iste'molchining bozordagi hatti harakati va uning tanlov nazaryasi

PPTX 15 pages 427.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 427.2 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

iste’molchining bozordagi hatti harakati va uning tanlov nazaryasi reja: 1. individual talab. 2. iste’molchining muvozanatlik sharti. 3. daromad samarasi va almashtirish samarasi. 4. bozor talabi. individual talab iste’molchi tanlovi. bozor talabining shakllanishi asosida shaxsiy (individual) talab yotadi, ya’ni alohida iste’molchining talabi, har bir shaxs o’zining fiziologik ehtiyojlarini qondirish uchun qandaydir mahsulotdan, qanchadir sotib olishi kerak, sotib olish uchun ma’lum miqdorda mablag’i bo’lishi kerak. iste’molchining mablag’i chegaralangan. iste’molchi har doim tanlov oldida turadi: qaysi mahsulotdan qancha olishi kerak. iste’molchi qaror qabul qilishda, mavjud imkoniyat doirasida maksimal darajada o’z ehtiyojini qondirishga, turmush farovonligini darajasini oshirishga harakat qiladi. iste’mol nazariyasida iste’molchilar ma’lum didga, xohishga ega va ular bu xohish va didlarini qanoatlantirishda budjetlarni (daromadlari) bilan chegaralangan. bunday holada ular ne’matlar majmualaridan, maksimal naf keltiradigan majmuani tanlashga harakat qiladi. iste’mol nazariyasida iste’molchining daromadi chegaralangan; iste’molchilar tomonidan sotib olinadigan ne’mat narxi uning miqdoridan bog’liq emas; iste’molchilar nafligini to’liq biladi. iste’molchi maksimal naf beruvchi ne’matlar majmuasini …

2 / 15

n tovarlar va xizmatlarni qanday qilib eng yaxshi tarzda tanlashlari va resurslarni taqsimlashlari bilan bog‘liq. bu shart, asosan, iste’molchi o‘z foydasini maksimal darajada oshirishga intilishini ifodalaydi. muvozanat sharti quyidagi asosiy elementlarni o‘z ichiga oladi: 1. 1. foyda maksimalizatsiyasi: iste’molchi o‘z foydasini maksimal darajada oshirish uchun tovarlar va xizmatlarni tanlaydi. bu, iste’molchi o‘zining cheklangan budjeti doirasida eng yuqori qoniqishni olishni anglatadi. 2. 2. chegaraviy foyda: iste’molchi har bir qo‘shimcha birlik tovar yoki xizmatni iste’mol qilishdan oladigan chegara foydasi (marginal utility) va uning narxi o‘rtasidagi munosabatni hisobga oladi. muvozanat shartiga ko‘ra, iste’molchi chegaraviy foydasi narxiga teng bo‘lgan tovarlarni tanlaydi. 3. 3. budjet cheklovi: iste’molchilar o‘z xarajatlarini cheklovchi budjetga ega. ular o‘z xarajatlarini rejalashtirishda budjet cheklovini hisobga olishlari kerak. 4. 4. tovarlar o‘rtasidagi almashuv: iste’molchilar bir tovarni boshqa bir tovar bilan almashish imkoniyatini ko‘rib chiqishadi. bu almashuvning qiymati narxlar va chegara foydasi orqali belgilanadi. ‹‹daromad-iste’mol›› chizig’ini tahlil qilganimizda, daromad o’zgarishini (narxlar o’zgarganda) iste’molga …

3 / 15

qa budjet chizig’iga iste’molchining optimal tovarlar majmuasini o’tishini akslantiradi. daromad samarasi va almashtirish samarasi iste’molchilar tomonidan tovarlar va xizmatlarga bo‘lgan talabni tushunishda muhim tushunchalardir. ular, asosan, iste’molchi muvozanatini o‘rganishda va narxlar o‘zgarishi natijasida iste’molning qanday o‘zgarishini tushuntirishda qo‘llaniladi. 1. daromad samarasi (income effect) daromad samarasi – bu narxlarning o‘zgarishi natijasida iste’molchining real daromadi (ya'ni, xarid qilish qobiliyati) o‘zgarishi bilan bog‘liq. agar biror tovarning narxi pasaysa, iste’molchi o‘zining real daromadidan foydalangan holda ko‘proq tovar sotib olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. aksincha, agar narx oshsa, iste’molchi o‘zining real daromadini yo‘qotadi va kamroq tovar sotib olishga majbur bo‘ladi. 2. almashtirish samarasi (substitution effect) almashtirish samarasi – bu narxlarning o‘zgarishi natijasida iste’molchilar bir tovarni boshqa bir tovar bilan almashtirishga qanday ta'sir qilishi bilan bog‘liq. agar biror tovarning narxi pasaysa, iste’molchilar bu tovarni boshqa, qimmatroq tovar o‘rniga tanlashga moyil bo‘lishadi. aksincha, agar biror tovarning narxi oshsa, iste’molchilar ushbu tovarni arzonroq alternativalar bilan almashtirishga harakat qiladilar. misol: …

4 / 15

i chizig’ini va shu bilan birga individual talab chizig’ini ifodalashda tovarlarning narx bo’yicha elastiklik koeffitsiyentidan foydalanish mumkin. biz yuqorida ko’rgan edikki, agar talab narx bo’yicha elastik bo’lsa, narxning pasayishi iste’molchini tovardan ko’proq sotib olishga undaydi. natijada iste’molchining tovar sotib olishiga sarfi o’sadi, narx oshganda iste’molchi sarfi kamayadi. bozor talabi alohida bozordagi iste’molchilarning individual talablari yig’indisi bilan aniqlanadi. bozor talabi chizig’i esa ma’lum bozordagi iste’molchilarning individual talablari chiziqlarni qo’shish orqali olinishi mumkin. umuman olganda, bozor talabini aniqlashda har xil demografik guruhlarga qarashli iste’molchilar talablarini yig’ishga, har xil hududlarda yashovchi iste’molchilar talablarini yig’ishga to’g’ri keladi. masalan, muzqaymoqqa bo’lgan bozor talabi o’rganilganda yosh bolalar talabi, o’smirlar talabi, ayollar talabi, nafaqaxo’rlar talabi to’g’risidagi axborotlarni olishga va ularni jamlashga to’g’ri keladi. xuddi shu masalani hududlar bo’yicha aniqlash ham mumkin. iste’molchilarning individual talablari chiziqlari to’g’ri chiziqlardan iborat bo’lgani bilan bozor talab chizig’i ham to’g’ri chiziqdan iborat bo’lishi shart emas. nima uchun deganda, yuqori narxlarda ba’zi bir …

5 / 15

iste'molchining bozordagi hatti harakati va uning tanlov nazaryasi - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iste'molchining bozordagi hatti harakati va uning tanlov nazaryasi"

iste’molchining bozordagi hatti harakati va uning tanlov nazaryasi reja: 1. individual talab. 2. iste’molchining muvozanatlik sharti. 3. daromad samarasi va almashtirish samarasi. 4. bozor talabi. individual talab iste’molchi tanlovi. bozor talabining shakllanishi asosida shaxsiy (individual) talab yotadi, ya’ni alohida iste’molchining talabi, har bir shaxs o’zining fiziologik ehtiyojlarini qondirish uchun qandaydir mahsulotdan, qanchadir sotib olishi kerak, sotib olish uchun ma’lum miqdorda mablag’i bo’lishi kerak. iste’molchining mablag’i chegaralangan. iste’molchi har doim tanlov oldida turadi: qaysi mahsulotdan qancha olishi kerak. iste’molchi qaror qabul qilishda, mavjud imkoniyat doirasida maksimal darajada o’z ehtiyojini qondirishga, turmush farovonligini darajasini oshirishga harak...

This file contains 15 pages in PPTX format (427.2 KB). To download "iste'molchining bozordagi hatti harakati va uning tanlov nazaryasi", click the Telegram button on the left.

Tags: iste'molchining bozordagi hatti… PPTX 15 pages Free download Telegram