postembrional rivojlanishning umumiy qonuniyatlari

DOCX 8 стр. 167,4 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 167,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

mavzu №4. postembrional rivojlanishning umumiy qonuniyatlari. 1-topshiriq. savollarga javob yozing. 1. postembrional rivojlanishning qanday turlarini bilasiz? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2. metamorfoz nima? uning biologik ahamiyatini tushuntirib bera olasizmi? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 3. odamda yuvenil davrda qanday o‘zgarishlar kuzatilishini tushuntirib bering. __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 4. o‘sish jarayoniga ta’sir etuvchi qanday omillarni bilasiz? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 5. akseleratsiya nima, uni tushuntiruvchi qanday gipotezalarni bilasiz? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 6. qarish jarayonlarida qanday o‘zgarishlar kuzatiladi? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 7. gerontologiya, geriatriya fanlari to‘g‘risida tushuncha bering. _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2 / 8

_____________________________________________ 8. qarishning qanday gipotezalarini bilasiz? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 9. klinik va biologik o‘lim tushunchalari, ularning farqini, reanimatsiya tushunchalarini izohlab bering. _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2-topshiriq. postembrional rivojlanish davrlariga ta’rif bering 18-mavzu. ontogenezning postembrional davri. mavzuning mazmuni postembrional rivjlanishning to‘g‘ridan-to‘g‘ri va noto‘g‘ri xillari tafovut etiladi. lichinkasiz va ona qornida kechuvchi ontogenezda to‘g‘ridan-to‘g‘ri , lichinkali ontogenezda esa noto‘g‘ri postembrional rivojlanish kuzatiladi. noto‘g‘ri postembrional rivojlanish odatda juda murakkab bo‘lib, metamorfoz deb ham yuritiladi. bunday rivojlanish - organizmlarning yashash muhitiga moslashib rivojlanishi bo‘lib, lichinkalarning yashash sharoiti yetuk individlardan farqlanib, ular orasida ozuqa, yashash sharoiti kabilar uchun raqobat kuzatilmaydi. metamorfoz to‘liq va to‘liqmas bo‘ladi. metamorfoz faqat umurtqasizlardagina uchrab qolmasdan, qobiqlilarda (assidiyada), suvda va quruqlikda yashovchilarda ham uchraydi. amfibiya lichinkasi bo‘lmish itbaliqda suvda yashash uchun ayrim moslamalar bo‘lib, ular amfibiyaning ajdodlari - baliqlarga hos bo‘lgan belgilardir. bunday ajdod belgilariga tana shakli, suzgichlarning mavjudligi, jabra bilan nafsa olish va bitta qon aylanish doirasining bo‘lishi kiradi. metamorfoz davomida lichinkaga xos a`zolar qaytadan …

3 / 8

digan ekdizon gormoni orqali boshqariladi. amfibiyalardagi metamorfoz esa qalqonsimon bez gormonlari (tiroksin) yordamida amalga oshadi. odamning postehmbrional ontogenezini quyidagi davrlarga bo‘lib o‘rganiladi: 1.yuvenil davri (balog‘atga yetguncha bo‘lgan davr). 2.yetuklik, yoki pubertat davri (yetuk, balog‘atga yetgan davr). 3. qarilik davri. odam ontogenezning davrlarga bo‘linishi ayrim sistemalar: suyak, nerv, jinsiy sistemalarning shakllanishi, o'sishi, takomillashuvi bilan bog‘liqdir. odamda hayvonot olami vakillaridan farqli o‘laroq yuvenil davri birmuncha uzoqroq kechadi. chunki odam bu davrda faqat morfologik jihatdangina takomillashmasdan, shaxs shakllanishi, ijtimoiy muhitga moslashish kabi holatlarni ham boshidan kechiradi. yuvenil davrda asosiy o‘zgarishlar: 1.o‘sish. 2.tana qismlari o‘zaro proporsiyalari (mutanosibligi) o‘zgarishlari (36-rasm). 3.to‘qimalar, a’zolar funksiyalarining yetuk organizmga xos rejimga asta-sekin o‘tib borishi. o'sish jarayonida hujayralar proliferatsiyasi va differensiatsiyalashishi, hujayralar poliploidlashishi, hujayralar orasidagi moddalar ortishi kuzatiladi. eng jadal o‘sish bolaning birinchi yoshi davomida kuzatiladi, bo’yi 20-25 sm ga o‘sib, og‘irligi 3 marta oshadi. keyin o‘sish jadalligi asta-sekin kamayib boradi va jinsiy balog‘atga yetish davrida yana keskin tezlashadi (pubertat …

4 / 8

ormon miqdori yetuk organizmda ko'payib ketsa, ayrim a`zolarda patologik o'sish kuzatiladi va akromegaliya xastaligi kelib chiqadi. akromegaliyada qo'l-oyoq va yuz suyaklari yiriklashib, o’sib ketadi. qalqonsimon bez gipofunksiyasi organizmdagi umumiy modda almashinuvini susaytiradi, nerv sistemasi qo’zg’aluvchanligi pasayib ketadi, reflekslar hosil bo’lish jarayoni sekinlashib qoladi. agar ana shu holat yosh bolalarda kuzatilsa, o'sish va balog’atga yetish jarayonlari susayadi, tanadagi a`zolar proporsiyasi buziladi, ruhiy, aqliy rivojlanish orqada qoladi, ja`ni kretinizm xastaligi kuzatiladi. keyingi yillarda bolalar va o'smirlarda o'sish, rivojlanishning tezlashuvi, ja'ni akseleratsiya kuzatilmoqda. akseleratsiyaning asosiy sabablaridan biri odamlar populyatsiyalarida autbriding nikohlar ko'payishi, millatlar, irqlarning migratsiyasi, aralashuvi jadallashishi natijasida geterozigotalar ortishi bo’lishi mumkin degan gipoteza haqiqatga yaqinroqdir. akseleratsiya homila davrida ham kuzatilmoqda. akseleratsiya natijasida organizmlarning o'sishi birmuncha erta to'xtaydi. akseleratsiya natijasida hozirgi vaqtda qiz bolalarning o'sishi 16-17 yoshda, o'g'il bolalarning o’sishi esa 18-19 yoshda to'xtamoqda. akseleratsiya sabablarini aniqlovchi bir qancha nazariy dalillar fanda ma’lum. ana shulardan biri ovqatlanishning yaxshilanishi, vitaminlarning yetarli miqdorda qabul etilishi, …

5 / 8

o'tish davrida fiziologik reaksiyalarda bir qator o‘zgarishlar sodir bo'ladi - moddalar almashinishi o‘zgaradi. natijada odamning ba'zi bir mehnat turlarini bajarish imkoniyati chegaralanib qoladi, 45 yoshdan oshgandan so‘ng endokrin funksiyasida sezilarli o‘zgarishlar sodir bo‘ladi, beshinchi o'n yillik davomida qarish jarayoni boshlanayotganini bildiradigan o‘zgarishlar paydo bo‘ladi. shu bilan bir vaqtda organizmni qayta ko'rish va moslashish mehanizmlari ishga tushadi. erkaklarda 61 yoshdan, ajollarda ehsa 56 yoshdan keksalik davri boshlanadi. ko'p odamlar bu davrda yetarli darajada ish faoliyatini saqlab qoladi. odamning vazni asosan gavda tuzilishi, jins va yoshga bog‘liq bo‘lib, kishining jismoniy rivojlanganligi va sog’ligini belgilovchi nisbiy ko'rsatkich khisoblanadi. sog‘lom odamning vazni normasini aniqlashda tana tuzilishiga qarab odamlar astenik, normostenik va giperstenik deb ataluvchi uch turga bo'linadilar. asteniklar oriq, ko‘kraklari yassi, mushaklari nisbatan zaifroq, normosteniklarning yelkalari va ko‘kraklari keng, mushaklari kuchli rivojlangan, gipersteniklar baquvvat, vazni og‘ir kishilar bo‘ladilar. qarish - ontogenezning tabiiy, oxirgi davridir. bu davr ham o‘ziga xos morfologik funksonal hususiyaitlarga ega. ana …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "postembrional rivojlanishning umumiy qonuniyatlari"

mavzu №4. postembrional rivojlanishning umumiy qonuniyatlari. 1-topshiriq. savollarga javob yozing. 1. postembrional rivojlanishning qanday turlarini bilasiz? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2. metamorfoz nima? uning biologik ahamiyatini tushuntirib bera olasizmi? __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 3. odamda yuvenil davrda qanday o‘zgarishlar kuzatilishini tushuntirib bering. __________________________________________________________________...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (167,4 КБ). Чтобы скачать "postembrional rivojlanishning umumiy qonuniyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: postembrional rivojlanishning u… DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram