rivojlanishbiologiyasi

PPTX 20 pages 6.3 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.3 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti rivojlanish biologiyasi. uzoq umr ko’rish muammolari. reja: rivojlanish biologiyasi. postembrional rivojlanish. akseleratsiya. uzoq umr ko’rish haqidagi tushuncha. rivojlanish biologiyasi - biologiyaning hayvonlar va oʻsimliklarning individual rivojlanish (ontogenez) va harakatlantiruvchi kuchlari mexanizmlarini oʻrganadigan boʻlimi. rivojlanish biologiyasi 20-asr oʻrtalarida embriologiya asosida, bu fanning sitologiya, genetika, fiziologiya va molekulyar biologiya bilan chegarasida vujudga keldi. bu fanlar sohasida erishilgan muvaffaqiyatlar individual rivojlanishda genetik axborotning amalga oshirilishi: suyaklar, toʻqimalar va organlar ixtisoslashuvining molekulyargenetik asoslari; hujayralarning oʻzaro taʼsiri va rivojlanayotgan organizmning bir butunligini taʼminlaydigan jarayo’nlarning boshqarilish mexanizmlari, normal va oʻsmali oʻsishning molekulyar mexanizmlari va boshqa fundamental muammolarni yechishda turli xil yondashishlar va usullarni birlashtirish imkonini berdi. postembrional rivojlanish haqida postembrional rivojlanish postembrional rivojlanish — bu embriondan keyingi bosqich bo’lib, tirik mavjudotlarning o’sishi, farqlanishi va kamolotga etish jarayonini qamrab oladi. bu jarayonda embrion va tirik mavjudotlar jismoniy, morfologik va funksional jihatdan o‘zgargandan keyin rivojlanish davom etadi. organlar va to’qimalar yanada rivojlanadi, tana …

2 / 20

giya hosil qiladi. o’simlik o’sish jarayoni bilan gullaydi, urug’lantirish orqali urug’larni hosil qiladigan reproduktiv davrga kiradi. hayvonlarda postembrional rivojlanish: hayvonlarda embriondan keyingi rivojlanish embrionning tug’ilishi yoki tuxumdan chiqishi bilan boshlanadi. bolalar tug’ilgandan yoki tuxumdan chiqqandan keyin o’sishda va rivojlanishda davom etadilar. masalan, qushlarning embriondan keyingi rivojlanishi patlarining chiqishi, uchishni o’rganishi va kattalar patlarining ranglarini olish kabi bosqichlardan iborat. xuddi shunday, sutemizuvchilarning postembrional rivojlanishi naslning emish qobiliyati, harakat va xatti-harakatlari kabi bosqichlarni o’z ichiga oladi. postembrional rivojlanishning asosiy bosqichlari quyidagilarni o'z ichiga oladi: yangi tug'ilgan (neonatal) davr: bu bosqich tug'ilganidan keyingi birinchi kunlar yoki haftalarda bo'ladi. yangi tug'ilgan organizmning organizmi turg'un va ba'zi fiziologik tizimlari hali to'liq rivojlanmagan bo'lishi mumkin. o'sish bosqichi: bu davrda organizmning o'lchami, vazni va hajmi keskin oshadi. tananing o'sishi va hujayralar sonining ko'payishi davom etadi. bu bosqichda ko'plab organlar va tizimlar (masalan, yurak, o'pkalar, ichaklar) o'z faoliyatini mukammallashtiradi. yetilishga yetish: bu davrda organizm jinsiy rivojlanishni boshlaydi. organizmning …

3 / 20

zgarishlar tirik mavjudotlarning atrof-muhitga moslashishi, oziq-ovqat olishi, koʻpayish qobiliyatini rivojlantirish va yashashi uchun zarurdir. bundan tashqari, postembrional rivojlanish jarayonida yuzaga keladigan anormallik yoki tashqi omillar tirik mavjudotlarning sog’lig’iga ta’sir qilishi mumkin. oziqlanish, atrof-muhit omillari, genetik omillar va boshqa atrof-muhit ta’siri postembrional rivojlanishga ta’sir qilishi va odamlarning sog’lig’ining holatini aniqlashi mumkin. akseleratsiya akseleratsiya (lotincha, accelaratio — tezlashish) (biologiyada) — embrion (pusht) rivojlanishining maʼlum bosqichlarida uning ayrim aʼzolari shakllanishining tezlashuvi. bolalar va oʻsmirlar oʻsishi hamda jismoniy rivojlanishining tezlashishi. hozirgi bolalar va oʻsmirlar har bir yoshda ancha oldingi yillardagi tengqurlariga nisbatan boʻychan boʻlib, vazni ogʻirroqdir. bolalar katta boʻlgan sari, bu farq shunchalik seziladi. ularning sut tishlari oldin boʻrtadi, doimiy tishlar bilan tezroq almashinadi, skeletining suyaklanishi ham oldinroq yuz beradi. ogʻir mehnatning kamayishi, umumiy hayot tarzi, maishiygigiyenik shart-sharoitlarning yaxshilanishi, shuningdek yaqin qarindoshlar oʻrtasidagi nikohga yoʻl qoʻymaslik va boshqa akseleratsiyaga olib kelishi mumkin. akseleratsiya faqat bolalar gavda oʻlchamlarining jadal kattalanishida emas, balki ularning dunyoqarashi hamda …

4 / 20

alar oʻlimining kamayishi va b. omillar umr uzayishiga yordam beradi. qarish sabablari haqida bir necha nazariya ilgari surildi. i. i. mechnikov fikricha, ichakda yashaydigan bakteriyalarda moddalar almashinuvi mahsulotlari va organizmning oʻzida azotli moddalar almashinuvining mahsulotlari (siydik kislota) kishi organizmini zaharlab, qarishga sabab boʻladi. hoz. g. qarish sabablari va mexanizmlarini molekula va hujayradan tortib to butun organizm darajasida oʻrganmoqda. g., asosan, eksperimental, klinik va ijtimoiy yoʻnalishlarda rivojlanmoqda. g.ning ijtimoiy gigiyena sohasidagi ilmiy tadqiqotlari barvaqt qarish sabablarini ijtimoiy sharoitga, kishilarning yashash tarziga bogʻlab oʻrganish, keksaygan kishilarning moddiy taʼminoti, mehnat qilishi, ovqatlanishi, yurish-turishini maqsadga muvofiq tashkil etish, ijtimoiy va tibbiy yordam berishning eng maqbul usullarini qidirib topishga qaratilgan. uzoq umr ko’rish haqidagi tushuncha. insonning keksayishi ham ma’lum qonuniyatga asoslangan. qolaversa, olimlarning ta’kidlashlaricha, qarilik qator kasalliklarning rivojlanishiga turtki bo‘ladi. yoshi bir joyga borib qolganlar ko‘proq ateroskleroz, rak, qandli diabet, arterial gipertoniya, yurak ishemiyasi xastaliklaridan vafot etadilar. bu kasalliklarning paydo bo‘lish mexanizmini tushunish uchun esa, …

5 / 20

netik o‘zgarish qarish emas, balki organizmning buzilishi bilan bog‘liq moddalar almashinuvi jarayonidir. hayot ana shu qonuniyatga asoslanadi. u har qaysi organizmda turlicha kechishi mumkin. masalan, sichqon 2 yil, fil 100 yil yashashi aniqlangan. bundan bitta xulosa chiqadi: qarish qachon boshlanadi, degan gapga o‘rin qolmaydi. u jinsiy xujayralar urug‘lanishi bilan birga rivojlanadi. gap shundaki, tabiatda ba’zi mavjudotlar 300 yil, hatto ming yilgacha yashashi mumkin uzoq umr koʻrishning bir qancha omillari aytildi baʼzi olimlarning fikriga koʻra, irsiyat oʻlimning 10 ta asosiy sabablaridan toʻqqiztasida muhim rol oʻynashi mumkin. masalan, quyidagi xastaliklarda: — yurak kasalliklari; — saraton; — surunkali pastki nafas yoʻllari kasalliklari; — insult yoki serebrovaskulyar xastalik; — alsgeymer; — qandli diabet; — buyrak kasalliklari. image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlanishbiologiyasi"

osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti rivojlanish biologiyasi. uzoq umr ko’rish muammolari. reja: rivojlanish biologiyasi. postembrional rivojlanish. akseleratsiya. uzoq umr ko’rish haqidagi tushuncha. rivojlanish biologiyasi - biologiyaning hayvonlar va oʻsimliklarning individual rivojlanish (ontogenez) va harakatlantiruvchi kuchlari mexanizmlarini oʻrganadigan boʻlimi. rivojlanish biologiyasi 20-asr oʻrtalarida embriologiya asosida, bu fanning sitologiya, genetika, fiziologiya va molekulyar biologiya bilan chegarasida vujudga keldi. bu fanlar sohasida erishilgan muvaffaqiyatlar individual rivojlanishda genetik axborotning amalga oshirilishi: suyaklar, toʻqimalar va organlar ixtisoslashuvining molekulyargenetik asoslari; hujayralarning oʻzaro taʼsiri va rivojlanayotgan organizmnin...

This file contains 20 pages in PPTX format (6.3 MB). To download "rivojlanishbiologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlanishbiologiyasi PPTX 20 pages Free download Telegram