iste`molchilar hatti-harakati

PPT 35 pages 1.3 MB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPT

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

presentation investment climate of the republic of uzbekistan by dr. rustam azimov, governor of ebrd for uzbekistan, minister of finance of the republic of uzbekistan annual meeting of the governors of ebrd, riga, 20 may 2000 mavzu: iste`molchilar hatti-harakati reja: 1. iste`molchilarni afzal ko‘rishlari. 2. byudjet cheklanganligi. 3. iste`molchi tanlovi. * adabiyotlar: 1. pindyck, robert s., daniel l. rubinfeld. microeconomics. global edition.-copyright 2018, pearson education limited 2018. 2. andreu mas-kolell i dr. mikroekonomicheskaya teoriya. uchebnik, 1-2 chasti.-m.: delo i servis, 2016.-630 str. 3. campbell r. mcconnel, stanley l. brue, sean m. flynn. microeconomics: principles, problems and policies.-19 th ed.-new york. the mcgraw-hill companies, inc., 2015. p. 604. 4. taranuxa yu.v. mikroekonomika. uchebnik.-m.: delo i servis, 2011. -580 str. 5. salimov b.t., yusupov m.s. mikroiqtisodiyot. darslik (to‘ldirilgan va qayta ishlangan nashri).-t.: «innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi», 2021-448 b. 6. salimov b., mustafakulov sh., salimov d. mikroiqtisodiyot: masalalar, namunalar, topshiriqlar, testlar. (o‘quv qo‘llanma). …

2 / 35

ko‘ra: iste`molchilarning didi o‘zgarmas va ma`lum darajada muvofiqlashtirilgan deb qaraladi; bozordagi narxlar alohida iste`molchi xarid etayotgan tovarlar miqdoriga bog‘liq emas, balki yalpi talab miqdoriga bog‘liq; barcha iste`molchilar hamma tovarlarning nafliligi to‘g‘risida tasavvurga ega deb faraz qilinadi; iste`molchilar tovarlar xarid qilishdan olinadigan umumiy naflilikni maksimallashtirishga urinadi. iste`molchining daromadlari har doim cheklangan; ratsional hatti-harakat tamoyili: berilgan narxlarda iste`molchi o‘z daromadini naflilikni maksimallashtirishga imkon beradigan darajada taqsimlashga harakat qiladi. har bir iste`molchi unga nima ko‘proq ma`qul kelishini biladi. bir qator tovar majmuasidan iste`molchi o‘z daromadi va didiga mos keluvchi tovarni tanlashga harakat qiladi. kamyoblik tamoyili, bu har qanday tovarni ishlab chiqarish hajmi cheklanganligi to‘g‘risida farazga ega bo‘lish demakdir; iste`molchi tanlovining aksiomalari iste`mol turining ko‘pligi har bir iste`molchi turli xil ne`matlardan iste`mol qilishni istaydi. iste`molning to‘yinmasligi iste`molchi har qanday ne`matni oz miqdo-ridan ko‘p miqdorini afzal ko‘radi tranzitivlik agar iste`molchi a majmuani v ga nisbatan afzal ko‘rsa va v majmuani s majmuadan afzal ko‘rsa, unda …

3 / 35

matning nafligi-ne`matning inson ehtiyojini qondira olish xususiyatidir. iste`mol nazariyasida ne`mat-bu iste`molchining ehtiyojini qondira oladigan har qanday iste`mol ob`ektidir. ko‘p hollarda ne`matlar yakka tartibda emas, balki majmua tartibda yoki “iste`mol savati” bilan iste`mol qilinadi. iste`mol nazariyasida iste`molchilar ma`lum didga, xohishga ega va ular bu xohish va didlarini qanoatlantirishda byudjet (daromad) bilan cheklangan. bunda ular ne`matlar majmualaridan, maksimal naf keltiradigan majmuani tanlashga harakat qiladi deb qaraladi. iste`molchining daromadi cheklangan, alohida iste`molchi tomonidan sotib olinadigan ne`mat narxi uning miqdoriga bog‘liq emas; iste`molchilar ne`matning nafliligini to‘liq biladi, iste`molchi maksimal naf beruvchi ne`matlar majmuasini tanlaydi, deb faraz qilinadi. * ne`matning narxi, uning umumiy nafligiga emas, balki chekli nafliligi bilan belgilanadi. demak, naflik funktsiyasi, naflik darajasini iste`mol qilingan ne`matlar hajmiga bog‘liqligini ifodalaydi: bu erda: tu-naflik darajasi; x1 , x2 ,……xn -1, 2, ..., n- ne`matlar hajmi naflik funktsiyasi orqali nafaqat umumiy naflilikni ifodalash mumkin, balki aynan bir ne`matdan ketma-ket iste`mol qilish natijasida olinadigan qo‘shimcha naflilik miqdorini …

4 / 35

`matning chekli nafligi kamayib boradi va ishlab chiqaruvchilar qo‘shimcha birlik mahsulot sotishlari uchun ne`mat narxini pasaytirishlari kerak bo‘ladi. umumiy naflik bilan chekli naflikning o‘zgarishi quyidagi rasmda keltirilgan. max tu(q*) tu a) q q* mu b) q-ne`mat miqdori q q* umumiy va chekli naflilik tovar miqdori, qx umumiy naflilik darajasi, yutilda (tu) chekli naflilik darajasi, yutilda (mu) tovar narxi, doll. (p) tortilgan chekli naflilik, mu/p 0 0 - - - 1 14 14 2 7 2 26 12 2 6 3 36 10 2 5 4 44 8 2 4 6 57 6,5 2 3,25 9 72 5 2 2,5 * suv va olmos paradoksi ne`matlarning narxi ularning tabiatdagi yoki iste`molchi ixtiyoridagi zaxirasiga bog‘liq. ne`matlarning zaxirasi qancha mo‘l bo‘lsa, ularning narxi shuncha arzon bo‘ladi. qe d s p e pe q * ne`matlarning zaxirasi qancha kam bo‘lsa, ularning narxi shuncha qimmat bo‘ladi. shunday ekan, ne`matlar narxi ularning chekli nafliligiga to‘g‘ri proportsional, …

5 / 35

alib turishni xohlashadi va nihoyat yana bir toifasi yuqori darajadagi turmush farovonligi ta`sirida obro‘-e`tibor talab namoyishkorona iste`molni xush ko‘radi. shundan kelib chiqib amerikalik iqtisodchi x.leybenstayn ijtimoiy omillar ta`sirida shakllanadigan talabni uch toifaga ajratgan: ko‘pchilikka ergashish samarasida iste`molchi atrofdagilar va modadan ortda qolmaslikka tirishib, ko‘pchilik nimani ma`qul ko‘rsa shuni xarid qilishga moyil bo‘ladi. bunda uning xaridga oid xatti-harakati boshqalarning fikriga bevosita bog‘liq bo‘lib qoladi. ko‘pchilikka ergashish samarasi deganda iste`molchining umum qabul qilingan normalar ta`sirida ko‘pchilik xarid qiladigan ne`matlarga talabini oshishi bilan bog‘liq samara tushuniladi. bunda talab elastikligi yuqori va talab chizig‘i yotiq bo‘ladi. * snob samarasida iste`molchining atrofdagilardan ajralib turishga ishtiyoqi baland bo‘ladi. bu erda ham uning tanlovi atrofdagilar hatti-harakatiga bog‘liq, ammo bu teskari bog‘liqlik. snob samarasi boshqa insonlar shu ne`matni iste`mol qilishi ta`sirida talabda yuz beradigan teskari o‘zgarishni ifodalaydi. ya`ni, agar atrofdagilar shu ne`matga talab hajmini oshirsa, snob uni qisqartiradi yoki umuman iste`moldan voz kechadi. snob samarasida talab elastikligi past …

6 / 35

blar kiradi. spekulyativ talab inflyatsion kutishlar yuqori bo‘lgan jamiyatlarda, kelgusida narxlarning oshib ketish xavfi joriy davrda qo‘shimcha talab va iste`mol hajmini yuzaga keltirishi bilan izohlanadi. noratsional talab esa oldindan rejalashtirilmagan, lahzalik xohish, kayfiyatning o‘zgarishi kabi omillar ta`sirida to‘satdan paydo bo‘ladi va u iste`molchining odatdagi turmush tarziga mos kelmaydi. iste`molchining ratsional (oqilona) hatti-harakati iste`molchi ehtiyojlar xarajatlar naflilik naflilikni maksimallash-tirishga urinish ratsional hatti-harakat byudjet cheklangan-ligi optimal xaridni shakllantirish * befarqlik egri chizig‘i-bu iste`molchi uchun bir xil naf beruvchi ne`matlar kombinatsiyalarini ifodalovchi egri chiziqdir. tu x2 3 a b 2 0 x1 1 2 * * befarqlik egri chiziqlar majmuasi befarqlik egri chiziqlari kartasini beradi. x2 tu2 tu3 tu1 x1 0 * iste`molchi didi va afzal ko‘rishini shakllanishi tamoyillari befarqlik egri chizig‘ida o‘z aksini topadi. birinchidan, befarqlik egri chiziqlari hech qachon bir-biri bilan kesishmaydi, chunki ularning har biri naflilikning muayyan darajasiga mos keladi. ikkinchidan, yuqorida joylashgan befarqlik egri chiziqlari naflilik yoki qoniqishning yuqoriroq …

7 / 35

iga ko‘ra iste`molchi birinchi ne`matdan ko‘proq va ikkinchi ne`matdan kamroq iste`mol qilib borgani sari ularni almashtirish normasi kamayib boradi. * * befarqlik egri chizig‘i xususiyatlari xususiyatlari makonning har qanday nuqtasi bo‘ylab o‘tkazilishi mumkin yuqoriroqda yotgan befarqlik chizig‘i yuqoriroq nafli-lik darajasini ifodalaydi manfiy qiyalikka ega hech qachon bir-birlari bilan kesishmaydi tartiblilik aksiomasi to‘yinmaslik aksiomasi naflilik funktsiyasi xususiyatlari tranzitivlik aksiomasi befarqlik egri chiziqlari kartasi * chekli almashtirish normasi. befarqlik egri chizig‘ining pastga tomon yotiqligi x2 ne`matni x1 ne`mat bilan chekli almashtirish normasini ifodalaydi. chekli almashtirish normasi odatda mrsx1,x2 bilan belgilanadi. chekli almashtirish normasi mrsx1,x2 ning miqdori gorizontal o‘q bo‘yicha ifodalangan x1 ne`matning bir birligi uchun, vertikal o‘q bo‘yicha ifodalangan x2 ne`matning qancha miqdoridan voz kechish mumkinligini ko‘rsatadi. x2 -x2 x1 +x1 * naflik funktsiyasi tu=(x1, x2) dan to‘liq differentsial olsak: demak, ikkinchi ne`matni birinchi ne`mat bilan befarqlik egri chizig‘ining har bir nuqtasidagi chekli almashtirish normasi mrs, ne`matlarning shu nuqtadagi chekli nafliklari nisbatiga …

8 / 35

quyidagicha yozish mumkin: bu tengsizlik tovarlarga sarflanadigan xarajatlar yig‘indisi, iste`molchi daromadidan oshmasligini bildiradi * iste`molchi tanlovi iste`molchining afzal ko‘rishi iste`molchining daromadi tovarlarning narxi cheklangan byudjet chizig‘i befarqlik egri chizig‘i * iste`molchining tovarlarni sotib olishi mumkin bo‘lgan sohasi byudjet chegarasi tenglamasi grafikda av chizig‘ini beradi va bu chiziq byudjet chizig‘i deyiladi.  x2 r/ix2 a i/px1 0 x1 d c b * * * * befarqlik egri chizig‘i byudjet chizig‘i bilan urinib o‘tgan nuqta iste`molchining muvozanat holatini ifoda etadi. i/p2 i/p1 tu3 tu2 iste`molchi muvozanati holati a x1 b x2 e tu1 x2 x1 ikkita ne`mat uchun quyidagi iste`molchi tanlovi masalasini qarab chiqamiz. naflik funktsiyasi: optimallik sharti: bu munosabatni byudjet chizig‘i tenglamasiga qo‘yamiz: * masala: iste`molchining bir kunlik daromadi 25 dollarga teng va uni x va y tovarlarga sarflaydi deb faraz qilamiz. x tovar narxi 3 dollar, y tovar narxi 6 dollar bo‘lsin. iste`molchi uchun naflilik funktsiyasi tu(x,y)=0,5 xy funktsiya orqali …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iste`molchilar hatti-harakati"

presentation investment climate of the republic of uzbekistan by dr. rustam azimov, governor of ebrd for uzbekistan, minister of finance of the republic of uzbekistan annual meeting of the governors of ebrd, riga, 20 may 2000 mavzu: iste`molchilar hatti-harakati reja: 1. iste`molchilarni afzal ko‘rishlari. 2. byudjet cheklanganligi. 3. iste`molchi tanlovi. * adabiyotlar: 1. pindyck, robert s., daniel l. rubinfeld. microeconomics. global edition.-copyright 2018, pearson education limited 2018. 2. andreu mas-kolell i dr. mikroekonomicheskaya teoriya. uchebnik, 1-2 chasti.-m.: delo i servis, 2016.-630 str. 3. campbell r. mcconnel, stanley l. brue, sean m. flynn. microeconomics: principles, problems and policies.-19 th ed.-new york. the mcgraw-hill companies, inc., 2015. p. 604. 4. taranuxa yu...

This file contains 35 pages in PPT format (1.3 MB). To download "iste`molchilar hatti-harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: iste`molchilar hatti-harakati PPT 35 pages Free download Telegram