bino va inshootlarning asoslari

PPTX 56 pages 4.9 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type PPTX

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

3-mavzu. qurilishning ishchi loyihalari va hujjatlari tarkibi hamda ularni o'qish 5-ma'ruza: mavzu: bino va inshootlarning asoslari foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati o'zbekiston respublikasi shaharsozlik kodeksi. (22.02.2021y.) shnq 2.01.01-22. - loyihalash uchun iqlimiy va fizikaviy-geologik ma'lumotlar. qmq 2.01.03-19. – seysmik hududlarda qurilish. qmq 2.01.07-96. – yuklar va ta'sirlar. shnq 2.07.01 - 03. –shaharsozlik. shahar va qishloq aholi punktlari hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish. shnq 2.02.01 - 98. – bino va inshootlar asoslari. qmq 2.02.02-20 – gidrotexnika inshootlarini zaminlari. shnq 2.02.03 - 12. – qoziqli poydevorlar. qmq 2.02.05 - 98 – dinamik yuklamali mashinalarning poydevorlari. 10.frolov n.n. proektirovanie osnovaniy i fundamentov gidromeliorativnix soorujeniy. m.: kolos, 1985. 11.silkin a.m., frolov n.n. osnovaniya i fundamenti. m.: kolos, 1987. 12.tsitovich n.a. mexanika gruntov. m.: stroyizdat, 1983. 13.rasulov x.z. gruntlar mexanikasi, zamin va poydevorlar. t.: o'qituvchi, 1993. 14.ashrabov a.a., zaytsev yu.v. qurilish konstruktsiyalari. t.: o'qituvchi, 1988. 15.dalmatov b.i. mexanika gruntov, osnovaniya i fundamenti. m.: stroyizdat, 1986. 16.pesikov e.s. proektirovanie fundamentov …

2 / 56

b keladi yoki uni juda katta mexnatlar tufayli qayta tiklanishi mumkin. abu abdullo rudakiy aytganidek ― «mahkam sol doimo bino asosin, binoning soqchisi – uning asosin. har qanday bino va inshoot mumstahkam va turg'un holatini vaqt o'zgartirmay saqlashi, deformatsiyalanishi bo'yicha unga qo'yiladigan talablarga javob berishini ta'minlashda, gruntlarni mustaxkamlik ko'rsatkichlarini aniqlash asosiy mezondir. grunt deb – er sharini tashkil etib turgan yaxlit va bo'sh tog' jinslari yotqiziqlariga aytiladi. bo'sh gruntlar – tog' jinslarini fizik va ximik ta'sirlar natijasida emirilib parchalanishidan hosil bo'ladi. ular kontinental va dengiz (suv xavzalari) yotqiziqlaridan iborat bo'ladi. gruntni tuproqdan farqlay bilish lozim, chunki tuproq – o'simlik o'sadigan qatlam bo'lib maydon tekislanayotgan vaqtda zamin yuzasidan olib tashlanadi. zamin (asos) – bino va inshootlardan hosil bo'lgan bosimni o'ziga qabul qiluvchi bir xil yoki bir necha xil grunt qatlamlariga aytiladi. ular ikki turga bo'linadi: tabiiy va sun'iy (zamin)asoslar. tabiiy (zamin)asosda - grunt tabiatda qanday bo'lsa hech qanday o'zgartirilmay foydalaniladi. sun'iy …

3 / 56

uydagicha tavsiflanadi: a) qoyasimon (tog'ga oid); b) yarim qoyasimon; v) yirik chaqiq toshli; g) qumli; d) loyli (tuproqsimon). atmosfera suvlarini grunt ostiga kirib borishi - grunt suvlarini xosil bo'lishiga olib keladi. tarkibida zararli aralashmalar bo'lgan suv agressiv deyiladi. agar grunt zarrachalari orasidagi g'ovaklarning 50%dan kami suv bilan to'yingan bo'lsa kam namlangan, 50-80% oralig'ida bo'lsa namlangan, 80% yuqori bo'lsa suvga to'yingan grunt deb ataladi. tabiiy (zamin)asoslar. asoslar gruntlari tosh va tosh bo'lmagan turlarga bo'linadi. tosh gruntlar o'z navbatida qaynab chiqqan, metamorfik va cho'kindi jinslar turlariga bo'linadi. vaqtincha siqilishga qarshiligiga qarab tosh gruntlar juda mustaxkam (rs >120 mpa), mustaxkam (120>rc>50 mpa), o'rtacha mustaxkam (50>rc>15 mpa), kam mustaxkam (15>rc>5mpa) va yarim tosh (rc 0,75) va iviydigan (ki 0,17) bo'linadi. tabiiy asoslarni tanlashda er osti suvlari va gruntlarning muzlashi albatta xisobga olinishi kerak. sun'iy (zamin)asoslar. agar tabiiy asoslarning siqiluvchi grunt qatlami zaif bo'lsa, ular sun'iy ravishda mustahkamlanadi. shu boisdan ham ular sun'iy (zamin)asoslar deb …

4 / 56

lgan usullarni qo'llash mumkin bo'lmasa yoki samarasi past bo'lsa, gruntlarni almashtirish usuli qo'llanilishi mumkin. (zamin) asos va poydevorlarni chegaraviy holatlar bo'yicha hisoblash asoslari inshootdan, unga quyiladigan talablar darajasida foydalanish imkoniyatlarini yo'qotuvchi holatlarga chegaraviy holatlar deyiladi. (zamin) asos va poydevorlar yuk ko'tarish qobiliyatlarining (mustahkamligi va ustivorliginining) yo'qotilishi yoki ularda ruxsat etilmagan deformatsiyalarning (cho'kish, siljish, poydevorning og'ishi va h. k.) sodir bo'lishi inshootlarning ushbu qismlari uchun chegaraviy holatlar bo'lib, bu holatlarni bartaraf etishga qaratilgan me'yoriy qoidalar majmui chegaraviy holatlar usuli deyiladi. poydevorning siljish va ag'darilishga nisbatan umumiy ustivorligi va uning zaminga nisbatan deformatsiyalanishi (cho'kishi, siljishi) esa zaminning holatiga bevosita bog'liqdir. shu sababli, zamin va poydevorlarni loyihalashga doir qoidalar asosan zamining chegaraviy holatlarini nazarda tutadi. (zamin)asoslarni loyihalashda chegaraviy holatlar ikki guruhga bo'linadi: 1. yuk ko'tarish qobiliyatining yo'qotilishi yoki foydalanishga butunlay yaroqsizlanishi bo'yicha; (test) 2. zamindan me'yoriy talablar darajasida foydalanishning qiyinlanishib qolganligi bo'yicha (deformatsiyaga tekshirish). (zamin) asosning mustahkamligi va ustivorligiin ta'minlash, shuningdek, poydevorning zamin …

5 / 56

ndustrializatsiyasi; 5. iqtisodiy tejamkorligi. poydevorlar klassifikatsiyasi 1. materiali bo'yicha: - temirbeton; betonli; xarsangtoshli; g'ishtli; tuproq betonli. 2. joylashish chuqurligi bo'yicha: - sayoz joylashgan (er sathidan 3 metrgacha); - chuqur joylashgan. 3. konstruktiv sxemasiga binoan: tasmasimon; ustunsimon; yaxlit (butun); qoziqli. 4. ishlash xarakteriga ko'ra : bikir; -egiluvchan. poydevorlarning konstruktiv echimlari 1. tasmasimon poydevor odatda yuk ko'taruvchi devorlar sxemasidagi bino ostiga o'rnatiladi. yig'ma va quyma-monolit turlarga bo'linadi. monolit tasmasimon turdagi poydevor kesimi odatda to'g'ri burchakli, trapetsiyasimon va zinapoya ko'rinishida bo'ladi. bunda poydevor zinapoya balandligi kamida 300 mm ga teng. yig'ma tasmasimon poydevorlar: poydevor blok-yostiqchasi va uning ustiga o'rnatiladigan poydevor blokidan iborat bo'ladi. seysmik hududlarda yig'ma-monolit turdagi poydevor qo'llaniladi. bunda poydevor ustiga monolit temirbeton belbog' o'rnatiladi. 2. ustunsimon poydevorlar ustun va tirgak (stoyka)lar ostiga o'rnatiladi. yig'ma va monolit turlarga bo'linadi. ustunsimon poydevorlarning blok-yostiqchalari maxsus stakan tipidagi bloklardan ishlanadi. 3. plitali poydevorlar qo'p qavatli binolarni zaif va bir jinsli bo'lmagan gruntlarda qurishda, asosning notekis …

6 / 56

”osma” qoziq (qattiq va mustahkam bo'lgan tuproq qatlamiga etmasdan, binodan tushayotgan vertikal yukni qoziq sirti bilan tuproqning ishqalanish kuchi hisobiga ishlaydi ) 2. zaminga kiritish usuliga ko'ra: a) qoqib kiritiladigan (maxsus tayyorlangan qoziqni erga uskunalar yordamida qoqib yo burab kiritiladi); b) quyma (oldindan burg'alangan quduqlarga beton quyish yordamida kiritiladi). 3. shakliga ko'ra: qoziqlar prizma va tsilindr shakliga ega bo'ladi. shuningdek, yog'och qoziqlar ham qo'llanilib, ularning diametri kamida 180 mm bo'lib, uzunligi 4,5 dan 16 m gacha bo'ladi. agar zamindagi grunt loyihalanayotgan inshoot shart-sharoitlari uchun ishonchli bo'lsa, undan hech qanday o'zgartirishsiz (tabiiy zamin holida) foydalanish mumkin. ba'zan, inshootlarni kuchsiz gruntlar sharoitida ham qurishga to'g'ri keladi va bunda inshootning mustahkamligi, ustivorligi va ishonchliligini ta'minlash uchun maxsus konstruktiv tadbirlarni qo'llash talab etiladi. 1.talablarga javob beradigan sun'iy zaminlarni hosil qilish (kuchsiz gruntlarni zichlashtirish, qotirish yoki ularni ishonchli grunt bilan almashtirish), 2.poydevorning ostki o'lchamlarini oshirish (bosimni kamaytirish maqsadida), 3.poydevorning joylashish chuqurligini ishonchli grunt qatlamigacha uzaytirish …

7 / 56

an qismidir. ularning vazifasi binodan tushadigan xamma yuklarni asosga uzatishdan iborat. poydevorlar murakkab sharoitlarda ishlaydi, ularga turli xil tashqi faktorlar o'z ta'sirini ko'rsatadi. bu ta'sirlar kuch ostida bo'lishi yoki kuch ostida bo'lmasligi mumkin (2-rasm). 2-rasm. poydevorga ta'sir ko'rsatuvchi faktorlar. kuch ostidagi ta'sirlar: 1-binodan tushadigan yuk; 2-gruntning yon tomondan bosimi; 3-seysmik yuklar;4-gruntning ko'pchish kuchi; 5-gruntning egiluvchan qarshiligi; 6-vibratsiyalar. kuch ostida bo'lmagan ta'sirlar: 7- gruntning xarorati; 8- erto'la xonasining xarorati; 9- gruntning namligi; 10- ertula xavosining namligi; 11- suv va xavodagi agressiv aralashmalar; 12- biologik faktorlar. poydevorlar tayyorlashda material sifatida yog'och, tabiiy tosh, beton va temirbetonlardan foydalanish mumkin. poydevorlar konstruktiv sxemasi bo'yicha tasmasimon, aloxida turuvchi, yaxlit va qoziqsimon turlarga bo'linadi. (3-rasm). 3-rasm. poydevorlar konstruktiv sxemalari: a- tasmasimon; b- aloxida turuvchi; v- yaxlit; g- qoziqsimon poydevorlarda uchraydigan shikastlanishlar bino qurilib, foydalanishga topshirilgandan keyingi bosqichda bino va uning konstruktiv elementlarida paydo bo'ladigan defektlarni ekspluatatsion defektlar deyish mumkin. ekspluatatsion defektlar mexanik yoki fizik emirilish natijasida …

8 / 56

ilgan bo'lib ular: shnq 2.02.01 - 98. – bino va inshootlar asoslari. qmq 2.02.02 - 20. – gidrotexnika inshootlarini zaminlari. shnq 2.02.03 - 12. – qoziqli poydevorlar. qmq 2.02.05 - 98. – dinamik yuklamali mashinalarning poydevorlari. shnq. 2.02.01 - 98. – bino va inshootlar asoslari. poydevorlarni loyihalashda ushbu standartlarga rioya qilish kerak. ushbu standartlar poydevor dizayniga taalluqli emas gidrotexnika inshootlari, yo'llar, aerodrom qoplamalari, tuzilmalarini tuproqlarda barpo, etishda dinamik yuklarni ta'siri va poydevorlarni barpo etish bo'yicha ma'lumotlar keltirilgan hamda: - qurilish uchun muhandislik-geodezik, muhandislik-geologik va muhandislik-gidrometeorologik tadqiqotlar natijalari; - struktura loyihasi, loyixa va texnologik xususiyatlarini tavsiflovchi ma'lumotlar, yuklar poydevorlar va shartlar asosida harakat qilish uning ishlashi; - mumkin bo'lgan loyihani texnik va iqtisodiy taqqoslash echimlar (berilganlarga asoslangan taxmin bilan xarajatlar) tuproqlarning mustahkamligi va deformatsiya xususiyatlaridan va poydevor yoki boshqa er osti inshootlari materiallarining fizik-mexanik xususiyatlaridan to'liq foydalanishni ta'minlaydigan variantni qabul qilish. qurilish uchun muhandislik tadqiqotlari quyidagi hollarda o'tkazilishi kerak: qmq talablariga …

9 / 56

lar, tirgak devorlar, shlyuzlar, shelfli, hamda tabiiy qiyaliklar va gidrotexnik inshootlarini joylashadigan sun'iy qiyaliklarni loyihalashda shnk talablariga muvofiq bajariladi.. ushbu me'yoriy hujjatda gruntlar tasnifi va ularning fizik-mexanik tavsiflari, zaminlarning muhandislik-geologik va hisobiy sxemalari, zaminlar turg'unligini hisoblash usullari, ularning kuchlanganlik-deformatsiya holati va suffoziyaga mustahkamligi keltirilgan. gidrotexnika inshootlari zaminlarini loyihalashda inshootlarning xavfsizligi, ishonchliligi, umrboqiyligi va iqtisodiy tejamkorligini hamda ular qurilishining hamma bosqichlarida atrof-muhit muhofazasi va ularni foydalanishining hisobiy muddatini ta'minlovchi echimlar ko'zda tutilmog'i lozim. buning uchun loyihalash vaqtida quyidagilarni bajarish taqozo etiladi: loyihalanayotgan inshootning geologik muhit bilan o'zaro ta'sirlashish sohasidagi muhandislik-geologik shart-sharoitlarni va ularning qurilish hamda foydalanish davrlarda o'zgarishini baholash; zaminning yuk ko'tarish qobiliyati va inshootning turg'unligini hisoblash; zaminning mahalliy mustahkamligini hisoblash; inshootga birikadigan tabiiy qiyaliklar va sun'iy nishabliklarning turg'unligini hisoblash; inshootning xususiy og'irligi, suv hamda grunt bosimi, seysmik kuchlar va h.z. shnq. 2.02.03 - 12. – qoziqli poydevorlar. ushbu me'yorlar yangidan qurilayotgan va qayta qurilayotgan binolar va inshootlarning qoziqli poydevorlarini loyihalashga …

10 / 56

8. – dinamik yuklamali mashinalarning poydevorlari. ushbu me'yorlar dinamik yuklamali mashiialarning poydevorlari, shu jumladan, aylanuvchi kismlari bor mashinalar va krivoship-shatunli mexanizmlari bor mashinalar, temirchilik mashinalari, qoliplash mashinalari, yigma temirbeton ishlab chiqarishdagi qoliplash mashinalari, qoziqlar qoqadigan maydonlardagi maxsus mashinalarga ta'luqlidir. 2-guruh: asoslar va poydevorlar. 2-guruhda 4 ta me'yoriy hujjat kiritilgan bo'lib ular: shnq. 2.02.01 - 98. – bino va inshootlar asoslari. qmq. 2.02.02 - 20. – gidrotexnika inshootlarini zaminlari. shnq. 2.02.03 - 12. – qoziqli poydevorlar. qmq. 2.02.05 - 98. – dinamik yuklamali mashinalarning poydevorlari. poydevorlarni loyihalashda ushbu standartlarga rioya qilish kerak. ushbu standartlar poydevor dizayniga taalluqli emas gidrotexnika inshootlari, yo'llar, aerodrom qoplamalari, tuzilmalarini tuproqlarda barpo, etishda dinamik yuklarni ta'siri va poydevorlarni barpo etish bo'yicha ma'lumotlar keltirilgan hamda: - qurilish uchun muhandislik-geodezik, muhandislik-geologik va muhandislik-gidrometeorologik tadqiqotlar natijalari; - struktura loyihasi, loyixa va texnologik xususiyatlarini tavsiflovchi ma'lumotlar, yuklar poydevorlar va shartlar asosida harakat qilish uning ishlashi; - mumkin bo'lgan loyihani texnik va …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bino va inshootlarning asoslari"

3-mavzu. qurilishning ishchi loyihalari va hujjatlari tarkibi hamda ularni o'qish 5-ma'ruza: mavzu: bino va inshootlarning asoslari foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati o'zbekiston respublikasi shaharsozlik kodeksi. (22.02.2021y.) shnq 2.01.01-22. - loyihalash uchun iqlimiy va fizikaviy-geologik ma'lumotlar. qmq 2.01.03-19. – seysmik hududlarda qurilish. qmq 2.01.07-96. – yuklar va ta'sirlar. shnq 2.07.01 - 03. –shaharsozlik. shahar va qishloq aholi punktlari hududlarini rivojlantirishni rejalashtirish. shnq 2.02.01 - 98. – bino va inshootlar asoslari. qmq 2.02.02-20 – gidrotexnika inshootlarini zaminlari. shnq 2.02.03 - 12. – qoziqli poydevorlar. qmq 2.02.05 - 98 – dinamik yuklamali mashinalarning poydevorlari. 10.frolov n.n. proektirovanie osnovaniy i fundamentov gidromeliorativnix sooruje...

This file contains 56 pages in PPTX format (4.9 MB). To download "bino va inshootlarning asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: bino va inshootlarning asoslari PPTX 56 pages Free download Telegram