ichkisekretsiya bezlarining yosh hususiyatlari

PPTX 33 стр. 3,8 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (8 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

mavzu: ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja bezlar to`g`risida umumiy tushuncha. ichki sekrechiya bezlari. ichki sekresiya bezlarining yosh hususiyatlari va kasallaklari mavzu: ichki sekretsiya bezlarining yosh hususiyatlari. odam tanasidagi bezlari bezlar tashqi sekresiya bezlari ter, yog‘, sut, so‘lak hamda oshqozon va ichak bezlar aralash bezlar oshqozon oosti va jinsiy bezlar ichki sekresiya bezlari gipofiz, epifiz, qalqonsimon, qalqon oldi, ayrisimon va buyrak usti 1-epifiz; 2-gipofiz; 3-qalqon oldi bezi; 4-jigar; 5-moyak; 6-qalqonsimon bez; 7-ayrisimon bez; 8-buyrak usti bezi; 9-meda osti bezi; 10-tuxumdon. ichki sekresiya bezlarining chiqarish yo’llari bo’lmaydi, shuning uchun ular endokrit bezlar deb ataladi. bu so’z grekcha endon—ichki va krino ajratish, chiqarish so’zlaridan olingan. ichki sekresiya haqidagi tushuncha birinchi marta fiziologiyaga klod bernar 1855 yilda maxsus tekshiruv o’tkazib, jigarning ovqat xazm organlariga o`t suyuqligi chiqarib berishni va qonga glikogen chiqarishi aniqlangan. ichki sekresiya bezlaridan ajralib chiqadigan gormonlar faoliyati fanda yaxshi o’rganilgan bo’lib, ular sanoatda sintez yo’li bilan ham ajratib olinadi. tabiiy …

2 / 33

darajada saklashni tay’minlaydi. gormon funksiyasi no'xatsimon, massasi 0,5-0,6 g ga teng bo'lib, bosh miyaning ostki sohasida, kalla suyagining turk egarchasi deb atalgan qismida joylashgan. u ishlab chiqaradigan gormonlar organizmdagi moddalar almashinuvi jarayonini uyg‘unlashtirishda katta ahamiyatga ega. gipofiz gipofiz organizmdagi barcha ichki sekretsiya bezlarining ishini tartibga soluvchi hukmron bez hisoblanadi. uning funksiyasi markaziy nerv tizimi tomonidan , ya’ni oraliq miyada joylashgan gipotalamusdan ajraladigan neyrogormonlar orqali boshqariladi. gipofiz oldingi qismi somototrop gormoni (stg) adrenokor-tikotrop gormon tireotrop gormon gonadotrop gormon laktotrop gormon lyuteinlovchi gormon somototrop gormoni (stg) adrenokor-tikotrop gormon tireotrop gormon somototrop gormoni (stg) bolalar va o'smirlarning o'sishini, rivojlanishini, organizmda oqsillar sintezlanishini boshqaradi. ko'p ishlab chiqarilsa, bo'y me'yoridan ortiq o'sib ketadi. bu holatga gigantizm, bunday odam esa gigant deb ataladi. kamroq ishlab chiqarilsa, bo'y o'sishi sekinlashadi, bunday holga nanizm deyiladi. bunday bo'yi past odam gipofizar pakana deyiladi. ularning bo'yi past bo'lsa ham aqliy faoliyati normal bo'ladi. bo'y o'sishi to'xtagan katta odamlarda somatotrop gormoni …

3 / 33

ofizning oraliq bo'lagidan intermedin gormoni ajraladi.u terida pigment hosil bo'lishini boshqaradi. ko`zning qaysi qismida pigment xujayralari joylashgan? tashqi pardaning ichki qismida yani rangdor pardada gipofizning orqa bo'lagidan oksitotsin gormoni homilador ayollarda bachadon muskullarining qisqarishini kuchaytirib, tug'ish jarayonini osonlashtiradi. vazopressin organizmda suv almashinuvini boshqaradi, ya'ni u buyrakning egri-bugri kalavasimon kanalchalarida birlamchi siydikning 98,5-99% i qonga qayta so'rilishini (reabsorbsiya jarayonini) boshqaradi. bu garmon kam hosil bo’lsa, buyrak kanalchalarida birlamchi suydikning qonga so’rilishi buziladi, natijada qandsiz diabet kasalligi kelib chiqadi. bunda odam ko’p suv iste’mol qiladi, ko’p siydik ajratadi (5-10 l). bosh miyaning asosida, ya'ni o'rta miya sohasida joylashgan bo'lib, uning massasi 0,2 g. unda melatonin gormoni ishlab chiqariladi, odam organizmida pigment almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi. melatonin gormon gipofizning gonadatrop funksiyasini tormozlab, bolada vaqtidan ilgari balog’atga etish jarayonini susaytiradi. uning funksiyasi bola 7 yoshga kirguncha kuchayib boradi, undan keyin uning faoliyati asta-sekin pasayib, balog‘atga etish oldidan butunlay to‘xtaydi. agar bu bezning funksiyasi oldinroq …

4 / 33

a ahamiyatga ega qalqonsimon bez gipotireoz, ya'ni qalqonsimon bez funksiyasining pasayishi bola tug'ilgandan keyin turli yoshlarda va, hatto, katta odamda ham ayrim sabablarga ko'ra yuzaga kelishi mumkin. belgilari: odamda terining quruqlashganligi, ich qotishi, hatto issiqda ham sovqotishi, doimo bo’shashganlik, kunduzlari ham uyqusirash kabi belgilari bor. kasallikning og'ir ko'rinishlarida bemorning tanasi shishadi, aqliy faoliyati zaiflashadi, ya'ni esda saqlash, o'zlashtirish qobiliyati pasayadi qalqonsimon bez faoliyatining buzilishi natijasida kelib chiqadigan kasalliklar tireotoksikoz qalqonsimon bez funksiyasining kuchayishi tiroksin gormoni normadan ko'p sintezlanishi natijasida sodir bo'ladigan. uni aniqlagan olimning nomi bilan bazedov kasalligi deb ham yuritiladi. belgilari: bu kasallikda qalqonsimon bezning hajmi kattalashib, ba'zan bo'yinning oldingi sohasi bo'rtib chiqadi. bemorda ko'zning chaqchayishi, ko'p terlash, asabiylashish, uyqusizlik, ozish, yurak o'ynash holatlari sodir bo'ladi. kasallik o'z vaqtida davolanmasa, bemor asabiylashadi, juda ozib ketadi. kasallikning og'ir turida bemor jarrohlik yo'li bilan davolanadi (qalqonsimon bezning bir qismi olib tashlanadi). tireotoksikoz qalqonsimon bez funksiyasining kuchayishi qizlar balog'atga yetishi davrida (12-15 …

5 / 33

hib, bo'yinning oldingi qismida shish (buqoq) hosil bo'ladi. ichiladigan suvga va tuzga kaliy yodid qo’shish hamda antistrumin dorisi ichish olqali davolanadi. bu bez to'rtta bo'lib, qalqonsimon bezning orqa yuzasiga yopishib turadi. ularning umumiy og'irligi 100-150 mg ni tashkil qiladi. qalqon oldi bezlaridan paratgormon ishlab chiqariladi. bu gormon odam organizmida kalsiy-fosfor almashinuvini tartibga solib turadi. qalqon oldi bezi gormon kam ishlab chiqarilsa, nerv-muskul tizimining qo'zg'aluvchanligi ortib, odamning qovoqlari, lablari pirpirab uchadi, qo'llari qaltiraydi. gormon juda kamayib ketsa, soch to'kiladi, suyaklar yumshab, egiluvchan, mo'rt bo'lib qoladi, nerv-muskul sistemasining qo'zg'aluvchanligi ortib ketib, odam tanasining umumiy qaltirashi, ya'ni tutqanoq (tetaniya) holati yuzaga keladi. paratgormon ishlab chiqarilishi ko'paysa, nerv-muskul sistemasining qo'zg'aluvchanligi pasayib, tana muskullari bo'shashib qoladi, odam umumiy holsizlanadi, tez charchaydi. qalqon oldi bezi to'sh suyagining orqa yuzasida joylashgan. uning massasi chaqaloqlarda 12 g bo'lib, to balog'atga yetish davrigacha, ya'ni 14-15 yoshgacha kattalashib, 30-40 g ga yetadi. so'ngra bezning hajmi asta-sekin kichiklasha boradi va yog’ …

6 / 33

ng ustki qismida joylashadi. ularning birgalikdagi og'irligi 10-20 g. buyrakusti bezlari ikki qavat: ustki - po'stloq va ichki - miya qavatidan iborat. buyrakusti bezining po'stloq qavatida mineralokortikoid, glukokortikoid, androgen va esterogen gormonlari, ichki qavatida noradrenalin va adrenalin gormonlari ishlab chiqariladi. buyrak usti bezlari buyrakusti bezining po'stloq qavatida mineralokortikoid gormoni organizmda mineral tuzlar almashinuvi boshqarilishida ishtirok etadi glukokortikoid gormoni organizmda oqsil va uglevod almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi. ular ta'sirida qonda qand, jigarda glikogen miqdori ortadi. allergik kasalliklarni susaytiradi, bu gormondan tayyorlangan dori (prednizolon, gidrokortizon) allergiya kasalliklariga qarshi ishlatiladi androgen va esterogen gormonlari erkaklar va ayollarning jinsiy bezlari funksiyasini kuchaytiradi buyrakusti bezlarining ichki - miya qismida noradrenalin va adrenalin gormonlari ishlab chiqariladi. bu ikkala gormonning ta'siri bir xil bo'lganligi uchun ular birgalikda katexolamin deb ham yuritiladi. bu gormonlar arterial qon bosimini oshiradi, yurak qisqarishini tezlashtiradi, to'qimalarda moddalar almashinuvini kuchaytiradi. odam hayajonlanganda, achchiqlanganda, qo'rqqanda katexolamin hosil bo'lishi kuchayadi. shuning uchun bunday holatlarda odamning …

7 / 33

da soqol o'sadi, ovozi erkaklarnikiga o'xshab qoladi. bemor jarrohlik yo'li bilan davolanadi bu bez me'daning pastki va orqa sohasida birinchi bel umurtqasi ro'parasida joylashgan bo'lib, uzunligi 16-20 sm, massasi 70-80 g. me'daosti bezi aralash bez bo'lib, to'qimasining 98-99% i tashqi sekretsiya funksiyasini bajarib, ovqat hazm qilishda ishtirok etuvchi fermentlarni ishlab chiqaradi. bez to'qimasining 1-2% i, ya'ni bezning langergans orolchasida insulin gormoni ishlab chiqariladi. insulin gormoni qondagi qand moddasining ortiqcha qismi jigar va muskul to'qimalarida glikogen moddasi sifatida zaxira holda to'planishini ta'minlaydi. me'daosti bezi me'daosti bezining insulin ishlab chiqarish funksiyasi alohida ahamiyatga ega, chunki bezning bu funksiyasining buzilishi aholi orasida ko'p tarqalgan qandli diabet kasalligi kelib chiqishiga sabab bo'ladi. sog'lom odam qonida qandning normal miqdori 80-120 mg % bo'ladi, qandli diabet kasalligida esa uning miqdori 150-250 mg % ga ko'tarilib, undan ham ortib ketishi mumkin. qondagi qandning miqdori normal bo'lganda, u buyrak orqali siydik bilan tashqariga chiqarilmaydi, ya'ni sog'lom odamning siydigida …

8 / 33

orlab, uni insulin deb atadilar. insulin hozirgi paytda qandli diabet kasalligiga uchragan bemorlarni davolashda keng qo'llanilmoqda. erkaklarning jinsiy bezlariga bir juft moyaklar (urug'don), moyak ortig'i, prostata bezi kiradi. moyaklar ellipssimon bo'lib, massasi katta odamda 20-36 g bo'ladi. ularda erkaklik jinsiy hujayralari (spermatozoidlar) va erkaklik jinsiy gormoni (testosteron) ishlab chiqariladi. moyaklarning bu funksiyasi o'smirlik davrida (12-15 yosh) boshlanadi va keksayish davriga qadar davom etadi. testosteron gormoni o'smirlarda balog'atga yetish belgilari yuzaga kelishiga ta'sir ko'rsatadi. jinsiy bezlar image3.png oleobject1.bin image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ichkisekretsiya bezlarining yosh hususiyatlari"

mavzu: ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja bezlar to`g`risida umumiy tushuncha. ichki sekrechiya bezlari. ichki sekresiya bezlarining yosh hususiyatlari va kasallaklari mavzu: ichki sekretsiya bezlarining yosh hususiyatlari. odam tanasidagi bezlari bezlar tashqi sekresiya bezlari ter, yog‘, sut, so‘lak hamda oshqozon va ichak bezlar aralash bezlar oshqozon oosti va jinsiy bezlar ichki sekresiya bezlari gipofiz, epifiz, qalqonsimon, qalqon oldi, ayrisimon va buyrak usti 1-epifiz; 2-gipofiz; 3-qalqon oldi bezi; 4-jigar; 5-moyak; 6-qalqonsimon bez; 7-ayrisimon bez; 8-buyrak usti bezi; 9-meda osti bezi; 10-tuxumdon. ichki sekresiya bezlarining chiqarish yo’llari bo’lmaydi, shuning uchun ular endokrit bezlar deb ataladi. bu so’z grekcha endon—ichki va krino ajratish, chiqarish...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (3,8 МБ). Чтобы скачать "ichkisekretsiya bezlarining yosh hususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ichkisekretsiya bezlarining yos… PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram