tadbirkorlik va biznes

DOCX 77 pages 147.7 KB Free download

77 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 147.7 KB

File type DOCX

Pages 77

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 77

1-mavzu: kirish. tadbirkorlik va biznes: mazmuni, belgilari va amalga oshirish shartlari reja: 1.tadbirkorlik va biznes tushunchalari mazmuni. 2.iqtisodiy taraqqiyot va farovonlikni ta’minlashda tadbirkorlik faoliyatiningroli. 3.tadbirkorlik va biznesning asosiy belgilari. bizning yana bir muhim vazifamiz – kichik biznes va tadbirkorlik sohasini qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirish, mamlakatimiz iqtisodiy qudratini, yurtimizda tinchlik va barqarorlik, ijtimoiy totuvlikni mustahkamlashdan, bu soha ulushini yanada oshirish uchun qulay shartsharoitlar yaratib berishdan iborat. nega deganda, tadbirkor nafaqat o‘zini va oilasini, balki xalqni ham, davlatni ham boqadi. men takror bo‘lsa ham, aytishdan hech qachon charchamayman, ya’ni, xalq boy bo‘lsa, davlat ham boy va qudratli bo‘ladi. o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh.mirziyoyev. tadbirkorlik faoliyati (tadbirkorlik) tadbirkorlik faoliyati subyektlari tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladigan, o‘zi tavakkal qilib va o‘z mulkiy javobgarligi ostida daromad (foyda) olishga qaratilgan tashabbuskorlik faoliyatidir. o‘zbekiston respublikasining 2012-yil 2-maydagi o‘rq-328-sonli yangi tahrirdagi «tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to‘g‘- risida»gi qonuni, 3-modda tadbirkor ishlab chiqarishning boshqa asosiy omillari – yer (tabiiy resurslar), …

2 / 77

sodiy resurslarni o‘zaro biriktirish orqali yangi mahsulot va xizmatlar yaratish tashabbusini ilgari suradi. 2. tavakkalchilik. tadbirkor o‘z faoliyatini qanchalik puxta rejalashtirishidan qat’i nazar, uning muvaffaqiyatli amalga oshishi kafolatlanmagan. faoliyat davomida uning natijasiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi juda ko‘p xavf-xatar (risk)lar paydo bo‘lishi mumkin. tadbirkor – bu turli xavfxatar, muammo va to‘siqlardan cho‘chimasdan, o‘z maqsadiga erishishda tavakkalchilikka bora oluvchi shaxs hisoblanadi. 3. mas’uliyat. tadbirkorning tashabbusi va tavakkalchiligi ortida uning mas’uliyati, ya’ni o‘zining xatti-harakati uchun mol-mulki va resurslari bilan javobgar bo‘lishga tayyorligi turadi. 4. yangilikka intilish. tadbirkorlikning mazmunida yangilikka intilish, ya’ni o‘z faoliyatini tashkil etish va amalga oshirishda yanada yuqori natijalarga erishish uchun muayyan yangilik va o‘zgarishlar kiritib borish muhim o‘rin tutadi. tadbirkorlikning ahamiyati siz o‘z oila a’zolaringiz turmush sharoitining yuqori darajada bo‘lishini xohlaysizmi? bu sharoit va imkoniyatlarning aksariyat qismi tadbirkorlik faoliyati orqali yaratilishini hech o‘ylab ko‘rganmisiz? tadbirkorlik har bir insonni muayyan daromad bilan ta’minlab, uning o‘z ehtiyojlarini to‘laroq qondirish, turmush darajasini oshirishga …

3 / 77

amoyon bo‘ladi. shunga ko‘ra, mamlakatimizda tadbirkorlik faoliyati davlat tomonidan muhofaza qilinadi va qo‘llab-quvvatlanadi. kim tadbirkor bo‘lishi mumkin? tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishni xohlagan barcha fuqarolar tadbirkor bo‘lishi mumkin. biroq buning uchun fuqaro muomala layoqatiga ega bo‘lishi, ya’ni o‘n sakkiz yoshga to‘lgan bo‘lishi lozim. shu bilan birga, ayrim sabablarga ko‘ra tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi mumkin bo‘lmagan shaxslar yoki guruhlar mavjud. bularga: – davlat organlari; – davlat organlarining mansabdor shaxslari; – tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanishi qonun hujjatlarida man etilgan boshqa shaxslarni kiritish mumkin. tadbirkorlik uchun nimalar zarur? siz tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishingiz uchun quyidagilar taqozo etiladi: – biznes-g‘oyaga ega bo‘lish; – biznes-g‘oyani amalga oshirish uchun aniq xatti-harakatlar rejasi (biznes-reja) ishlab chiqish; – tadbirkorlik faoliyatini yo‘lga qo‘yish uchun zarur bo‘lgan dastlabki (boshlang‘ich) kapitalga ega bo‘lish; – tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun kerakli moddiy resurslar va shart-sharoitlarga ega bo‘lish. bilimingizni sinab ko‘ring! 1. tadbirkorlik tushunchasi nimani anglatadi? 2. nima uchun tadbirkorlik bozor ishtirokchilarini harakatga undovchi …

4 / 77

o‘z qaroringizda qat’iy tura olasizmi yoki sizni osongina fikringizdan qaytarish mumkinmi? 3. siz o‘zingizga mas’uliyatni olish, boshqarishni yoqtirasizmi? 4. atrofingizdagilarning hurmat va ishonchiga sazovormisiz? 5. sog‘lommisiz? 6. darhol natija olmasangiz ham tong otgandan kun botgunga qadar mehnat qilishga tayyormisiz? 7. boshqalar bilan muloqot qilish va hamkorlikda ishlashni yoqtirasizmi? 8. boshqalarni ham tanlangan yo‘lning to‘g‘riligiga ishontira olasizmi? 9. sizga boshqalarning g‘oya va fikrlari tushunarlimi? 10. siz o‘z ishingizni boshlashni xohlagan soha bo‘yicha tajribangiz bormi? 11. siz amaldagi soliqqa tortish, ish haqini hisoblash, buxgalteriya hisobini yuritish qoidalari bilan tanishmisiz? 12. siz taklif qilmoqchi bo‘lgan tovar yoki xizmatga o‘zingiz yashayotgan shahar yoki viloyatda talab bo‘ladimi? 13. sizda marketing va moliya sohasida boshlang‘ich bilimlar bormi? 14. yashayotgan shahringiz (viloyatingiz)da siz tanlagan yo‘nalishdagi boshqa tadbirkorlarning ishlari yaxshi ketyaptimi? 15. mo‘ljalingizda ijaraga olish mumkin bo‘lgan bino bormi? 16. siz o‘z korxonangizni faoliyatning birinchi yilida ta’minlab turish uchun yetarli moliyaviy mablag‘ga egamisiz? 17. sizda o‘zingiz tashkil etayotgan …

5 / 77

rkor sifatida muvaffaqiyatga erishishda ishonchingiz u qadar qat’iy emas. biroq siz yaxshi ishbilarmon bo‘lishingiz mumkin. agar ballar yig‘indisi 13 dan kam bo‘lsa, sizdan tadbirkor bo‘lishingiz uchun ko‘proq tajriba to‘plash va harakat qilish talab etiladi. tadbirkorlikni boshlashdan avval o‘z qiziqishlaringiz, xohishingiz va imkoniyatlaringizni taqqoslab, aniq maqsad sari intilishingiz lozim. 2-mavzu: yashash hududida tadbirkorlik faoliyatini tashkil etish reja: 1.o’z yashash hududida tadbirkorlik faoliyatini tashkil etish imkoniyatlari. 2. hududdagi muvaffaqiyatga erishgan tadbirkorlar faoliyatini o’rganish. iqtisodiy faoliyat turli ko‘rinishlarda amalga oshiriladi. masalan, biz turli mahsulotlar (non, kiyim, o‘quv qurollari, avtomobil, uy va boshqalar)- ni ishlab chiqarish bilan xizmat ko‘rsatish (maishiy xizmat, ta’lim xizmati, sog‘liqni saqlash, maslahat berish va boshqalar)ni farqlaymiz. shunga ko‘ra, iqtisodiyot sohalari va tarmoqlarining xususiyatlaridan kelib chiqqan holda tadbirkorlik faoliyati turlari o‘zidagi jarayonlar shakli va mazmuni hamda ularni amalga oshirish usullariga ko‘ra farqlanadi. tadbirkorlik faoliyati xizmat ko‘rsatish, vositachilik faoliyati, iste’mol tovarlari ishlab chiqarish, moliyaviy operatsiyalar kabi sohalarda nisbatan samarali amalga oshadi. tadbirkorlik …

6 / 77

berish, ta’lim xizmati va boshqalar shular jumlasidandir. ishlab chiqarish tadbirkorligi faoliyat sohasini tanlash tadbirkorning moliyaviy resurslari va shaxsiy moyilligi orqali belgilanadi. dastlab marketing tadqiqotlari o‘tkaziladi, bozor o‘rganiladi, taklif etiladigan tovarning qay darajada iste’molchiga zarurligi, talabning darajasi va o‘zgarishi, talab darajasiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar, taxminiy xarajatlar va sotish hajmlari aniqlanadi. tijorat tadbirkorligi aytaylik, sizda ishlab chiqarish tadbirkorligi uchun yetarli resurs bo‘lmasligi mumkin. u holda siz ishlab chiqarish resurslari kabi katta ehtiyoj talab etmaydigan, ko‘proq aylanma mablag‘lar yetakchi o‘rin tutadigan tijorat tadbirkorligi bilan shug‘ullanishingiz mumkin. 11 tijorat tadbirkorligi – tovar-pul munosabatlari va savdo-ayirboshlash operatsiyalariga, ya’ni tovar va xizmatlarni qayta sotishga asoslangan faoliyat. chakana va ulgurji savdo, turli mol-mulklar, shu jumladan ko‘chmas mulklar savdosida vositachilik qilish tijorat tadbirkorligiga misol bo‘la oladi. tijorat tadbirkorligida tovarni sotish narxi uning xarid narxidan yuqori bo‘lishi asosiy qoida hisoblanadi. shunga ko‘ra, tijorat tadbirkorligini amalga oshirishdan avval bozor holati puxta tahlil qilinadi. moliyaviy tadbirkorlik siz, shuningdek, maxsus bilim va …

7 / 77

nda sog‘lig‘ini, tabiiy ofat yoki baxtsiz hodisa tufayli molmulkini yo‘qotishi mumkin. shuningdek, bozor iqtisodiyoti sharoitida hech kimning faoliyat natijasi to‘liq kafolatlanmagan bo‘lib, korxonalar moliyaviy inqirozga yuz tutishi mumkin. shunday holatlarda sug‘urta faoliyatiga ehtiyoj seziladi. 12 sug‘urta – turli xil kutilmagan holatlar natijasida yuzaga keladigan moliyaviy muammolardan muhofaza qilish faoliyati. sug‘urta faoliyati ham tadbirkorlikning maxsus turi hisoblanadi. unga mulk sug‘urtasi, hayot va sog‘liqning shaxsiy sug‘urtasi, risk sug‘urtasi, javobgarlik sug‘urtasi kabilar kiradi. umumiy holda sug‘urta tadbirkorligini sug‘urta xizmatlarining oldi-sotdisi sifatida tavsiflash mumkin. tadbirkorlik shakllari tadbirkorlik turlari bilan bir qatorda, tadbirkorlik shakllarini ham to‘g‘ri tanlash muhim hisoblanadi. tadbirkorlik shakli – faoliyat yuzasidan hamkorlar, boshqa tadbirkorlar va davlat idoralari bilan munosabati jihatidan farqlanuvchi belgilar tizimidir. tadbirkorlikning muayyan shakli bozorning holati va tadbirkor ixtiyorida kapitalning mavjudligi orqali belgilanadi. tadbirkorlikning asosiy shakllariga yakka tartibdagi tadbirkorlik, jamoa tadbirkorligi, korporativ tadbirkorlik kiradi. tadbirkorlik har bir shaklining o‘ziga xos xususiyatlarini keyingi mavzularda ko‘rib chiqamiz. bu qiziq... berto jekobs va …

8 / 77

2007-yilda 100 million dollarga yetgan. bilimingizni sinab ko‘ring! 1. tadbirkorlik qanday turlarga bo‘linadi? 2. muayyan tadbirkorlik turini tanlashda nimalar hisobga olinadi? 3. ishlab chiqarish tadbirkorligining o‘ziga xos belgilari qanday? 4. qaysi holatda ishlab chiqarish tadbirkorligini tanlash mumkin? 5. tijorat tadbirkorligining asosiy jihatlarini izohlab bering. 3-mavzu: hudud tadbirkorlik salohiyatining swot-jadvalini tuzish. reja. 1.hudud xususiyatiga mos tadbirkorlik yo’nalishlarni tanlash va tahlil qilish. 2.hudud tadbirkorlik salohiyatining korxonaning swot tahlilining xususiyatlari swat tahlil jarayonida kuchli, zaif tomonlar, tahdidlar yoki o'sish imkoniyatlarini qidirayotganda, ishlab chiqaruvchi kompaniya va savdo shirkati o'rtasidagi quyidagi farqlarni eslang: · xaridorga to'g'ridan-to'g'ri kirish imkoni yo'q yoki cheklangan, vositachilar mavjud · mahsulotni joylashtirish bo'yicha qarorlarni qabul qiladi va dilerlarga mahsulotni sotish shartlariga nisbatan talablarni qo'yishi mumkin · iste'molchilarning sifatlari va mahsulot xususiyatlariga ta'sir qilishi mumkin · mahsulotning qadoqlanishiga ta'sir qilishi mumkin · mahsulot narxini sozlashi mumkin · o'z mahsulotini reklama qilish uchun byudjetga ega birinchi bosqich: kuchli va kuchsiz tomonlarni topish birinchi …

9 / 77

· mahsulot uchun yuqori narx belgilashga nima xalaqit beradi? kichik biznes sohasida qo'shma shtatlar tadbirkorning quyidagi xususiyatlarini yuqori baholaydi: energiya va boshqalarni samarali bajarish qobiliyati; strategik fikrlashga moyillik va boshqalarni tinglash qobiliyati; odamlar bilan munosabatlarni rivojlantirish qobiliyati; aloqada bo'lish; uskunalar va texnologiyalarni bilish. bu borada amerika firmalaridan biri tomonidan aqsh xalqaro taraqqiyot agentligi va aqsh milliy fan jamg'armasi ko'magida, baxtli tadbirkorlar tomonidan doimiy ravishda namoyish etadigan shaxsiy fazilatlarni o'z ichiga olgan tadqiqot natijalari. bu: imkoniyatlar va tashabbuslarni izlash (tadbirkor yangi yoki g'ayrioddiy biznes imkoniyatlarini ko'zdan kechiradi; tadbirlar tomonidan majburiy emas); qat'iyatlilik va qat'iyatlilik (tadbirkor qiyinchilikni engish yoki to'siqni engish borasidagi sa'y-harakatlarga tayyor; maqsadga erishish uchun strategiyalarni o'zgartiradi); xavfga tayyorlik ("qo'ng'iroq" yoki mo''tadil xatarni afzal ko'radi; tortishish xavfini kamaytirish; xavfni kamaytirish yoki natijalarni boshqarish uchun harakatlarni amalga oshiradi); samaradorlik va sifatga yo'naltirilgan (narsalar yaxshiroq, tezroq va arzonroq qilish usullari; mukammallikka erishish, ishlash standartlarini yaxshilash uchun); amaldagi kontaktlarga jalb qilish (javobgarlikni o'z …

10 / 77

amlarni bajarish va ularga ishonish, shuningdek, ishbilarmonlik aloqalari maqsadlariga erishish uchun ishbilarmonlik aloqalari); mustaqillik va o'ziga bo'lgan ishonch (boshqa shaxslarni boshqarish va nazoratdan mustaqillikka intilish; u faqat qarama-qarshilik kelmasidan yoki muvaffaqiyat bo'lmaganda o'zlariga ishonadi; uning qiyin vazifalarni bajarishga ishonadi). aniqlangan fazilatlar muvaffaqiyatli tadbirkorlik, ishda mukammallik va o'yin-kulgilarni to'xtatish istagi va bir vaqtning o'zida muammoning mohiyatini bir zumda aniqlab turish haqidagi tasavvurga olib keladi. bu, bu shaxsiy xususiyatlar bilan bog'liq bo'lgan tadbirkorlarning xatti-harakatlarining sabablari sifatida unchalik sifatli emas deb o'ylagan. tadbirkorning shaxsiy xususiyatlari professional ish uchun tabiiy moyillik bilan bog'liq bo'lishi yoki maxsus o'quv va tajriba natijasidir va ko'pincha ikkalasining kombinatsiyasini anglatadi. ko'pchilik zaruriy tadbirkorlik fazilatlari soniga murojaat qilishlari mumkin emas iqtisodiy tizimning mavjud arxitektori va uni tovarlar, mahsulotlar, xizmatlar bilan tovarlar, mahsulotlar, xizmatlar bilan to'ldirish darajasi har bir assortiment birligining oraliq va miqdoriy tavsiflari nuqtai nazaridan topish uchun topish va imkoniyati; mahsulot, mahsulot, xizmatlarni etkazib berish, etkazib berishni bozorga to'ldiradigan …

Want to read more?

Download all 77 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tadbirkorlik va biznes"

1-mavzu: kirish. tadbirkorlik va biznes: mazmuni, belgilari va amalga oshirish shartlari reja: 1.tadbirkorlik va biznes tushunchalari mazmuni. 2.iqtisodiy taraqqiyot va farovonlikni ta’minlashda tadbirkorlik faoliyatiningroli. 3.tadbirkorlik va biznesning asosiy belgilari. bizning yana bir muhim vazifamiz – kichik biznes va tadbirkorlik sohasini qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirish, mamlakatimiz iqtisodiy qudratini, yurtimizda tinchlik va barqarorlik, ijtimoiy totuvlikni mustahkamlashdan, bu soha ulushini yanada oshirish uchun qulay shartsharoitlar yaratib berishdan iborat. nega deganda, tadbirkor nafaqat o‘zini va oilasini, balki xalqni ham, davlatni ham boqadi. men takror bo‘lsa ham, aytishdan hech qachon charchamayman, ya’ni, xalq boy bo‘lsa, davlat ham boy va qudratli bo‘ladi. o‘zbek...

This file contains 77 pages in DOCX format (147.7 KB). To download "tadbirkorlik va biznes", click the Telegram button on the left.

Tags: tadbirkorlik va biznes DOCX 77 pages Free download Telegram