radiatsiya turlari va insonga taʼsiri

PPTX 13 pages 1.1 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

radiatsiya turlari va insonga taʼsiri , radiatsiyadan himoyalanish radiatsiya turlari va insonga taʼsiri , radiatsiyadan himoyalanish tayyorladi: abdullayeva malika reja kirish radiatsiya nima? tabiiy radiatsiya manbalari sun’iy radiatsiya manbalari radiatsiya darajalari va xavflilik radiatsiya xavfini kamaytirish yo‘llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zamonaviy ilm-fan va texnologiyalar taraqqiyoti natijasida radiatsiya inson hayotining turli sohalarida keng qo‘llanilmoqda. radiatsiya atamasi ko‘p hollarda salbiy ma’noda ishlatilsa-da, uning foydali jihatlari ham mavjud. masalan, tibbiyotda rentgen nurlari yordamida ichki organlarni ko‘rish, sanoatda sifat nazoratini amalga oshirish va energetika sohasida yadroviy energiyadan foydalanish shular jumlasidandir. biroq, radiatsiyaning nazoratsiz va haddan tashqari ta’siri inson salomatligiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. bu esa radiatsiya manbalaridan to‘g‘ri foydalanish, xavfsizlik choralariga qat’iy rioya qilish hamda himoyalanish usullarini bilishni talab etadi. mazkur taqdimotda radiatsiyaning asosiy turlari, ularning inson organizmiga ta’siri va undan himoyalanish usullari haqida batafsil ma’lumot beriladi. maqsad — radiatsiyaga nisbatan ongli va ehtiyotkor munosabatni shakllantirishdir. radiatsiya nima? radiatsiya — bu energiyaning zarrachalar …

2 / 13

miqdori, turi va ta’sir muddatiga qarab har xil bo‘ladi. radiatsiya turlari radiatsiya quyidagi turlarga bo‘linadi: alfa-zarralar (α): og‘ir zarralar, havoda uzoq tarqalmaydi, lekin tirik to‘qimalarga tushsa zararli. beta-zarralar (β): engil zarralar, teridan o‘tishi mumkin, ichki a’zolarga ta’sir qiladi. gamma-nurlar (γ): kuchli elektromagnit to‘lqinlar, to‘siqlardan o‘tadi, eng xavfli. rentgen nurlari: tibbiyotda ishlatiladi, ortiqcha dozada salbiy ta’sir qiladi. neutronli radiatsiya: yadroviy reaktor va portlashda paydo bo‘ladi, kuchli ta’sir kuchiga ega. tabiiy radiatsiya manbalari tabiatda mavjud bo‘lgan radiatsiya manbalari quyidagilar: kosmik nurlar: quyosh va boshqa yulduzlardan tarqaladigan zarralar. yer po‘stlog‘i: uran, toriy, radon kabi radioaktiv elementlar mavjud. atmosfera: radioaktiv gazlar, chang va yog‘ingarchilik orqali tarqaladi. oziq-ovqat va suv: ba’zi mahsulotlar tabiiy radioaktiv izotoplarni o‘z ichiga oladi. inson tanasi: kaliy-40 va boshqa tabiiy izotoplar mavjud. sun’iy radiatsiya manbalari sun’iy radiatsiya manbalari quyidagilardan iborat: yadroviy elektr stansiyalari: elektr energiyasini ishlab chiqarish jarayonida radiatsiya hosil bo‘ladi. rentgen apparatlari: tibbiyotda va sanoatda ishlatiladigan, yuqori energiyali nurlanish. radiaktiv …

3 / 13

shikastlaydi, bu esa anemiya yoki qon ko‘chishi kasalliklariga olib kelishi mumkin. genetik o‘zgarishlar: dnk mutatsiyalari yuz berib, kelajak avlodlarga o‘zgargan xususiyatlar o‘tishi mumkin. tug‘ilishdagi nuqsonlar: yuqori dozada radiatsiya homiladagi rivojlanishni buzishi va tug‘ilishdagi nuqsonlarni keltirib chiqarishi mumkin. radiatsiya darajalari va xavflilik radiatsiya darajasi (msv/yil) ta'sir xavflilik 1000 o‘lim xavfi mavjud. bu darajaga yetgan radiatsiya to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘limga olib kelishi mumkin (masalan, yadro portlashlarida). yuqori xavf radiatsiyadan himoyalanish usullari radiatsiyadan himoyalanishning asosiy usullari: masofa: radiatsiya manbalaridan uzoqlashish orqali ta’sirni kamaytirish. vaqtni cheklash: radiatsiya manbalarida kamroq vaqt o‘tkazish. to‘siqlar va himoya materiallari: beton, suv kabi materiallar yordamida himoya qilish. yaxshi ventilatsiya: radon gazidan himoya uchun binolarda havalandirish tizimi. shaxsiy himoya vositalari: xavfli hududlarda ishlovchi shaxslar uchun maxsus kiyim va nafas olish apparatlari. radiatsiya xavfini kamaytirish yo‘llari radiatsiya xavfini kamaytirish uchun quyidagi yo‘llar mavjud: radiatsiya manbalarini nazorat qilish: radiatsiya manbalarini samarali boshqarish va ulardan noto‘g‘ri foydalanishga yo‘l qo‘ymaslik. xavfli hududlarda ishlash vaqtini qisqartirish: xavfli …

4 / 13

g xavfi o‘zgaradi. inson organizmi radiatsiyaga ta’sirlanishi natijasida hujayralar shikastlanishi, saraton kasalliklari va genetik o‘zgarishlarga uchrashi mumkin. biroq, radiatsiyadan himoyalanish uchun samarali usullar mavjud: masofa, vaqtni cheklash, himoya materiallari va shaxsiy himoya vositalari yordamida xavfning oldini olish mumkin. radiatsiya xavfini kamaytirish uchun xavfsizlik qoidalariga rioya qilish va doimiy monitoring zarur. foydalanilgan adabiyotlar ubaydullayeva t. (2023). radioaktiv nurlarning inson organizmiga ta’siri va radiatsiyadan himoyalanish. toshkent: toshkent tibbiyot akademiyasi. shakhnazarov f. f. (2019). radiatsiya himoyasi va tibbiy qo‘llanma. toshkent: o‘zbekiston tibbiyot nashriyoti. ergashev m. r., yo‘ldoshev a. a. (2022). ekologiya va atrof-muhit muhofazasi. toshkent: fan va texnologiya nashriyoti. berkov v. v. (2020). radiatsiya va uning inson salomatligiga ta’siri. moskva: yadro xavfsizligi markazi. karimov n. k. (2021). radiatsion xavfsizlik asoslari. toshkent: oliy ta’lim nashriyoti. kibertib.uz radiatsiyaning inson organizmiga ta’siri haqida maqola: https://cyberleninka.ru/article/n/radiatsiyaning-inson-organizmiga-ta-siri tkti.uz – toshkent kimyo-texnologiya instituti radiatsiya xavfsizligi fanidan o‘quv moduli: https://tkti.uz/var/www/tkti_uz/media/pdf/modules_of_study_programe/2024-03-26/radiatsiya_xavfsizligi.pdf jdpu.uz – jizzax davlat pedagogika universiteti smartfonlardan radiatsiya haqida maqola: …

5 / 13

radiatsiya turlari va insonga taʼsiri - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiatsiya turlari va insonga taʼsiri"

radiatsiya turlari va insonga taʼsiri , radiatsiyadan himoyalanish radiatsiya turlari va insonga taʼsiri , radiatsiyadan himoyalanish tayyorladi: abdullayeva malika reja kirish radiatsiya nima? tabiiy radiatsiya manbalari sun’iy radiatsiya manbalari radiatsiya darajalari va xavflilik radiatsiya xavfini kamaytirish yo‘llari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish zamonaviy ilm-fan va texnologiyalar taraqqiyoti natijasida radiatsiya inson hayotining turli sohalarida keng qo‘llanilmoqda. radiatsiya atamasi ko‘p hollarda salbiy ma’noda ishlatilsa-da, uning foydali jihatlari ham mavjud. masalan, tibbiyotda rentgen nurlari yordamida ichki organlarni ko‘rish, sanoatda sifat nazoratini amalga oshirish va energetika sohasida yadroviy energiyadan foydalanish shular jumlasidandir. biroq, radiatsiyani...

This file contains 13 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "radiatsiya turlari va insonga taʼsiri", click the Telegram button on the left.

Tags: radiatsiya turlari va insonga t… PPTX 13 pages Free download Telegram