tadbirkorlik va biznes faoliyati

PDF 36 стр. 1,0 МБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,0 МБ

Тип файла PDF

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

4-mavzu. biznes va tadbirkorlik faoliyati. raqobat va narxning shakllanishi 1. tadbirkorlik faoliyati tushunchasi, uning vazifalari va rivojlanish shart-sharoitlari hozirgi paytda turli ilmiy-nazariy adabiyotlarda tadbirkorlik faoliyati va biznes xususida, uning yoʻnalishlari, tamoyillari, huquqiy-iqtisodiy jihatlari toʻgʻrisida koʻplab olimlarning fikrlari, mulohazalari keng oʻrin egallamoqda. ularda koʻpincha tadbirkorlik faoliyati va biznesni bir xil tushuncha sifatida talqin qilinmoqda. fikrimizcha, tadbirkorlik biznesdan farq qilib, tadbirkorlik – bu mahsulot ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatishga ijodkorlik, yangilik yaratish ruhi asosida yondashish bilan bogʻliq faoliyatdir. biznes esa unga nisbatan keng tushuncha boʻlib, umuman foyda olish nuqtai- nazaridan yuritiluvchi faoliyatdir. oʻzbekiston respublikasining «tadbirkorlik va tadbirkorlar faoliyatining kafolatlari toʻgʻrisida»gi qonunida ta’riflanishicha «tadbirkorlik (tadbirkorlik faoliyati) – yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mulkiy ma’suliyat ostida, mavjud qonunlar doirasida, daromad (foyda) olish maqsadida, tahlika bilan amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyatdir».1 k.makkonnell va s.bryu tadbirkorlikka asosida uzluksiz shartlar va talablar yotuvchi muhim faoliyat turi sifatida qaraydilar. birinchidan, tadbirkor tovar va xizmatlar ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish …

2 / 36

lib quyidagicha ta’rif berish mumkin: tadbirkorlik faoliyati – shakli va sohasidan qat’iy nazar foyda olish va undan samarali foydalanish maqsadiga qaratilgan iqtisodiy faoliyatdir. tadbirkorlikning rivojlanishi, oʻz navbatida, bir qator sharoitlarning mavjud boʻlishini taqozo etib, ular asosida umuman tovar ishlab chiqarishning umumiy ijtimoiy-iqtisodiy shart- sharoitlari yotadi. birinchidan, tadbirkor xoʻjalik yuritishda uning biron turini tanlash, ishlab chiqarish jarayonini amalga oshirish, uni oʻzgarishlarga moslashtirish, manbalarni tanlash, resurs topish, mahsulot sotish, ularga baho belgilash, foydani tasarruf qilish va shu kabilar boʻyicha ma’lum xuquq va erkinliklar mavjud boʻlishini taqozo etadi. ikkinchidan, tadbirkor ishlab chiqarish vositalariga, ishlab chiqarilgan mahsulot va olingan daromadga mulkchilik xuquqiga ega boʻlishi kerak. tadbirkorlik faoliyati mulkdorning oʻzi tomonidan ham, uning mol-mulki asosida ish yurituvchi subyekt tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin. uchinchidan, xoʻjalik yuritish yoʻlini erkin tanlash, daromadni investitsiyalash imkoniyati va shu kabilarni real ta’minlaydigan ma’lum iqtisodiy muhit va ijtimoiy siyosiy sharoit yaratishi zarur. toʻrtinchidan, tadbirkorlik mulkchilik va oʻzlashtirish turli-tuman shakllari va turlarining …

3 / 36

aroitlari hisoblanadi. yuqorida koʻrib chiqilgan barcha shart-sharoitlar mavjud boʻlgan davlatlarda tadbirkorlik yaxshi rivojlanadi, aks holda faoliyatning bu turi xufyona iqtisodiyot sohasiga oʻtib ketishi ehtimoli ham yuqori boʻladi. 2. tadbirkorlik faoliyatining shakllari hozir jahonda ishlab chiqaruvchi kuchlar darajasi va oʻziga xos tomonlarining beqiyos darajada bir-biriga qoʻshilib ketishi kuzatiladi. ishlab chiqaruvchi kuchlarning ijtimoiy, umumdavlat maqsadlarida foydalanadigan va nihoyat, jamoa, guruh, xususiy va shaxsiy maqsadlarda ishlatiladigan turlari mavjud. shunga mos ravishda tadbirkorlikning turli-tuman: davlat, jamoa, shaxsiy, xususiy, aralash va boshqa hosila shakllari rivojlanadi. turli mamlakatlarda davlat korxonalarining huquqiy maqomi turli-tumanligi bilan ancha farqlanadi. hatto biron bir mamlakatda barcha davlat korxonalari faoliyatini tartibga soluvchi yagona qonuniy hujjat mavjud emas. yuqorida koʻrib oʻtilgan sharoitlar asosida davlat korxonalarini uchta guruhga boʻlish mumkin: - budjet korxonalari; - davlat ishlab chiqarish korxonalari; - aralash kompaniyalar. huquqiy va xoʻjalik mustaqilligiga ega boʻlmagan korxonalar budjet korxonalariga kiradi. oʻzlarining holati boʻyicha ular davlatning ma’muriy-boshqarish tizimiga kiradi va biron-bir vazirlik, mahkama yoki …

4 / 36

hkil qilinib, aktsiyalari davlatga va xususiy omonatchilarga taalluqli boʻladi. aralash kompaniyalar hissadorlik jamiyatlari toʻgʻrisidagi qonun asosida ish yuritadi va yuridik shaxs hisoblanadi, xoʻjalik faoliyatida xususiy firmalar bilan barobar tijorat asosida qatnashadi. shu bilan birga, ular xususiy firmalarga nisbatan ma’lum imtiyozlardan foydalanadi. bu imtiyozlarga davlat tomonidan moliyaviy yordam va dotatsiyalar berish, chet el litsenziyalarini yengil shartlar bilan olish, boshqa davlat korxonalaridan xom ashyo va yarim fabrikatlarni qat’iy belgilangan narxlarda olish, ishlab chiqargan mahsulotni sotish uchun bozor bilan ta’minlanganlik va shu kabilar. korxonalarning mulkchilik mavqeidan tashqari xilma-xil tashkiliy-huquqiy shakllari ham mavjud boʻladi. korxonalar xoʻjalik jamiyatlari va shirkatlari, ishlab chiqarish kooperativlari, jamoa korxonalari, ijara korxonalari, xoʻjalik birlashmalari shaklida tuzilishi mumkin. kooperativ tadbirkorlik – jamoa tadbirkorligining alohida shakli boʻlib, jamoa mulkiga asoslanadi va kooperatsiya a’zolarining uning faoliyatida oʻz mehnati bilan ishtirok etishini taqozo qiladi. kooperativ mulkchilikka asoslangan tadbirkorlikning asosiy belgilari quyidagilardan iborat: ishlovchilarning ishlab chiqarish vositalari bilan bevosita qoʻshilishi (xususiy mulkchilikda bunday qoʻshilishda mulkdor, …

5 / 36

qilish oʻzi yoki oila a’zolari mehnati asosida amalga oshiriladi. shaxsiy korxona egasi uning menejeri ham hisoblanib, korxonaning barcha majburiyatlari uchun shaxsiy javobgar boʻladi. xoʻjalik xuquqi nuqtai-nazaridan yakka tartibdagi tadbirkorlik huquqiy shaxs hisoblanmaydi, shu sababli uning egasi cheklanmagan mas’uliyatga ega boʻlib, faqat fuqarolardan olinadigan daromad soligʻini toʻlaydi. bu odatda kichik magazin, xizmat koʻrsatish sohasidagi korxonalar, dehqon xoʻjaliklari, shuningdek, huquqshunos, vrach, advokat kabi turli malakali mutaxassislar xizmati koʻrinishida tashkil qilingan tadbirkorlikdir. tabdirkorlik faoliyatini amalga oshirishning muhim shakllaridan biri hissadorlik (aktsionerlik) jamiyatlaridir. aksiya chiqarish va uni erkin joylashtirish hissadorlik munosabatlarning muhim tomonlaridan birini tashkil qiladi. aksiya – bu uning egasi hissadorlik jamiyati kapitaliga oʻzining ma’lum hissasini qoʻshganligiga va uning foydasidan dividend shaklida daromad olish huquqi borligiga guvohlik beruvchi qimmatli qogʻozdir. bundan tashqari, aktsiya korxonani boshqarishda qatnashish huquqini ham beradi. aktsiyalar maxsus tovar sifatida sotiladi va sotib olinadi, shu sababli oʻzining narxiga ega. aktsiyada ifodalangan pul summasi uning nominal qiymati deyiladi. aktsiyaning fond bozorida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tadbirkorlik va biznes faoliyati"

4-mavzu. biznes va tadbirkorlik faoliyati. raqobat va narxning shakllanishi 1. tadbirkorlik faoliyati tushunchasi, uning vazifalari va rivojlanish shart-sharoitlari hozirgi paytda turli ilmiy-nazariy adabiyotlarda tadbirkorlik faoliyati va biznes xususida, uning yoʻnalishlari, tamoyillari, huquqiy-iqtisodiy jihatlari toʻgʻrisida koʻplab olimlarning fikrlari, mulohazalari keng oʻrin egallamoqda. ularda koʻpincha tadbirkorlik faoliyati va biznesni bir xil tushuncha sifatida talqin qilinmoqda. fikrimizcha, tadbirkorlik biznesdan farq qilib, tadbirkorlik – bu mahsulot ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatishga ijodkorlik, yangilik yaratish ruhi asosida yondashish bilan bogʻliq faoliyatdir. biznes esa unga nisbatan keng tushuncha boʻlib, umuman foyda olish nuqtai- nazaridan yuritiluvchi faoliyatdi...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PDF (1,0 МБ). Чтобы скачать "tadbirkorlik va biznes faoliyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tadbirkorlik va biznes faoliyati PDF 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram