lazer

PPTX 19 pages 2.7 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

amir temur va temuriylar davri me’morchilik obidalari mavzu:argon lazeri va geliy neon lazerlari reja: 1. lazerlar haqida umumiy ma’lumot 2. argon lazeri 3. geliy-neon lazeri lazer (ing. laser; light amplifi cation by stimulated emission of radiation — majburiy nurlanish yordamida yorugʻglikning kuchayishi maʼnosini anglatadigan soʻz birikmalarining bosh harflaridan olingan) , optik kvant generator — ultrabinafsha, infraqizil va koʻzga koʻrinadigan soha diapozondagi nurlanishlarni hosil qiluvchi qurilma; kvant elektronikadagi asosiy qurilmalardan biri. birinchi lazer 1960-y. da yoqutda amerikalik olim t. meyman tomonidan yaratilgan. ishi atom va molekulalarning majburiy nurlanishiga asoslangan. lazer har xil energiya (elektr, yorugʻlik, kimyoviy, issiklik va h. k.)ni optik diapozondagi kogerent elektromagnit nur energiyasiga aylantirib beradi. u 3 element — energiya manbai, aktiv muhit (modda), teskari bogʻlanishdan iborat (agar lazer kogerent nurni kuchaytirish uchun xizmat qilsa, teskari boglanish zarur emas). lazer boshqa yorugʻlik manbalardan kogerentligi, monoxromatikligi, juda kichik burchak ostida yoʻnalganligi b-n, nur kuvvatining katta spektral zichlikka, juda yuqori …

2 / 19

ri orbitada zarrasi boʻlgan atom beqaror boʻladi. yuqori orbitada zarra uzoq turmaydi. maʼlum vaqt oʻtgach, zarra pastki orbitaga tushib, atom oʻzidan nur chiqaradi. yuqori energetik holatlar (orbita) dagi oʻzoʻzidan pastga, yaʼni, energetik turgʻunroq holatga tushmasa, uni «turtib» tushirib yuborishi mumkin. buni fanda majburiy nurlatish deyiladi. togʻ ustidan pastga yumalatilgan bitta tosh bir necha toshni yumalatib tushirganidek, moddaning bitta zarrasi turtib yuborilsa, barcha orbitalardagi zarralar qoʻzgʻaladi. atom chiqargan nur bilan yutilgan nur koʻshilib, ikkitasi toʻrtta, toʻrttasi sakkizta va h. k. l. nuriga aylanadi. bu nurlarni kvant generator (elektr signal kuchaytirgichiga oʻxshab) kuchaytirib, gʻoyat toʻgʻri yoʻnalgan nur (energiya)ga aylantirib beradi. energiya manbai (oʻzgarmas tok, yuqori yoki oʻta yuqori chastotali tok, optik yoki lazer nuri, elektron nur dastasi) hisobiga aktiv moddadagi elektronlar yuqori (uygʻotilgan) sathlarga oʻtib, inversiya holati (elektronlar soni yuqori sath n2 da quyi sath n, dagiga nisbatan koʻp boʻladi) vujudga keladi. lazer nurlanishi faqat neytral atomlar energiya sathlari orasida oʻtishlar natijasida …

3 / 19

ulida hosil qilinadi. avval gaz razryadidagi erkin elektronlar argon atomini, undan so‘ng argon ionidagi elektronlar bilan to‘qnashib, ulami 3ra4r yuqori lazer sathiga chiqariladi. bu jarayon quyidagi qonuniyat bilan ifodalanadi: ar -he —* ar*(3ps) +2e ar* (3p}) + e -* ar+ (3p44p) + e (2.4) elektronlarning yuqori, (3r44r) lazer sathida yashash vaqti ~10-5s bo'lib, bu vaqt quyi (3r44s) lazer sathida elektronlarning (r~ 10~9) vaqtidan 10 marta katta. shu sababga ko‘ra invers bandlik va majburiy o‘tishlar orqali kogerent nurlanish olish imkonini beradi. ushbu jarayonlar gaz razryadidagi elektronlaming katta konsentratsiyasida ro‘y beradi. buning uchun yoy razryadidan foydalaniladi (razryad nayida elektr tokining zichligi ~100a/sm2 gacha bo‘lishi mumkin). argonli lazer qurilmasining konstruksiyasi 2-rasmda keltirilgan. faol element keramik kapillardan tashkil topgan. razryad (4) nayiga (6) anod va (2) katod elektrodlar joylasitirilgan. bu elektrodlar orasiga katta tok hosil qila oladigan doimiy elektr kuchlanishi beriladi. razryad nayining chetlari bryuster burchagi ostida o‘rnatilgan kvars shisha (j) oynalar bilan berkitilgan. …

4 / 19

koʻndalang joylashgan 8 hamda 9 koʻzgular hosil qiladi. razryad nayining ichida anod va katod oraligʻiga qoʻyilgan doimiy kuchlanish natijasida katod tomon harakatlanayotgan musbat ionlar oqimi argon gazini katodli qismiga siljitadi va buning natijasida, gaz bosimining farqini yoʻqotish uchun razryad nayining anodli qismini katodli qismi bilan tutashtiruvchi uzunligi razryad nayi uzunligidan bir necha bor katta boʻlgan ingichka shisha nay ulanadi. argon lazerlari uzluksiz va impulsli holatlarda ishlaydi. impulsli holatda nurlanish olish uchun anod va katod oraligʻiga impulsli kuchlanish beriladi. sanoat miqyosida xalq xoʻjaligi uchun ishlab chiqilgan argon lazerining maksimal quvvati uzluksiz ish holatida 20 vt ni tashkil etadi. argon lazerlardan mikroelektronika sohasida, meditsinada va ilmiy tadqiqot ishlarida foydalaniladi. 1960-yil oxirida amerikalik fizik olim a.djavan geliy va neon aralashmasi yordamida birinchi gaz lazerini kashf qildi. geliy - neon (he - ne) lazeri. he -ne lazeri neytral atomlardan tuzilgan gaz lazerlarining eng koʻp tarqalgan turidir. u uch toʻlqin uzunligi 𝜆1 = 3391nm, 𝜆2=1152nm, …

5 / 19

ilishi uchun xizmat qiladi. 2.8-rasm. geliy-neon lazerining tuzilishi: 1- shishadan yasalgan geliy-neon aralashmali razryad nayi yuqori kuchlanish bilan ionlashtiriladi (1-2,5 kv); 2 - katod; 3 - anod; 4 - shaffof boʻlmagan sferik koʻzgu (oʻtkazuvchanligi 0,1 %); 5 - shaffof sferik koʻzgu (oʻtkazuvchanligi 1-2 %); 6 - trubka uchlari bryuster burchagi ostida joylashgan shisha yassi parallel plastinkalar. 12 geliy va neon aralashmali muhitdagi jarayonni tahlil qilish uchun, geliy va neon atomlarining elektron energetik sathlari diagrammasidan foydalanamiz (2.9-rasm). geliy yordamchi gaz boʻlib, ikkinchi tur toʻqnashishlar yordamida neon ishchi energetik sathlarini neon atomlari bilan toʻldirishga yordamlashadi. geliy atomlarining oʻzi erkin elektronlar bilan toʻqnashganda yuqori energetik sathlarga oʻtadi. geliy atomining bu yuqori sathlardagi yashash vaqti s va bu sathlar energiyasi neon atomining 2s va 3s sathlarining energiyalariga yaqin. bu holda yuqori energetik sathdagi geliy atomlari pastki sathda joylashgan neon atomlari bilan noelastik toʻqnashib uni yuqorigi 2s va 3s ishchi sathlarga oʻtadi. geliy atomi 2s …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lazer"

amir temur va temuriylar davri me’morchilik obidalari mavzu:argon lazeri va geliy neon lazerlari reja: 1. lazerlar haqida umumiy ma’lumot 2. argon lazeri 3. geliy-neon lazeri lazer (ing. laser; light amplifi cation by stimulated emission of radiation — majburiy nurlanish yordamida yorugʻglikning kuchayishi maʼnosini anglatadigan soʻz birikmalarining bosh harflaridan olingan) , optik kvant generator — ultrabinafsha, infraqizil va koʻzga koʻrinadigan soha diapozondagi nurlanishlarni hosil qiluvchi qurilma; kvant elektronikadagi asosiy qurilmalardan biri. birinchi lazer 1960-y. da yoqutda amerikalik olim t. meyman tomonidan yaratilgan. ishi atom va molekulalarning majburiy nurlanishiga asoslangan. lazer har xil energiya (elektr, yorugʻlik, kimyoviy, issiklik va h. k.)ni optik diapozondagi kog...

This file contains 19 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "lazer", click the Telegram button on the left.

Tags: lazer PPTX 19 pages Free download Telegram