jamiyat va inson falsafasi

DOCX 20 pages 43.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.8 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

jamiyat va inson falsafasi axloqiy qadriyatlar. reja: 1. jamiyat tushunchasi. jamiyatning taraqqiyot qonunlari. jamiyat haqidagi turli xil nazariyalar. jamiyat hayotida barqarorlik va beqarorlik. o`zbekistonning barqaror va tadrijiy rivojlanishidagi xususiyatlar. 2. taraqqiyotning uzbek modeli. jamiyat tadrijiy rivojlanish kontseptsiyasi. uzbek modeli tizimida oilaning o`rni. jamiyat taraqqiyoti va jamoa, tashkilotlar, davlat va oila munosabatlari. 3. «odam», «inson», «individ», «shahs» tushunchalari. inson tarixning yaratuvchisi va eng ulug` ijtimoiy qadriyat. insonda tabiiylik, biologik, ijtimoiylik va ma'naviylik uyg`unligi. 4. ehtiyoj, maqsad va manfaatlar inson borligining tamoyillari. o`zbekistonda o`tkazilayotgan islohotlar inson manfaatlarini ko`zlab amalga oshirilayotgan jarayon. demokratik jamiyat qurish va inson qadri hamda erkinliklari. insoniyat azal-azaldan jamoa bo`lib yashaydi. yer sayyorasi uning abadiy makoni, umumiy vatanidir. quyosh tizimidagi ana shu mitti sayyorada yashayotgan odamlar oilasini jamiyat deb atash odat tusiga kirgan. demak, umumbashariy ma'noda jamiyat odamzodning umri, hayoti o`tgan hamma davri, joy va hududi bilan bog`liq barcha o`zgarish va jarayonlarni ifoda etadi. shu bilan birga, biror davlat …

2 / 20

r maqsad, bir xil manfaat yulida jam bo`lgan kishilar tushuniladi. masalan, jamoat deganda bir masjidda namoz o`quvchi ham mahalla, ham qishloq kishilar nazarda tutiladi. jamoat so`zining jamoatchilik, adabiy jamoatchilik, talabalar jamoatchiligi va hokazo. jamiyat insoniyat tarixiy taraqqiyotining ma'lum bosqichida shakllanadigan ijtimoiy munosabatlar majmuidir. ijtimoiy munosabatlar ichida eng asosiysi, siyosiy va huquqiy ustqurma uchun haqiqiy bazis buladigan, ijtimoiy ong shakllarini belgilaydigan munosabatlar – iqtisodiy munosabatlardir. to`g`ri, jamiyat taraqqiyoti tabiiy-tarixiy, qonuniy taraqqiyotdir. jamiyat ijtimoiy mehnat taqsimoti asosida shurga-ongga til va nutqqa ega bo`lgan, bir-birlarining ijtimoiy yordami, ko`magiga ehtiyoj sezuvchi insonlar ijtimoiy uyushmasining eng umumiy ilmiy-falsafiy atamasidir. jamiyat – tabiatning bir qismi, ya'ni ijtimoiy borliq bo`lib, odamlar uyushmasining maxsus shakli, kishilar o`rtasida amal qiladigan juda ko`plab munosabatlar yig`indisi, degan turlicha ta'riflar ham bor. jamiyat muttasil ravishda rivojlanuvchi takomillashib boruvchi murakkab tizimdir. har bir yangi davrda jamiyat mohiyatini bilish zarurati vujudga keldadi. milliy mustaqillik tufayli jamiyat mohiyatini yangicha idrok etish ehtiyoji paydo bo`ldi. prezident …

3 / 20

ish, o`zini angash, dunyoqarash, donishmandlikka intilish, bilim, san'at, g`oya, mafkura, go`zallik bilan, ma'naviy kamolot yo`lidagi intilishlar kiradi. insonning asl mohiyati moddiy ehtiyojlarni madaniy shakllarda qondirishida yaqqol namoyon bo`ladi. inson aqlli mavjudot sifatida moddiy ehtiyojlarini madaniy shakllarda qondirish uchun tabiat va jamiyat mohiyatini bilishga, moddiy va ma'naviy olamni uyg`unlashtirishga, tabiat va jamiyatni o`z maqsadlariga mos ravishda o`zgartirishga harakat qiladi. ilm – fan va texnika insonning ma'naviy va moddiy ehtiyojlarini qondirish quroli, muhim vositasi bo`lib xizmat qiladi. inson yuksak ma'naviyat tufayligina o`z ehtiyojlarini madaniy shakllarda oqilona va to`liqona qondirish imkoniga ega bo`ladi. mamlakatimizda ma'naviyat masalalariga alohida e'tibor berilayotganining sababi ham ana shunda. jamiyatning moddiy va ma'naviy hayoti kishilarning moddiy va ma'naviy ehtiyojlari bilan uzviy bog`liq xolda vujudga keldi. jamiyat ham makro va mikro jismlar kabi o`z-o`zini tashkillovchi va boshqaruvchi tizimdir. binobarin, bu tizim muayyan qonunlar asosida mavjud bo`ladi va takomillashib boradi. ikki jins yakkanikohlikka asoslangan oila shaklida yashashga o`tishi, urug`, qabila, elat …

4 / 20

ifodasini topgan o`zaro aloqadorliklar, bog`lanishlar ijtimoiy hayotda ham namoyon bo`ladi. binobarin, bu eng umumiy qonunlar, kategoriyalar, tamoyillarni bilish jamiyatni ilmiy boshqarish imkoniyatini tug`diradi. insoniyat tarixiy takomilida, sotsial, elatlar, millatlar hayotida o`xshash shart-sharoitlarda birdek amal qiladigan qonunlarni umumiy qonunlar deb atash mumkin. masalan, moddiy ishlab chiqarish bilan ma'naviy boyliklar yaratish o`rtasidagi mutanosiblik qonuni bozor munosabatlarining ikki tomni o`rtasidagi yoki ehtiyojlar bilan manfaatlar urtasidagi munosabatlarni anglatadi. muayyan jamiyat taraqqiyoti va tanazzulining aniq bir bosqichlari, holati tug`risida ravshan tasavvurga ega bo`lish uchun xususiy [juz'iy] ijtimoiy qonunlarni ham anglab olish zarur. bunday qonunlarning amal qilish darajasi malum bir makon va zamonda cheklanganligi va ular jamiyat taraqqiyotining faqat ayrim bosqichlarigagina xos aloqadorliklarni ifodasi bilan farqlanadi. masalan, sobiq shurolar davrida amal qilgan planli proportsional deb atalgan qonunning harakati yo`li shu davlat tugashi bilan to`sib qo`yildi. yoki talab va taklif o`rtasidagi mutanosiblik qonuni, raqobatga asoslangan munosabatlar kabi umumiy qonunlar o`zbekiston sharoitida o`ziga xos, betakror amal qilishi u …

5 / 20

a'kidlangan. qadimgi turk mifologiyasida ham adolatli, faravon jamiyat va davlat haqida e'tiborga sazavor qarashlar mavjud. qadimgi yunon faylasufi aflotun takomillashgan kishilik jamiyatini, ideal davlatni barpo qilish, lozim deb hisoblagan. markaziy osiyodan yetishib chiqqan abu nasr forobiy o`zining «fozil odamlar shahri» asarida jamiyatning vujudga kelishi, maqsadi va vazifalari haqida ta'limot yaratgan. abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino kabi mutafakkirlar kishilik jamiyati paydo bo`lishi sabablarini insonning boshqa mavjudotlarga nisbatan ojizligi birdamlik hissining rivojlanganligi bilan izohlaganlar. falsafiy tafakkur tarixida jamiyatning mohiyati va rivojlanishiga oid turli nazariyalar mavjud. xususan, nemis faylasufi i.qant jamiyatning vujudga kelishini axloqning shakllanishi bilan izohlagan. g.gegel esa jamiyatning shakllanishi va rivojlanishi sabablarini mutlaq ruhning rivojlanishi bilan, l.fetserbah din bilan bog`langan, ijtimoiy taraqqiyot sabablarini diniy ong taraqqiyotidan izlagan. frantsuz mutafakkiri i.qant jamiyatning rivojlanish sabablarini insoniyat ma'naviy taraqqiyotining uch bosqichi [geologiya, metafizik, pozitiv bosqichlar] bilan izohlagan. k.markas jamiyatning rivojlanish sabablarini sinfiy ko`rash va inqilobiy o`zgarishlar bilan bog`lagan, barcha ijtimoiy xodisa va …

6 / 20

, har bir xalq o`zining betakror, noyob, o`ziga xos va o`ziga mos turmush tarzini saqlab qolgan xolda, boshqa xalqlar tajribalaridan ijodiy foydalanish orqali ijtimoiy taraqqiyotning o`ziga xos modelini yaratadi. jamiyat hayotiga barqarorlik va beqarorlik ham xos. har bir inson o`z oldiga qo`ygan maqsadlariga erishish uchun osoyishtalik va tinchlikka muxtoj bo`lgani kabi jamiyat ham o`z oldiga qo`ygan vazifalarni ado etishi uchun ijtimoiy-siyosiy barqarorlikka ehtiyoj sezadi. barqarorlik – jamiyat taraqqiyotining tadrijiy rivojlanishi, ijtimoiy tizimning muayyan darajadagi bir tekis faoliyat ko`rsatish imkoniyatidir. u turg`unlik tushunchasidan keskin farqlanadi. ijtimoiy-siyosiy turg`unlik tushunchasi jamiyatdagi mavjud siyosiy, ma'naviy tizimning tanazzuli alomatidir. jamiyatda barqarorlik beqarorlik bilan, inqiroz gullab-yashnash bilan almashib turishi ham mumkin. jamiyatning ma'naviy, iqtisodiy, siyosiy, huquqiy sohalarida muayyan yutuqlarga erishilgach, ijtimoiy imkoniyatlar ro`yobga chiqarilib bo`lgach bundan keyingi taraqqiyoti yo`lida yangi muammolar tug`iladi va ularni hal etish vazifasi paydo bo`ladi. beqarorlik ichki va tashqi jarayon va tahdidlar natijasida vujudga keladi. beqarorlik bir ijtimoiy-siyosiy tuzumdan boshqa ijtimoiy-siyosiy tuzumga …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jamiyat va inson falsafasi"

jamiyat va inson falsafasi axloqiy qadriyatlar. reja: 1. jamiyat tushunchasi. jamiyatning taraqqiyot qonunlari. jamiyat haqidagi turli xil nazariyalar. jamiyat hayotida barqarorlik va beqarorlik. o`zbekistonning barqaror va tadrijiy rivojlanishidagi xususiyatlar. 2. taraqqiyotning uzbek modeli. jamiyat tadrijiy rivojlanish kontseptsiyasi. uzbek modeli tizimida oilaning o`rni. jamiyat taraqqiyoti va jamoa, tashkilotlar, davlat va oila munosabatlari. 3. «odam», «inson», «individ», «shahs» tushunchalari. inson tarixning yaratuvchisi va eng ulug` ijtimoiy qadriyat. insonda tabiiylik, biologik, ijtimoiylik va ma'naviylik uyg`unligi. 4. ehtiyoj, maqsad va manfaatlar inson borligining tamoyillari. o`zbekistonda o`tkazilayotgan islohotlar inson manfaatlarini ko`zlab amalga oshirilayotgan jarayon. ...

This file contains 20 pages in DOCX format (43.8 KB). To download "jamiyat va inson falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: jamiyat va inson falsafasi DOCX 20 pages Free download Telegram