fikrini davom ettirib yozadiki, odamlarga, avlodga zarar keltirmaydigan mol-mulk orttirish foydali ishdir; bunda qonunlar yordamida ruh va badanni e'zozlanishiga sazovor qiladigan tarbiya muhim ahamiyatga ega. faqat boshqalar uchun zarar keltiradigan boylik to'plash, mol-mulkka ega bo'lish yomon odatdir olim aflotun falsafasini sharxlar ekan, odamlarni mulkiy qonunlar asosida tarbiyalash masalasiga alohida e'tibor beradi. «agar shahar aholisi ma'rifatsiz, tajribasiz odamlar va bolalardan iborat bo'lsa, u holda ular qonun o'rnatgan tartib va boshqaruv usulini qabul qilmaydilar». qayd etiladiki, qonunlar asosida, ya'ni …

4 / 17

ayotning samarasi ko'pincha ana shu harajatlar miqdori, tartibi va mezonlariga ham bog'liqdir. olim hisoblaydiki, yashash uchun ega bo'lingan mablag'larni, mahsulotlar va mulkni to'g'ri taqsimlanmasa, me'yori bilan xarajat qilinmasa, bunday ishda «nomaqbulchilik ro'y beradi». «bu — boshqarilishi eng qiyin bo'lgan ishdir, kimda-kim o'z ixtiyorida bo'lgan mulkni foyda chiqarish uchun muomalaga qo'ymasa, uni faqat o'zi uchungina jamg'arsa, juda katta zarar keltiradi». forobiy qarashlarida taqsimot masalasi juda keng va o'ziga xos usulda talqin etiladi. u jamiyat va odamlar yo'lidagi mulk va noz-ne'matlarni to'g'ri taqsimlash davlat qurilishida asosiy masaladir, degan fikrni bildiradi. demak, jamiyat hayotida eng muhim muammolardan biri mulkni, mahsulotlarni kerakli maqsadlarga to'g'ri, samarali taqsimlanishidir. taqsimot ishi maqsadga muvofiq yo'lga qo'yilmas ekan, ko'pchilik odamlar bachkanalashib ketadi, odamlar faqir ahvolga tushib qoladi. taqsimot mavjud mulk, mahsulot, boyliklar hisobini to'g'ri yo'lga qo'yishdan boshlanadi. xuddi ana shu fikr forobiy tomonidan ilgari o'ringa chiqariladi. «avvalo, — deydi olim, — er va joylarning miqdori, keyin ularning egalari va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arab mamlakatlarida dastlab ki iqtisodiy g'oyalar (ibn xaldun abdurrahmon abu zayd)"

qadimgi dunyo iqtisodiy g'oyalari uyg'onish davrida o'rta osiyodagi iqtisodiy g'oyalar reja: 1. arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar(ibn xaldun abdurrahmon abu zayd )(1332-1406) 2. abu nasir farobiyning iqtisodiy g'oyalari. 3. abu ali ibn sinoning iqtisodiy g'oyalari. 4. abu rayxon beruniyning iqtisodiy ixtirosi. 5. yuusuf xos xojibning iqtisodiy g'oyalari. 1.arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar(ibn xaldun abdurrahmon abu zayd 1332-1406) sharq mamlakatlarida feodal munosabatlar iii-viii asrlarda shakllana boshladi. bu erlarda pul, mehnat munosabatlari biroz engillashdi. davlat xususiy egalik va foydalanish uchun er ajrata boshladi. xususiy er egaligining turli shakllari saqlangani holda davlat asosiy va unumdor erning egasi sifatida, zarur paytda xususiy xo'jali...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (131,7 КБ). Чтобы скачать "arab mamlakatlarida dastlab ki iqtisodiy g'oyalar (ibn xaldun abdurrahmon abu zayd)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arab mamlakatlarida dastlab ki … PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram