tabiatresurslari va ulardan foydalanish

PPTX 26 pages 144.7 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 144.7 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

mavzu: tabiiy resurslar va ulardan ooqilona foydalanish. ekologik muammolar. mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. ekologik muammolar. reja: 1.tabiiy resurslar va ulardan foydalanish 2. tabiiy resurslaridan foydalanish holati va istiqbollari. 3.tabiiy resusrlardan foydalanishda kutiladigam muammolar va ularning yechimlari. tabiat resurslari, tabiiy boyliklar — jamiyatning moddiy va maʼnaviy ehtiyojlarini qondirish maqsadlarida xoʻjalikda foydalaniladigan hamda insoniyatning yashashi uchun zarur boʻlgan, uni oʻrab turgan tabiiy muhitning barcha tabiat komponentlari, energiya manbalari. tabiat resurslariga quyosh energiyasi, yerning ichki issiqligi, suv, yer, mineral boyliklar, foydali qazilmalar, oʻsimliklar, tuproqlar, hayvonot dunyosi kiradi. jamiyat hayotini yashash vositasi bo‘lgan turli tabiiy resurslarsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. «resurs» so‘zi - fransuz tilidan olingan bo‘lib, «yashash vositasi» degan ma’noni bildiradi. tabiiy resurs deb - tabiatda mavjud bo‘lgan, insonlar tomonidan yaratilmaydigan, insonning hayoti, xo‘jalik faoliyati uchun zarur bo‘lgan barcha tabiiy jismlar, sharoitlar va jarayonlarga aytiladi. mamlakatning tabiiy resurslarga boyligi uning iqtisodini rivojlantirishning muhim sharoitlaridan biridir, aksincha zahiralarning kamligi yoki umuman yo‘qligi …

2 / 26

qayta tiklanish darajasi bo‘yicha. tabiat resurslari tugaydigan (koʻpgina foydali qazilmalar), tugamaydigan (suv, havo, quyosh nuri, yerning ichki energiyasi) va qayta tiklanadigan (biologik elementlar, ayrim foydali qazilmalar) boyliklarga boʻlinadi. tabiiy xom ashyolarni koʻp darajada isteʼmol qiluvchi kuchlarning jadal rivojlanishiga bogʻliq ravishda tabiat resurslari bilan taʼminlash muammolari yanada dolzarblashib bormoqda. agarda mineral resurslar yoqilg‘i shaklida ishlatilsa (ko‘mir, neft gaz, torf, yog‘och, atom energiyasi) ular yoqilg‘i-energetik resurslari turiga kiradilar. energetik resurslar - quyosh, koinot, atom-energetik, termo va boshqa energiya manbalarini majmuasidir. ishlab chiqarishda ishlatilishi bo‘yicha tabiiy resurslar quyidagilarga bo‘linadi: - yer fondi - dunyo va mamlakat miqyosidagi hamma yerlar, vazifalari bo‘yicha quyidagi toifalarga bo‘linadi: qishloq xo‘jaligidagi yerlar, yashash punktlari, noqishloq xo‘jaligi yerlari (sanoat, transport, qazib olish sanoatida va h.k). atrof-muhitni asrash nuqtai nazaridan resurslarning uchinchi, ya'ni - qayta tiklanish klassifikatsiyasi muhimdir. tabiiy resurslar tasnifi tabiiy resurslar xarakteristikasini bilish ulardan oqilona foydalanishda muhim ahamiyatga ega. o‘simlik va hayvonlarni faqatgina ma’lum populyatsiyasi saqlanib qolgan holdagina …

3 / 26

arda, ya’ni geologik davrlardagina, juda sekin - astalik bilan tiklanadi. shuning uchun ularni qazib olishda, tashish va ishlatishda isrofgarchilikga, atrof - muhitning ifloslanishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak. dunyo okeani resurslari, atmosfera havosi, antarktida tabiiy resurslari, kosmik fazo, ko‘chib yuruvchi hayvonlar umumjahon resurslari hisoblandi. ulardan foydalanish, muhofaza qilish faqatgina xalqaro kelishuvlar asosida, turli mamlakatlar ishtirokidagina muvaffaqiyatli amalga oshirilishi mumkin. jamiyatning ma'lum rivojlanish davri davomida tabiiy resurslardan foydalanishda ularni real va potentsial resurslarga ajratiladi. jamiyatning ayni paytdagi rivojlanish bosqichida qidirib topilgan, zahiralari aniqlangan va jamiyat tomonidan faol ishlatilayotgan resurslarga aytildi. potentsial tabiiy resurslar deb - jamiyat tarraqqiyotining hozirgi boqichida qidirib topilgan, qisman va miqdoran aniqlangan resurslarga aytiladi. ulardan foydalanish uchun texnik vositalar yetarli bo‘lmagan, xom ashyolarni qayta ishlash texnologiyalari ham ishlab chiqilmagan yoki umuman yaratilmagan bo‘lishi mumkin. yer sayyorasining potensial yer resurslariga cho‘l, tog‘liklar, botqoqliklar, sho‘rlangan hududlar, doimiy muzliklar ham kiradi. potensial resurslariga bir qator kosmik resurslar - quyosh energiyasi, dengiz suvlarning ko‘tarilishi …

4 / 26

linmoqda: - tabiiy resurslardan qazib olish jarayonida zamonaviy, tejamkor va atrof muhitga imkoniyati bor darajada bezarar texnologiyalarning qo‘llanishi. masalan, ko‘mirni, boshqa qazilma boyliklarni qazib olishda ochiq usulga qaraganda ko‘proq yopiq usullardan foydalanish; - qazib olingan qayta tiklanmaydigan resurslardan kompleks ravishda foydalanib, chiqindiga chiqarmasdan ishlatilish. qazib olingan rudadan nafaqat oltin yoki qimmatbaho metallar ajratib olib rudani oqova suvlarga yuvib yu,borish balki yangi texnologiyalarni joriy etib rudadan to‘liq foydalanib tarkibidagi boshqa metallarni ham ajratib olish. neft mahsulotlarini qayta ishlash jarayonlarida qo‘llanadigan texnologiyaga bog‘langan holatda neftdan 60 % dan 85-90% gacha benzin olish mumkin. - tugaydigan resurslardan tugamaydigan resurslarga o‘tish. kelajakda quyosh radiatsiyasini quyosh energiyasiga to‘g‘ridan to‘g‘ri aylantirishning nisbatan arzon usullari yaratilsa bir qator mamlakatlarning isitish tizimlari uchun sarf etiladigan energiyaning 50 foizini qoplashnishi mumkinligi hisoblab chiqilgan; - qayta ishlash texnologiyalarini keng qo‘llash va chiqindilarni boshqa ishlab chiqarishlarda xom ashyo shaklida ishlatish. aqsh tajribasi shuni ko‘rsatdiki, konserva bankalarni qayta ishlash jarayonida alyuminiy olish …

5 / 26

r keltirgani ma’lum bo‘lib qoldi. birinchidan, daryoning katta oqimlarida to‘g‘onlar qurish suv havzalari ostida katta hududlar - foydali yerlar qolib ketishiga olib keldi. ko‘plab odamlar o‘z joylaridan ko‘chirildi va yaylovlardan mahrum bo‘ldilar. ikkinchidan, daryolar to‘sib qo‘yilib, to‘g‘onlar baliqlar migratsiyasiga xalaqit berdi. uchinchidan, havzalarda suv to‘planib uzoq turib qoladi va sifati pasayadi. suv havzalarining mustahkamligi kamayib borib, daryo va daryo yaqinida yashovchi organizmlarga xavf tug‘diradi, ma’lum ta’sirlar ko‘rsatadi. to‘rtinchidan, mahalliy suvning ko‘payishi tuproq suviga ta’sir qiladi. buning oqibatida esa yerlarni suv bosishi, qirg‘oqlar ko‘chishi, har xil eroziya sodir bo‘lishi kuzatilmoqda. issiqlik elektrstansiyalari (ies) ham mamlakatning elektr energiyaga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirishda muhim o‘rin to‘tadi. ko‘mirda ma’lum darajada radioaktivlik xususiyati mavjudligini hamma ham bilavermaydi. iesda katta miqdorda yoqilg‘i yonadi va ko‘p miqdorda radioaktiv chiqindilar havoga chiqadi. shuningdek, organik yoqilg‘ilar yonishi tufayli ham tabiatga juda ko‘p zarar keltiriladi. hozirgi paytda dunyo miqiyosida yiliga 150 mlrd tonna mineral xom-ashyo qazib olinmoqda. tabiiy nurash oqibatida dengiz …

6 / 26

k bo'lgan130dan ortiq alohida atrof-muhit maqsadlari va vazifalarini belgilab qo'ydi. yevropa 2020-yilgi asosiymaqsad 2020-yilga borib energiya iste'molini "odatdagidek" prognozlarga nisbatan 20foizga qisqartirishdir. yevropa ittifoqining atrof-muhit siyosati 2020 yilgacha bo'lgan davr uchun atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha harakatlarning ettinchi dasturida uchta asosiy belgilangan. bu borada, mamlakatimizda ham bir qancha chora-tadbirlar, loyihalar amalga oshirilmoqda. xususan, davlatimiz rahbarining oliy majlis va o‘zbekiston xalqiga murojaatnomasini tom ma’noda mamlakatimiz taraqqiyoti uchun turtki beruvchi tarixiy voqelik deyish mumkin. chunki, davlatimiz rahbari o‘zining murojaatida davlat va jamiyat qurilishi tiziminitakomillashtirish, qonun ustuvorligini ta’minlash, ijro va sud hokimiyati oldida turganustuvor vazifalar hamda ularning ijrosini ta’minlash bo‘yicha aniq mexanizmlarni ta’kidlash bilan bir qatorda ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish sohasiga ham to’xtalib o’tdi. yurtboshimiz tomonidan atrof muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda aholi salomatligini saqlash sohasida kelgusida amalga oshirilishi lozimboʻlgan ustuvor vazifalar belgilab berildi. xususan, ekologiya, ayniqsa suv masalalari global muammoga aylanib borayotgani haqida soʻz yuritilar ekan, biz nafaqat …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatresurslari va ulardan foydalanish"

mavzu: tabiiy resurslar va ulardan ooqilona foydalanish. ekologik muammolar. mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. ekologik muammolar. reja: 1.tabiiy resurslar va ulardan foydalanish 2. tabiiy resurslaridan foydalanish holati va istiqbollari. 3.tabiiy resusrlardan foydalanishda kutiladigam muammolar va ularning yechimlari. tabiat resurslari, tabiiy boyliklar — jamiyatning moddiy va maʼnaviy ehtiyojlarini qondirish maqsadlarida xoʻjalikda foydalaniladigan hamda insoniyatning yashashi uchun zarur boʻlgan, uni oʻrab turgan tabiiy muhitning barcha tabiat komponentlari, energiya manbalari. tabiat resurslariga quyosh energiyasi, yerning ichki issiqligi, suv, yer, mineral boyliklar, foydali qazilmalar, oʻsimliklar, tuproqlar, hayvonot dunyosi kiradi. jamiyat hayotini yashash vos...

This file contains 26 pages in PPTX format (144.7 KB). To download "tabiatresurslari va ulardan foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatresurslari va ulardan foy… PPTX 26 pages Free download Telegram