didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida

DOCX 30 pages 75.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.2 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida. ta’lim paradigmalar mundarija: kirish 3 i-bob. didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida 5 1.1. didaktikaning predmeti, vazifalari va rivojlanish tarixi 5 1.2. ta’lim mazmuni, shakllari, vositalari va metodlari 8 ii-bob. ta’lim paradigmalari 12 2.1. ta’lim paradigmasining mohiyati va tarixiy rivoji 12 2.2. an’anaviy ta’lim paradigmasi 25 2.3. humanistik ta’lim paradigmasi. 25 xulosa 27 foydalanilgan adabiyotlar 30 kirish mamlakatimizda mustaqillik yillarida insonni eng oliy qadriyat sifatida e’tirof etish, yosh avlodni barkamol inson etib tarbiyalash masalasi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. tarbiya jarayonida fanlarning, ayniqsa, tarbiya fanining o‘qitilish shakllari yoshlarning ma’naviy dunyoqarashi, axloqiy fazilatlari va ijtimoiy faolligini shakllantirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. bugungi globallashuv jarayonida ta’lim tizimi nafaqat jamiyat taraqqiyotining muhim omili, balki mamlakatning iqtisodiy, ma’naviy va texnologik rivojlanishini belgilovchi asosiy strategik yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. shuning uchun ta’lim jarayonining mazmuni, shakllari, metodlari va samaradorligini oshirishga doir ilmiy yondashuvlar dolzarb ahamiyat kasb etadi. didaktika esa pedagogika …

2 / 30

gogik paradigmalarning turlari, ularning mohiyati va hozirgi ta’limga ta’siri chuqur yoritiladi. kurs ishining maqsadi didaktikani ta’lim nazariyasi sifatida ilmiy tahlil qilish, ta’lim paradigmalari rivojlanishining nazariy-metodik asoslarini o‘rganish va zamonaviy ta’limga tatbiq qilish imkoniyatlarini aniqlab berish. kurs ishining vazifalari · didaktika fanining predmeti va vazifalarini tahlil qilish; · o‘qitish jarayonining tuzilishi, shakllari, mazmuni va qonuniyatlarini o‘rganish; · ta’lim paradigmalari tushunchasi va ularning turlari haqida nazariy yondashuvlarni yoritish; · an’anaviy, humanistik, kompetensiyaviy va raqamli pedagogika paradigmalari mazmunini tahlil qilish; · o‘zbekiston ta’lim tizimida paradigmalarning qo‘llanilishi bo‘yicha ilmiy xulosalar berish. kurs ishining obyekti — umumta’lim maktablari va oliy ta’lim muassasalarida tarbiya fanini o‘qitish jarayoni. kurs ishining predmeti— tarbiya fanini o‘qitishning shakllari, ularning mazmuni va samaradorligi. kurs ishining metodologik asosi: o‘zbekiston respublikasi prezidentining ta’lim-tarbiya sohasidagi asarlari, davlat dasturlari, pedagogika va psixologiya fanlari sohasidagi ilmiy izlanishlar, shuningdek, zamonaviy pedagogik texnologiyalarga oid tadqiqotlar tashkil etadi. i-bob. didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida 1.1. didaktikaning predmeti, vazifalari va …

3 / 30

atlarni ochib berish. tarixan didaktikaning rivojlanishi uch bosqichni o‘z ichiga oladi: an’anaviy (klassik), tizimli-yondashuv bosqichi va zamonaviy innovatsion didaktika davri. bugungi kunda didaktika ko‘plab fanlar – psixologiya, kommunikatsiya, informatika, neyropedagogika bilan chambarchas bog‘liq holda rivojlanmoqda. didaktika-pedagogikaning mustaqil tarmog’i. ta’lim-tarbiya nazariyasi, ya’ni maqsadlari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillarini ishlab chiqish bilan shug’ullanadi. didaktika pedagogikada ta’lim jarayonining umumiy qonuniyatlarini o‘rganuvchi qismdir. didaktika grekcha so‘z bo‘lib, “didasko”-o‘qitish, “didaskol”- o‘rgatuvchi degan so‘zlardan kelib chiqqan. “didaktika”ning so‘zma-so‘z tarjimasi ta’lim nazariyasini anglatadi. bu atamani nemis pedagogi v. ratke (1571-1635) fanga kiritgan. didaktika nomi ostida nazariy va metodologik asoslarini tadqiq qiladigan ilmiy fan tushuniladi. didaktikaning fundamental ilmiy asoslari ilk bor ya. a. komenskiy (1592 - 1670) tomonidan ishlab chiqilgan. u 1657 yilda cheh tilida «buyuk didaktika» asarini yozdi. didaktika nomi ostida ya. a. komenskiy “hammani hamma narsaga o‘rgatish san’ati”, deb tushundi. didaktikaning mohiyatini ishlab chiqishda g. pestalotstsi, i. gerbart, k.d. ushinskiy, v. ostrogorskiy, p. kapterev kabi mashhur olimlar katta …

4 / 30

qiladi. didaktika o‘z oldiga o‘qitishning o‘quvchilarni har tomonlama tarbiyalash maqsadlariga javob beruvchi umumiy qonuniyatlarni bilib olish vazifasini qo‘yadi. didaktikada ta’limni tashkil etishning umumiy masalalari, o‘qitish jarayonining mohiyati, ta’limning mazmuni, o‘qitish qonuniyatlari, o‘qitish tamoyillari, metodlari, uning tashkiliy shakllari yoritiladi. o‘qitish jarayoni pedagogning o‘rgatuvchilik faoliyatini va ta’lim oluvchilarning maxsus tashkil etilgan bilish faoliyatini o‘z ichiga oladi. shu o‘rinda bu jarayonlarning tahliliga e’tibor qarataylik. ta’limda o‘qituvchining boshqaruvchilik roli o‘z kasbining ijtimoiy asoslaridan kelib chiqib, ajdodlarining boy tajribasini, insoniyatning asrlar davomidagi bilish, mehnat, muloqot, umumiy aloqalar, estetik hamda axloqiy qarashlar jarayonida qo‘lga kiritgan yutuqlarni egallashni shart qilib ko‘yadi. didaktika va metodika mustahkam aloqa hamda o‘zaro bog’liqliklikda joylashadi. didaktika o‘qitishning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadi. aniq bir predmetni o‘qitishning o‘ziga xos xususiyatlari xususiy metodikalarda ishlab chiqiladi. xususiy didaktika-muayyan o‘quv fanlarini o‘qitish qonuniyatlari, usullari, vositalari, shakllari va yo‘llarini o‘rgatuvchi metodika (tadris) fanlari ham pedagogika fanlari turkumining asosiy sohalaridan biri bo‘lib hisoblanadi. u umumiy didaktika yutuqlari asosida rivojlanadi va …

5 / 30

gi masalalarni ko‘ndalang qo‘yadi. bu muammolarni hal qilish boshqa fan yutuqlaridan maksimal darajada samarali foydalanishni talab etadi. falsafa va sotsiologiya jamiyat va atrof-muhit rivojining umumiy qonuniyatlari haqidagi fanlar sifatida odamlarning hayoti va faoliyatining ijtimoiy va boshqa o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olishda didaktikaga yordam beradi. siyosatshunoslik ta’limdagi siyosiy hodisalar va jarayonlar bilan bog’liq didaktik masalalarni ochish uchun xizmat qiladi. etnologiya didaktikaga odamlarning milliy o‘ziga xosliklarini to‘g’ri hisobga olishda yordam beradi, qaysiki ta’limda milliy tajribalar o‘ziga xos xususiyatga ega. pedagogik psixologiya ta’lim jarayonida bilim, ko‘nikma va malakalarni egallash jarayonining psixologik qonuniyatlari va tamoyillarini hisobga olishga imkoniyat beradi. odam fiziologiyasi ta’lim jarayonida odam tana tuzilishi va nerv tizimining ishlash qonuniyatlarining o‘ziga xos xususiyatlari, ularning roli, ahamiyati va o‘ziga xos vazifalarni ko‘rsatishga yordam beradi. xususiy metodika alohida predmetlarni o‘qitishda ta’limning turli shakl va vositalarini qo‘llanishining o‘ziga xosliklarini aniq hisobga olishda didaktikaga yordam beradi. 1.2. ta’lim mazmuni, shakllari, vositalari va metodlari ta’lim mazmuni — o‘quvchi …

6 / 30

idaktikaning tadqiqot predmeti - munozara bahsi nima? manbalarda didaktikaning munozara bahsi turlicha talqin qilinadi. sh.i.ganelin, b.p.yesipov “ta’lim” va “ma’lumot” tushunchalari o‘rtasidagi munosabatga asoslanib, didaktikaning tadqiqot predmetini bayon qilishgan: ularning fikricha, ta’limning ma’lumotga munosabati vositaning maqsadga munosabati shaklida amal qiladi: har qanday yaxlit didaktik nazariya ta’lim va ma’lumot nazariyasidir. “didaktikaning tadqiqot predmeti - deb qayd etishgan edi bu olimlar, har doim yosh avlodning ma’lumoti mazmuni va shu mazmunni egallash jarayonini tashkil etishdir”. haqiqatdan ham, didaktika yoshlarni ma’lumotli fuqarolar qilib yetishtirish, ularning bilim va malakalarni egallash jarayonini tashkil etish masalalari bilan shug`ullanadi. ammo, bu ma’lumot va uni egallash jarayoni didaktikaning tadqiqot predmetidir, degan xulosaga olib kelmasligi kerak. yuqoridagi ta’rifda didaktikaning tadqiqot predmeti ikki narsa- ma’lumot mazmuni va ta’lim sifatida belgilanadi. har qanday fan, jumladan, didaktika ham, yagona tadqiqot predmetiga ega. keltirilgan ta’rifda didaktika o‘rganadigan soha-tadqiqot obekti bilan didaktikaning munozara bahsi tadqiqot predmetini chegaralamaslik natijasida chalkashlikka yo‘l qo‘yilgan. “didaktika” termini ma’nosidan kelib chiqib, …

7 / 30

tushunchaning mazmun va hajm jihatidan boyiganligini hisobga oladigan bo‘lsak, u paytda didaktikaning munozara bahsi noaniq qayd etilganini aytib o‘tishga to‘g`ri keladi. taniqli polyak didakti ch.kupisevich “o‘qitish” va “o‘qish” atamalarining daxldorligiga asoslanib didaktikaning tadqiqot predmetini belgilaydi. uning yozishicha, didaktikaning tadqiqot predmeti o‘qitish va o‘qish jarayonlari bilan birga ularni (o‘qitish va o‘qish jarayonlarini) yuzaga keltirish faktorlari shart-sharoitlari va bu jarayon olib keladigan natijalardir. ch.kupisevich didaktikaning tadqiqot predmetini juda keng tasvirlagan. didaktikaning tadqiqot predmeti sifatida ajratilgan didaktik hodisa genetik jihatdan birlamchi, yagona universal va umumiy xarakterda bo‘lishini ham unutmaslik kerak. ayrim mutaxassislar didaktikaning tadqiqot predmetini “ta’lim” tushunchasiga asoslanib aniqlashadi. v.v.kraevskiy ta’limning ma’lumotga yo‘nalgan faoliyat ekanligi, ilmiy asoslangan loyihaga (masalan, o‘quv dasturi asosida) ko‘ra amalga oshirilishi, o‘ziga xos mazmun va jarayoniy xususiyatlarga egaligi, kollektiv subyektlar tomonidan bajarilishi kabi qator har akterli alomatlariga asoslanib, “didaktikaning tadqiqot predmeti o‘qitish va o‘qishning birligi, ularning o‘zaro ta’siridagi aloqadorlikdir”, - deb qayd etadi. fikrimizcha, didaktikaning tadqiqot predmetini aniqlashga v.v.kraevskiy …

8 / 30

ologiyalarning kirib kelishi bilan elektron ta’lim, multimediya metodlari, interaktiv platformalar didaktikaning ajralmas qismiga aylandi. ta’lim jarayoni ikki asosiy tarkibiy qismdan iborat: o‘qitish va o‘qish. o‘qituvchi pedagogik maqsadlarni qo‘yadi, o‘quvchilar esa ushbu maqsadlarga erishish uchun faoliyat olib boradi. o‘zaro hamkorlikning to‘g‘ri tashkil etilishi ta’lim samaradorligini belgilab beradi. prezident shavkat mirziyoyev ta’kidlaydi: “bizga yangicha fikrlaydigan, zamonaviy bilimlarni egallagan, mustaqil qaror qabul qila oladigan yoshlar kerak.” demak, didaktika endilikda o‘quvchining faol subyekt sifatidagi rolini kuchaytirish vazifasini bajaradi. an’anaviy didaktik tizim — tayyor bilimlarni o‘qituvchi orqali o‘quvchiga yetkazish tamoyiliga asoslangan. bunda o‘quvchi faol emas, ijrochidir. bu tizimning afzalliklari bilan birga cheklovlari ham mavjud: kreativlik past, shaxsiy rivojlanish yetarli bo‘lmaydi. innovatsion didaktik tizim esa quyidagi tamoyillarga asoslanadi: · o‘quvchi — faol subyekt; · o‘qitish — hamkorlikda; · bilim — izlanish orqali egallanadi; · kompetensiyalar — ta’limning asosiy natijasi. bugungi ta’limda konstruktivizm, kompetensiyaviy yondashuv, raqamli pedagogika, neyrodidaktika kabi yondashuvlar keng qo‘llanilmoqda. ii-bob. ta’lim paradigmalari 2.1. ta’lim …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida"

mavzu: didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida. ta’lim paradigmalar mundarija: kirish 3 i-bob. didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida 5 1.1. didaktikaning predmeti, vazifalari va rivojlanish tarixi 5 1.2. ta’lim mazmuni, shakllari, vositalari va metodlari 8 ii-bob. ta’lim paradigmalari 12 2.1. ta’lim paradigmasining mohiyati va tarixiy rivoji 12 2.2. an’anaviy ta’lim paradigmasi 25 2.3. humanistik ta’lim paradigmasi. 25 xulosa 27 foydalanilgan adabiyotlar 30 kirish mamlakatimizda mustaqillik yillarida insonni eng oliy qadriyat sifatida e’tirof etish, yosh avlodni barkamol inson etib tarbiyalash masalasi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. tarbiya jarayonida fanlarning, ayniqsa, tarbiya fanining o‘qitilish shakllari yoshlarning ma’naviy dunyoqarashi, axloqiy fazilatl...

This file contains 30 pages in DOCX format (75.2 KB). To download "didaktika – ta’lim nazariyasi sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: didaktika – ta’lim nazariyasi s… DOCX 30 pages Free download Telegram