geodeziyasidaqullaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi

PPT 28 pages 4.7 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o'zbekiston respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti o'zbekiston respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti “erdan foydalanish va er kadastri” fakulteti “geodeziya va geoinformatika” kafedrasi “injenerlik geodeziyasi” fanidan 3-mavzu. “geodeziyasida qullaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi” * reja 1.geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi 2.zonali yassi to'g'ri burchakli koordinatalar sistemasi 3. absolyut, nisbiy va shartli balandliklar geografik to'g'ri burchakli geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi zonali to'g'ri burchakli qutbli geografik koordinatalar deb – nuqtalarning yer ellipsoididagi joylashuv o'rnini ekvator va bosh meridianga nisbatan belgilaydigan birlikka aytiladi. geografik koordinatalar ikki turga – astronomik va geodezik koordinatalarga bo'linadi. geografik kenglik – er yuzasidagi ma'lum nuqtadan yer markazi tomon tushirilgan tik chiziq bilan, ekvator tekisligi orasida xosil bo'lgan burchak. burchak kengligi er yuzidagi u yoki bu nuqtani ekvatordan qanchaga shimolda yoki janubda joylashuvini korsatadi. agarda nuqta shimoliy yarim sharda bo'lsa – shimoliy, janubiy yarim sharda bo'lsa janubiy deb aytiladi. …

2 / 28

ridian tekisligi bilan m nuqtadan o'tkazilgan meridian tekisligi orasidagi ikki qirrali burchakka geografik uzoqlik deyiladi. uning qiymati grinvich meridianidan sharqga va g'arbga 00 dan 1800 gacha o'zgaradi. kenglik va uzoqliklarning qiymatlari astronomik kuzatishlar va geodezik o'lchashlar natijasida topiladi. astronomik koordinatalar – bu joylashuv o'rni osmon jismlarini kuzatish yo'li bilan aniqlangan koordinatalardir. ularning aniqligi juda yuqori bo'ladi. astronomik koordinatalar astronomik kenglik (φ) va astoronomik uzoqlik (λ) dan tarkib topgan. astoronomik kenglik – bu nuqtaning joylashgan o'rni tekisligi va yerning tortish kuchi markazidan kesishtirib o'tkazilgan ekvator tekisligi orasidagi burchakdir. bu kenglik ekvatordan qutblarga tomon bo'lgan tartibda 0° dan 90° gacha bo'lgan kattalikda o'lchanadi. ekvatordan shimolga tomon bo'lgan kengliklar shimoliy kenglik, janubga tomon esa janubiy kenglik deb yuritiladi. astoronomik uzoqlik – bu nuqta joylashgan o'rnining meridiani va grinvich meridianining tekisliklari orasidagi burchakdir. bu ko'rsatkich grinvich meridianidan sharq va g'arb tomonlarga bo'lgan tartibda 0° dan 180° gacha bo'lgan kattalikda o'lchanadi. grinvich meridianidan sharqga tomon …

3 / 28

natalarini aniqlash yerning tortish kuchi markaziga yo'nalgan shovun chizig'i asosida olib boriladi. ekvator, grinvich meridiani nuqtaning kengligi va meridiani tekisliklari erning tortish kuchi markazini zaruriy shart sifatida kesib o'tadi; geodezik koordinatalar barcha geodezik o'lchashlar uchun asos sifatida qabul qilingan referens-ellipsoid asosida o'lchanadi. referens-ellipsoid esa o'z geometrik markaziga ega bo'ladi. nuqta joylashgan o'rindan mana shu markazga normal (urinma) tushiriladi. ekvator, shunday qilib ikkala koordinata tizimi orasidagi asosiy farq shovun chizig'i va normalning bir biriga o'zaro to'g'ri kelmasligidan kelib chiqadi. ularning o'rtacha farqi 3-4 mm ni tashkil qiladi. astronomik koordinatalar astronomiyaning texnik vositalari yordamida o'lchash yo'li bilan aniqlanadi; astronomik koordinatalar astronomiyaning texnik vositalari yordamida o'lchash yo'li bilan aniqlanadi; geodezik koordinatalar geodezik o'lchashlarni oliy geodeziyaning bir tarmog'i bo'lmish sferoid geodeziyasi formulalari asosida xisobl.ash yo'li bilan aniqlanadi geodezik koordinatalar – bu joylashuv o'rni geodezik o'lchashlar yo'li bilan aniqlangan koordinatalardir. ularning aniqligi yuqori bo'ladi. geodezik koordinatalar geodezik kenglik (v) va geodezik uzoqlik (l) dan tarkib …

4 / 28

ni tuzishda qo'llaniladi. bunda abtsissa o'qi x sifatida meridian yo'nalishi qabul qilinib, koordinataning qiymati o'qidan sharqga qarab musbat, o'qdan g'arbga qarab manfiy ishorada olinadi. x o'qga perpendikulyar ekvator yo'nalishi u ordinata o'qi bo'lib, abtsissa qiymatlari to'g'ri burchakli koordinatalar sistemasi to'g'ri burchakli koordinatalar tizimidan bitta nuqta olamiz va qutbli koordinatalar tizimiga o'zgartiramiz. (3,4) r  siz r va  qanday qilib topishni bilasizmi? 4 3 r = 5 (5, 0.93) qutbli koordinatalar: hozir boshqa yo'ldan boramiz, qutbli koordinatalar tizimidan to'g'ri burchakli koordinatalar tizimiga o'tamiz. siz x va u qanday qilib topishni bilasizmi? to'g'ri burchakli koordinatalar: 4 y x qutbiy koordinata sistemasi agar to'g'ri burchakli koordinata tizimidagi o'zoro perpendikulyar x va y o'qlariga faqat x o'q va koordinata boshlanish nuqtasi o olinsa, qutbiy koordinata sistemasi xosil bo'ladi. qutbiy koordinata sistemasida tik chiziq (o r) qutbiy o'q, koordinataning boshlang'ich nuqtasi(o) esa qutbiy nuqta deb qabul qilinadi. biror nuqta ( m nuqta) ning qutbiy …

5 / 28

sbiy balandligini va nuqtalardan birining balandligini bilgan holda boshqa nuqtaning balandligini topish mumkin. er egriligi ta'sirini gorizontal masofalarni va balandliklarni o'lchashda hisobga olish er sirtini o'rganishda uning hamma nuqtalari oldindan qabul qilingan yagona geoid sirtidan deyarli farq qilmaydigan ellipsoid sirtiga normal bo'lgan chiziqlar bilan loyihalanishi va er tabiiy sirtining har bir nuqtasi yoki konturiga loyihalash sirtida nuqta yoki kontur mos kelishi ko'rsatilgan edi. (3) (4) av sfera sirti kesimini o'nga urinma av1 bilan almashtirish mutlaq xatoligiga teng bo'ladi. d =rtgα, s = rα bo'lganligi va α radian-da ifodalangani uchun ularning qiymatni (3) formulaga qo'ysak δs = r(tgα – α) (5) tgα ni qatorga yoyib va α ning kichikligi sababli yoyilmaning ikki xadi bilan cheklanib, hosil bo'lgan ifodani oldingi (5) formulaga qo'yib, ayrim o'zgartirishdan so'ng ga ega bo'lamiz va bu formulaga qiymati kuyilganda esa (6) er egriligining gorizontal va vertikal masofalarga ta'siri j l 2 2 2 4 3 r = …

6 / 28

geodeziyasidaqullaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi - Page 6

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geodeziyasidaqullaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi"

o'zbekiston respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti o'zbekiston respublikasi qishloq va suv xo'jaligi vazirligi toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti “erdan foydalanish va er kadastri” fakulteti “geodeziya va geoinformatika” kafedrasi “injenerlik geodeziyasi” fanidan 3-mavzu. “geodeziyasida qullaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi” * reja 1.geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi 2.zonali yassi to'g'ri burchakli koordinatalar sistemasi 3. absolyut, nisbiy va shartli balandliklar geografik to'g'ri burchakli geodeziyada qo'llaniladigan koordinatalar sistemasi zonali to'g'ri burchakli qutbli geografik koordinatalar deb – nuqtalarning yer ellipsoididagi joylashuv o'rnini ekvator va bosh meridianga nisbatan b...

This file contains 28 pages in PPT format (4.7 MB). To download "geodeziyasidaqullaniladigan koordinatalar va balandliklar tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: geodeziyasidaqullaniladigan koo… PPT 28 pages Free download Telegram