etnomadaniy identiklik

DOC 7 стр. 64,5 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 64,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

t.f.n. i.m. xo'jaxonov o'zr fa tarix instituti etnomadaniy identiklik bilan bog'liq nazariy-metodologik yondashuvlar bugungi kunda ijtimoiy-gumanitar sohalardagi tadqiqotlarda identity atamasi keng qo'llanilmoqda. o'zbek tilida identiklik tarzida ifodalanib kelinayotgan ushbu atama aslida lotincha identicus so'zidan kelib chiqqan bo'lib, “bir-biriga aynan o'xshash, aynan bir xil” degan ma'nolarni anglatadi. ilmiy iste'molda esa identiklik tushunchasi umuman inson o'zini ma'lum bir guruhga mansubligini anglashi va u orqali o'zining sotsial-madaniy makondagi o'rnini aniqlashi hamda atrof-muhitga moslashishini tushunib etishini bildiradi. odatda ma'lum ijtimoiy guruh a'zolarini birlashtiruvchi birdamlik “biz-ular (boshqalar)” tarzidagi qarama-qarshi qo'yiluvchi tartibga asoslanadiki, bu jihat identiklikning asl mohiyatini aks ettiradi. bunday tartib urug'-qabila, elat, diniy guruhlar, tabaqalar, siyosiy partiyalar va xarakatlardan tortib, to etnik va milliy madaniyatlarning shakllanishi asosida ham yotadi. etnomadaniy identiklik bu – individning madaniy belgilariga ko'ra u yoki bu etnosotsial tuzilma bilan umumiyligini anglashi hamda ushbu madaniy umumiylikning ruhiy kechinmalar orqali xoh individual, xoh jamoaviy shakldagi namoyishi kabi murakkab ijtimoiy-psixologik fenomendir . e'tibor …

2 / 7

slida insonning madaniyatida namoyon bo'ladi. tadqiqotchi i.v.maligina hozirgi globalizatsiya va axborotlashish davrida... madaniyatlar etnik qolipdan chiqib ketayotganligini ta'kidlab o'tadi . shu bilan birga madaniy va etnik identiklikni bir biriga qarama qarshi qo'yilgan nuqtai nazarlar ham uchraydi. bunday holat lev gumilev o'z vaqtida yozganidek, biologik omilni agar etnogenezni belgilovchi omil sifatida qaralganda kuzatiladi. bunga yaqin qarashni amerikalik olim samuel xantington beradi: “inson o'z ajdodlarini (ya'ni, etnik mansubligini) o'zgartirish holatida emas... holbuki inson madaniyatini o'zgartiradi. ...madaniy identiklik o'zgaruvchan, etnik identiklik esa o'zgarishi mumkin emas. shu bois ular o'rtasida aniq chegara o'tkazish lozim” . biroq etnik fenomen shunchalik murakkabki, uni madaniyatdan ayricha, masalan, faqat etnik o'zlikni anglash, etnonim yoki biologik omillar orqaligina tavsiflashni iloji yo'q. shunday ekan, etnomadaniy identiklik tushunchasi orqali sotsial identiklikning etnik (milliy) mansublik va madaniy umumiylik asosida shakllanuvchi holati nazarda tutiladi. ko'p holatlarda etnomadaniy identiklik deganda bevosita milliy identiklik tushuniladi hamda izohlangan o'tmish va hozirgi etnomilliy birlikning faol madaniy asoslanganligi …

3 / 7

r orientatsiyasi) ega bo'lgan millat etnik tuzilishning yuqori darajasi hisoblanib, etnik omil uning rivojlanishida oldingiday muhim rol o'ynamay qo'yadi. bundan tashqari, etnik madaniyat tarixan, xalqning turmush tarzi va xo'jaligi asosida shakllangan, xalq madaniyatining ko'proq kundalik hayoti bilan bog'liq bo'lsa, milliy madaniyatda esa maxsus, ma'lum qatlam tomonidan ishlab chiqilgan madaniy ko'rinish ham o'z ifodasini topadi. milliy madaniyatda milliy adabiy til, milliy tarix, ramzlar shakllantiriladi. milliy madaniyat xususiyatiga fan, san'at, falsafa, milliy g'oya ham kiradi. bugungi kunda etnomadaniy identiklikni obektiv yoki sub'ektiv hodisa deb baholovchi primordalizm, konstruktivizm va instumentalizm deb nomlanuvchi bir nechta nazariy-metodologik yondashuvlar mavjud bo'lib, quyida ularga qisqacha to'xtalsak. primordalizm tarafdorlari “bitta guruhga mansublikni anglash hissi genetik kodga va ilk insoniy evolyutsiyaga, ya'ni guruhlarning o'zaro qarindosh-urug'ligini bilishi yashashning asosiy sharti hisoblangan davrga bog'liq, deb hisoblaydi” . primordalizm kontseptsiyasiga ko'ra insonning etnik mansubligi tabiiy va ijtimoiy asosga ega obektiv mavjudlik hisoblanadi. shu bois etniklikni sun'iy yoki majburan yaratish mumkin emas. etnos …

4 / 7

o'nalishda talqin etilgan. evolyutsion-tarixiy yo'nalish i. gerderga, u tomonidan berilgan xalq umumiyligini “qon va tuproq” birligi asosida kelib chiqqan, deya tushuntiruvchi neoromantik talqiniga borib taqaladi. shuningdek, 1923 yilda s. m. shirokogorov tomonidan ilk bora etnosga: “bir tilda so'zlashuvchi, kelib chiqishi bir ekanligini tan oluvchi, urf-odatlar majmuasi hamda umumiy turmush tarziga ega bo'lgan kishilar guruhidir, ” – deya ta'rif berilgan. bu yondashuv keyinchalik yu. bromleyning ishlarida yanada rivojlantirildi. u tomonidan etnosga ma'lum bir hududda tarixan vujudga kelgan, umumiy madaniyat (til ham) va psixikaga ega, o'zlarini kelib chiqishi bir deb biladigan va boshqa shunday guruhlardan farqlaydigan kishilar majmui , deb baho beriladi. shu bois, ushbu belgilarning alohida birortasi etnodifferentsiyalovchi hisoblanmaydi, faqat ularning majmui etnosni aniqlaydi. etnos uzoq tarixiy davr mobaynida shakllanadi va uning shakllanishida ko'plab omillar rol' o'ynaydi. ular orasida muhimi – til va hudud umumiyligi sanaladi. ushbu nazariyaga ko'ra, etnosning rivojlanishi bir-biridan keyin keluvchi uchta bosqichni o'z ichiga oladi: qabila-elat-millat. millatning …

5 / 7

sonning qarindosh-urug'chilik tanlovlarini genetik moyillikning natijasi sifatida tushunishni taklif etadi. urug'chilik asosida tanlanish, bergening fikricha, etnik guruhlar shakllanishida va etniklik fenomenida hal qiluvchi rol o'ynagan. etnik o'zlikni anglash borasidagi sotsiobiologik kontseptsiyalarni birlashtirar ekan berge yozadi, odamlar boshqa sotsial jonivorlar singari biologik yo'sinda urug'-aymoqchilik xatti-harakatiga dasturlangan. hozirda ham bu qarash o'z ahamiyatini saqlab qolmoqda. bu yo'nalish l. gumilevning ishlarida ham aks etgan bo'lib, uning fikricha, etnos biosferaning tarkibiy qismi bo'lgani bois undagi qonuniyatlarga bo'ysunadi . primordalistik qarashga o'xshash qarash entoni d.smit tomonidan berilgan bo'lib, millatlar elatlarning avlodi deb qaraladi . demak, primordalistik kontseptsiyada etnosni kishilarning real guruhi sifatida talqin etib, asosan, “etnik belgilar”ga e'tibor qaratilgan va guruh a'zolarining identifikatsiyasini ta'minlaydigan, biologik o'z-o'zini ishlab chiqaruvchi deb xarakterlaydi. xorijiy antropologiya fanida etnomilliy tuzilish ilmiy, siyosiy va mafkuraviy tuzilgan, “tasavvuriy birlashma” deb qarovchi metodologik yondashuv mavjud. ular milliy identiklikni madaniy belgilar asosidan ko'ra shaxsiy-jamoaviy maqsad va strategiya asosida qurilgan deb biladi. bu yondashuv ikkita …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "etnomadaniy identiklik"

t.f.n. i.m. xo'jaxonov o'zr fa tarix instituti etnomadaniy identiklik bilan bog'liq nazariy-metodologik yondashuvlar bugungi kunda ijtimoiy-gumanitar sohalardagi tadqiqotlarda identity atamasi keng qo'llanilmoqda. o'zbek tilida identiklik tarzida ifodalanib kelinayotgan ushbu atama aslida lotincha identicus so'zidan kelib chiqqan bo'lib, “bir-biriga aynan o'xshash, aynan bir xil” degan ma'nolarni anglatadi. ilmiy iste'molda esa identiklik tushunchasi umuman inson o'zini ma'lum bir guruhga mansubligini anglashi va u orqali o'zining sotsial-madaniy makondagi o'rnini aniqlashi hamda atrof-muhitga moslashishini tushunib etishini bildiradi. odatda ma'lum ijtimoiy guruh a'zolarini birlashtiruvchi birdamlik “biz-ular (boshqalar)” tarzidagi qarama-qarshi qo'yiluvchi tartibga asoslanadiki, bu jihat...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (64,5 КБ). Чтобы скачать "etnomadaniy identiklik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: etnomadaniy identiklik DOC 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram