ikki daryo oralig‘i madaniyat

DOCX 11 стр. 27,7 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

ikki daryo oralig‘i madaniyati reja 1. ikki daryo oralig‘i (mesopotamiya)ning geografik joylashuvi va tabiiy sharoiti 2. mesopotamiya aholisi, davlat tuzumi va shahar-davlatlar 3. ikki daryo oralig‘i madaniyatining yozuv va bilimlar tizimi 4. me’morchilik, san’at va diniy qarashlar 5. mesopotamiya madaniyatining jahon sivilizatsiyasiga ta’siri insoniyat sivilizatsiyasi tarixida mesopotamiya — ya’ni ikki daryo oralig‘i deb atalgan hudud alohida o‘rin tutadi. bu yer tigr va yevfrat daryolari oralig‘ida joylashgan bo‘lib, qadimgi sharqning eng qadimgi va eng rivojlangan markazlaridan biri hisoblanadi. “mesopotamiya” atamasi yunonchadan tarjima qilinganda “daryolar oralig‘i” degan ma’noni anglatadi. mazkur hudud bugungi kunda iroq mamlakatining katta qismini o‘z ichiga oladi. qadimda bu yerda bir nechta yirik davlatlar — shumer, akkad, bobil (bobilon) hamda ossuriya kabi sivilizatsiya markazlari vujudga kelgan. mesopotamiya insoniyat tomonidan ilk yozuvning yaratilgan, ilk davlat tuzilmalari shakllangan va dastlabki qonunlar tizimi paydo bo‘lgan makondir. qadimiy dehqonchilik, irrigatsiya, astronomiya, matematika, me’morchilik, din va adabiyot sohalarida erishilgan yutuqlar bugungi zamonaviy madaniyatga ham …

2 / 11

shiga, balki shaharlarning o‘sishiga, hunarmandchilikning kengayishiga, savdo-sotiqning yo‘lga qo‘yilishiga ham sabab bo‘lgan. mesopotamiya ikki geografik qismga bo‘linadi: janubiy mesopotamiya — shumer hududi, shimoliy mesopotamiya — akkad va ossuriya. aholi va ilk davlatlar ikki daryo oralig‘ida dastlab shumer qabilalari istiqomat qilgan. ular shahar-davlatlar tizimini yaratgan. uruk, ur, lagash, nippur kabi shaharlar dunyodagi eng qadimgi shaharlar sirasiga kiradi. har bir shahar alohida davlat bo‘lib, podsho yoki ruhoniylar tomonidan boshqarilgan. shumerlar qadimiy sud tizimi, ma’muriy boshqaruv va harbiy tuzilmani shakllantirgan. miloddan avvalgi xxiv asrda sargon akkad tomonidan tashkil etilgan akkad davlati butun mesopotamiyani birlashtirdi. keyinchalik bobil davlati kuchayib, xammurapi davrida yuksak taraqqiyotga erishdi. xammurapi to‘plagan qonunlar jahon tarixidagi eng qadimgi yozma qonunlar majmuelasidan biridir. shumerlarning madaniy yutuqlari shumerlar insoniyat madaniyatiga ulkan hissa qo‘shgan. ularning eng buyuk ixtirosi — mixxat yozuvi bo‘lib, u loy taxtachalarga uchburchak shaklidagi tayoqchalar yordamida bitilgan. mixxat yozuvi orqali diniy matnlar, xo‘jalik hujjatlari, shartnomalar va adabiy asarlar yozilgan. shumerlar matematika …

3 / 11

ini davom ettirgan holda, o‘zlarining siyosiy va harbiy tajribalarini boyitganlar. bobil davlati va xammurapi qonunlari bobil davlati mesopotamiya tarixining eng muhim bosqichlaridan biridir. xammurapi (mil.avv. 1792–1750 yy.) boshqaruvi davrida bobil kuchli davlatga aylanadi. u yaratgan “xammurapi qonunlari” 282 moddadan iborat bo‘lib, sud, nikoh, mulk, savdo, oila, jinoyat kabi sohalarni tartibga solgan. “ko‘zga ko‘z, tishga tish” tamoyili aynan shu qonunlarda mavjud bo‘lgan. xammurapi qonunlari jamiyatning ijtimoiy tabaqalarga bo‘linganligini ko‘rsatadi: ozod odamlar, qullar, ruhoniylar, zodagonlar. bobilning siyosiy va madaniy hayoti bu davrda juda rivojlangan. ossuriya davlati mesopotamiyaning shimolida joylashgan ossuriya harbiy kuchi bilan mashhur bo‘lgan. assuriyaliklar o‘z davrining eng kuchli armiyasiga ega bo‘lib, temir qurollarni keng ishlatgan. ularda professional askarlar, jang aravalari, qamal mashinalari bo‘lgan. niniva va assur shaharlari ossuriya davlatining madaniy markazlari bo‘lgan. ninivada joylashgan ashshurbanipal kutubxonasi 20 mingdan ortiq mixxat yozuvli taxtachalarni o‘z ichiga olgan. mixxat yozuvi mesopotamiyaliklar tomonidan yaratilgan mixxat yozuvi insoniyat tarixidagi birinchi yozuv tizimidir. dastlab rasmiy yozuv …

4 / 11

eanna majmuasi, ur shahridagi zigguratlar — buning eng mashhur namunalari. uylarda loy g‘isht, pishiq g‘isht ishlatilgan. arxitektura ancha rivojlangan: devoriy rasmlar, haykaltaroshlik, relyeflar keng tarqalgan. din va mifologiya mesopotamiyaliklarning dini ko‘p xudolik edi. har bir shahar-davlatning o‘z homiy xudosi bo‘lgan: — enlil — osmon va shamol xudosi, — enki — donishmandlik va suv xudosi, — inanna — sevgi va urush ma’budasi. ularning mifologiyasi keyinchalik yunon, hatto diniy matnlarga ham ta’sir ko‘rsatgan. xalq og‘zaki ijodi va adabiyot mesopotamiya adabiyoti mixxat yozuvlari orqali bizgacha yetib kelgan. eng mashhur asar — “gilgamesh dostoni” bo‘lib, u do‘stlik, mardlik va abadiy hayot qidiruvi haqidagi epik asardir. unda nuh to‘foniga o‘xshash voqealar ham tasvirlangan. shuningdek, maqollar, iboralar, ertak va afsonalar ham rivoj topgan. iqtisodiyot va savdo mesopotamiya iqtisodiy hayoti sug‘orma dehqonchilikka asoslangan. arpa, bug‘doy, kunjut, xurmo yetishtirilgan. savdo karvon yo‘llari orqali hind vodiysi, misr, anatoliya bilan aloqalar yo‘lga qo‘yilgan. kumush, mis, qalay, yog‘och, tosh mahsulotlari keng …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ikki daryo oralig‘i madaniyat"

ikki daryo oralig‘i madaniyati reja 1. ikki daryo oralig‘i (mesopotamiya)ning geografik joylashuvi va tabiiy sharoiti 2. mesopotamiya aholisi, davlat tuzumi va shahar-davlatlar 3. ikki daryo oralig‘i madaniyatining yozuv va bilimlar tizimi 4. me’morchilik, san’at va diniy qarashlar 5. mesopotamiya madaniyatining jahon sivilizatsiyasiga ta’siri insoniyat sivilizatsiyasi tarixida mesopotamiya — ya’ni ikki daryo oralig‘i deb atalgan hudud alohida o‘rin tutadi. bu yer tigr va yevfrat daryolari oralig‘ida joylashgan bo‘lib, qadimgi sharqning eng qadimgi va eng rivojlangan markazlaridan biri hisoblanadi. “mesopotamiya” atamasi yunonchadan tarjima qilinganda “daryolar oralig‘i” degan ma’noni anglatadi. mazkur hudud bugungi kunda iroq mamlakatining katta qismini o‘z ichiga oladi. qadimda bu yerda ...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (27,7 КБ). Чтобы скачать "ikki daryo oralig‘i madaniyat", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ikki daryo oralig‘i madaniyat DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram