badiiyat

PPTX 29 pages 127.6 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.6 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

mavzu:badiiy matnda uslub, obraz, obrazlilik reja: 1. badiiy matnda uchraydigan obrazlarning tashqi va ichki olami. 2. obrazga mos ovoz tanlash. 3. nutq jarayonida uslubiy vositalardan to’g’ri foydalanish. mavzu: badiiy matnda uslub, obraz, obrazlilik reja: 1. badiiy matnda uchraydigan obrazlarning tashqi va ichki olami. 2. obrazga mos ovoz tanlash. 3. nutq jarayonida uslubiy vositalardan to’g’ri foydalanish. savol: badiiy uslub, uslubiy vositalar, nutq, matn, obraz va obrazlilik deganda nimani tushunasiz? adabiyotning asosiy maqsadi badiiy uslub – dunyoni go'zallik qonunlari bo'yicha o'rganish, muallif sifatida estetik ehtiyojlarni qondirish san'at asari, va o'quvchi, badiiy tasvirlar yordamida o'quvchiga estetik ta'sir. u turli xil va janrdagi adabiy asarlarda qo'llaniladi: hikoyalar, romanlar, romanlar, she'rlar, she'rlar, tragediyalar, komediyalar va boshqalar. badiiy adabiyot tili, uslubiy xilma-xilligiga qaramay, muallifning individualligi unda aniq namoyon bo'lishiga qaramay, badiiy nutqni boshqa uslublardan ajratish imkonini beradigan bir qator o'ziga xos xususiyatlar bilan ajralib turadi. umuman badiiy adabiyot tilining xususiyatlari bir qancha omillar bilan belgilanadi. u …

2 / 29

natijada muallif niyatiga, asar mazmuniga, obraz yaratish va u orqali adresatga ta’sir qilishiga bo‘ysunadi. yozuvchilar o‘z asarlarida birinchi navbatda fikr, tuyg‘uni to‘g‘ri yetkazish, qahramonning ma’naviy olamini haqqoniy ochib berish, til va obrazni real qayta yaratishdan kelib chiqadi. tilning me’yoriy faktlarigina emas, balki umumiy adabiy me’yorlardan chetga chiqish ham muallif niyatiga, badiiy haqiqat istagiga bo‘ysunadi. qoplash badiiy nutq milliy til vositalarining soni shunchalik ko'pki, u bizga barcha mavjud lingvistik vositalarni (ma'lum bir tarzda bog'langan bo'lsa ham) badiiy adabiyot uslubiga kiritishning asosiy potentsial imkoniyati g'oyasini ilgari surishga imkon beradi. bu faktlar badiiy adabiyot uslubi rus tilining funksional uslublari tizimida o‘ziga xos o‘rinni egallash imkonini beruvchi qator xususiyatlarga ega ekanligini ko‘rsatadi. nutq-so‘zlash jarayonida ovozning balandlashib va pasayib turishi modulyatsiya deb yuritiladi. so‘z ijrochiligi san’atida ovoz modulyatsiyasining ahamiyati juda katta. chunki bir xil ohangdagi - monoton ovoz zerikarli bo‘lsa, modulyatsiyaga boy ovoz o‘zining ohangdorligi bilan tinglovchiga xush yoqadi. ifodali o‘qish san’atini egallashga kirishgan kishining …

3 / 29

osmondagi qushlar ham payg‘ambar boshi uzra gir-gir aylanib, ovozlaridan sarxush bo‘lib uchib ketolmay qolar ekan. “qissai rabg‘uziy”da esa shunday hikoya uchraydi: “rum viloyatining odati bor, tevalari chaliqliq (sho‘x) burunduqlatmasalar yangi tushgan kelinlarni kelturub un tuzub yirlayturlar. tevalar ularning ovozlariga xushlanib o‘zlarindin kecharlar - ilikka ilinurlar”.darhaqiqat, inson ziynati hisoblangan yoqimli ovozda sehru joziba bor.so‘z ijrochiligi bilan shug‘ullanuvchi kishilar, xususan, o‘qituvchilarning ovozida ham mana shunday joziba bo‘lishi zarur. jarangdorlik, keng diapazonlik, chidamlilik, o‘zgaruvchanlik, tashqi shovqinlarga nisbatan barqarorlik kabi belgilar ovozning jozibadorligi va ta’sirchanligini ta’minlovchi xususiyatlardir. boshqa-bir o‘rinda esa, sitseron inson ovozini musiqa asbobining torlariga o‘xshatadi: «...inson ovozi har bir tegib ketishiga, baland yoki past, tez yoki asta, qattiq yoki sekin javob beradigan (tovush beradigan) torlarga o‘xshab sozlangan, har bir turning oraliq tovushlari haqida gapirmasa ham bo‘ladi; har bir tur o‘z navbatida tovushning rangin xillariga ega - mayin yoki qo‘pol, ezilgan yo to‘la, cho‘zilgan yoki uzuq-uzuq, bo‘g‘iq yoki keskin, uchib borayotgan yoki kuchayib …

4 / 29

va ovoz chiqarib o‘qish zarur. masalan: asarda qahramonning keskin tug‘yoni, g‘azabi ehtirosli, shiddatli, ba’zan uzuq-yuluq ovoz bilan ifodalanadi (o‘qiladi). masalan, odil yoqubovning “ulug‘bek xazinasi” romanidan olingan quyidagi parcha asarni o‘qib ko‘raylik: o‘z qiblagohiga qilich ko‘targan senday razil xunrezni nechun yer yutmaydi? nechun osmon og‘darilib boshingga tushmaydi? - abdulaziz, taqir boshini sarak-sarak qilib, ko‘zlari sovuq chaqnab yaqinlashib kelardi. abdullatif devorga suyangancha qilichini ko‘tardi, lekin abdulaziz to‘xtamadi, u hamon iyagi qaltirab, tishlari shaqillab yaqinlashib kelardi, - mehribon, buzrukvorim!... ne qilding, mal’un padarkush?...- abdulazizning ko‘zlaridan tirqirab oqqan yosh tomchilari qorayib ketgan so‘lg‘in yuzini selday yuvib taralmay patak bo‘lib ketgan soqoliga quyilardi. qo‘rqinch esa, ezilgan dovdiragan va g'amgin ovoz bilan ifodalanadi. salohiddin zargar yuragi uvishib: - pirim, - dedi ovozi qaltirab. - shu kecha ko‘ksaroydin sipohlar kelib, yolg‘iz farzandim... mavlono muhiddinni olib ketgan edilar. qaytib kelmadi, pirim... hazratning lablariga bilinar-bilinmas kulgi yugurdi. - qaytmasa... zurriyotingiz mavlono muhiddin shahzodaga yoqib qolgandur?... - pirim... - beayb …

5 / 29

, nozik, shodon va yengil ovoz bilan o'qiladi. qalandar ko‘zlarini ochishga majoli yo‘q, o‘zicha jilmaydi: aytmishlarkim, ravzai rizvonda husnda tengsiz hurliqolar bo’lar emish. bo’lsa bordur. va lekin faqirga o‘shal tengsiz jannatingni ato qilsang, husnda benazir hurliqolaringga qaramas edim. - nechun? - kuldi bonu. so‘rab ne qilasiz? faqir barcha hurliqoyu farishtalarni tark etib, ollohdan yolg‘iz sizni tilab olar edim. tushkunlik esa, bosiq, bo’g’iq va noxush, qattiq ovoz bilan ijro etiladi. mirzo ulug‘bek ko‘zlarini yumgancha sekin uf tortdi, peshonasidagi ajinlari quyuqlashib, so‘lg‘in chehrasida bo‘lakcha bir g‘amginlik aks etdi. - yo‘q! - mirzo ulug‘bek sekin bosh chayqadi. - ali qushchi yashirinmog‘i lozim. uni qidirmishlar. va lekin... kitoblar qayda? men buni bilmog‘im darkor. toki... musofir yurtga ketmoqdamen. o’z elimga qaytmoq nasib bo‘lurmu, yo‘qmu - buni faqat haq taolo biladur, darvesh... demak, ovoz o‘zgarishi asar voqealarining kechishi bilan, qahramonlar xarakteri va ruhiy holati bilan chambarchas bog‘liqdir. ifodali o‘qish jarayonida ovoz asta-sekin ko‘tarilsa maqsadga muvofiqdir, chunki …

6 / 29

arda, ayniqsa, she’riy misralardagi tovush tovlanishlarini tarkib toptirishda foydalaniladi” binobarin, ovoz imkoniyatlaridan to‘g‘ri foydalanish ifodali o‘qishda beqiyos ahamiyatga egadir. tasviriylik va ifodalilik badiiy va adabiy uslubning ajralmas xossalaridir, shuning uchun shundan xulosa qilishimiz mumkinki, obrazlilik zarur element bu uslubdan. biroq, bu tushuncha hali ham ancha kengroq, ko'pincha tilshunoslik fani so‘zning til va nutq birligi sifatidagi obrazliligi yoki boshqacha aytganda, leksik obrazlilik masalasi ko‘rib chiqiladi. shu nuqtai nazardan, obrazlilik so'zning konnotativ xususiyatlaridan biri sifatida qaraladi, ya’ni so'zning nutq aloqasida ona tilida so'zlashuvchilar ongida mustahkamlangan ob'ektning aniq-sensor ko'rinishini (tasvirini) o'z ichiga olishi va takrorlash qobiliyati; vizual yoki eshitish tasvirining bir turi. demak, obrazlilik so‘zning semantikasi, valentligi, emotsional-ekspressiv holatiga ta’sir etuvchi eng muhim tarkibiy-semantik xususiyatlaridan biri ekanligini aytishimiz mumkin. og'zaki tasvirni shakllantirish jarayonlari metaforizatsiya jarayonlari bilan eng bevosita va uzviy bog'liqdir, ya'ni ular majoziy va ekspressiv vosita bo'lib xizmat qiladi. tasviriylik “obrazlilik va ifodalilik”, ya’ni funksiyalardir til birligi nutqda uning tarkibiy tashkil etilishining …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiyat"

mavzu:badiiy matnda uslub, obraz, obrazlilik reja: 1. badiiy matnda uchraydigan obrazlarning tashqi va ichki olami. 2. obrazga mos ovoz tanlash. 3. nutq jarayonida uslubiy vositalardan to’g’ri foydalanish. mavzu: badiiy matnda uslub, obraz, obrazlilik reja: 1. badiiy matnda uchraydigan obrazlarning tashqi va ichki olami. 2. obrazga mos ovoz tanlash. 3. nutq jarayonida uslubiy vositalardan to’g’ri foydalanish. savol: badiiy uslub, uslubiy vositalar, nutq, matn, obraz va obrazlilik deganda nimani tushunasiz? adabiyotning asosiy maqsadi badiiy uslub – dunyoni go'zallik qonunlari bo'yicha o'rganish, muallif sifatida estetik ehtiyojlarni qondirish san'at asari, va o'quvchi, badiiy tasvirlar yordamida o'quvchiga estetik ta'sir. u turli xil va janrdagi adabiy asarlarda qo'llaniladi: hikoyalar, ro...

This file contains 29 pages in PPTX format (127.6 KB). To download "badiiyat", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiyat PPTX 29 pages Free download Telegram