dalvarzintepa yodgorligi

DOCX 11 pages 36.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

andijon viloyati jalaquduq tumani oyim qishlog‘idagi dalvarzintepa yodgorligi reja: 1. dalvarzintepa yodgorligining geografik joylashuvi va o‘rganilish tarixi. 2. dalvarzintepadagi so‘nggi jez davriga oid madaniy qatlamlar va xo‘jalik hayoti. 3. dalvarzintepa aholisining etnik tarkibi, maishiy turmushi va dafn marosimlari. 4. dalvarzintepaning chust madaniyati va andijon viloyati tarixidagi o‘rni. kirish andijon viloyati jalaquduq tumani oyim qishlog‘i hududida joylashgan dalvarzintepa yodgorligi o‘zbekistonning eng muhim arxeologik obidalaridan biri hisoblanadi. tadqiqotchilar fikriga ko‘ra, dalvarzintepa so‘nggi jez davriga mansub bo‘lib, miloddan avvalgi x–viii asrlarga tegishlidir. bu davr farg‘ona vodiysi hududida dehqonchilik va chorvachilikning rivojlanishi, dastlabki qishloq turar-joylarining shakllanishi, metallni qayta ishlash hunarmandchiligi bilan ajralib turadi. dalvarzintepa aynan shu jarayonlarni yaqqol namoyon etuvchi yirik manzilgoh sifatida ilmiy adabiyotlarda chust madaniyatining eng yirik yodgorliklaridan biri sifatida tilga olinadi. yodgorlikning ilmiy ahamiyati, avvalo, uning madaniy qatlamlari qalinligi va yaxshi saqlanganligi bilan bog‘liq. arxeologik ma’lumotlarga ko‘ra, dalvarzintepaning 6000 m² ga yaqin maydoni ochilgan bo‘lib, 2,5–3,5 metr qalinlikdagi madaniy qatlam uchta …

2 / 11

aqolalar, mahalliy tarixchilar fikrlari hamda dalvarzintepa bo‘yicha mavjud yozma manbalar tayanib sharhlanadi. 1. dalvarzintepa yodgorligining geografik joylashuvi va o‘rganilish tarixi dalvarzintepa yodgorligi andijon viloyati jalaquduq tumani hududida, oyim qishlog‘i yaqinida joylashgan bo‘lib, farg‘ona vodiysining sharqiy qismidagi muhim arxeologik nuqtalardan biri sifatida e’tirof etiladi. jalaquduq tumani andijon viloyatining qadimiy dehqonchilik an’analari, serhosil yerlari va tarixiy manzilgohlari bilan mashhur bo‘lgan hududidir. oyim qishlog‘i atrofida joylashgan tepaliklar va qadimiy qo‘rg‘onlar bu yerda uzoq asrlar davomida uzluksiz hayot kechganidan dalolat beradi. dalvarzintepa nomi toponimik jihatdan ham e’tiborga molikdir. «tepa» so‘zi qadimgi manzilgohlarning yuzaga chiqib qolgan qismi, ya’ni arxeologik yodgorliklar uchun xos bo‘lgan relyef shaklini anglatadi. «dalvarzin» yoki «dalvarzin» shaklidagi nom esa mahalliy lahjalarda uchrab, ayrim tadqiqotchilar tomonidan qadimgi etnonim yoki joy nomi bilan bog‘lanadi. shunday qilib, dalvarzintepa – qadimiy qishloq harobasi sifatida, keyingi davrlarda ham mahalliy aholi xotirasida saqlanib kelgan. arxeologik jihatdan dalvarzintepa xx asrning ikkinchi yarmidan boshlab ilmiy o‘rganila boshlandi. 1960-yillarda farg‘ona vodiysida …

3 / 11

ilmiy jihatdan hujjatlashtirildi. natijada dalvarzintepa chust madaniyatining eng yirik va kompleks o‘rganilgan manzilgohlaridan biri sifatida ilmiy adabiyotlarda mustahkam o‘rin egalladi. 2. dalvarzintepadagi so‘nggi jez davriga oid madaniy qatlamlar va xo‘jalik hayoti dalvarzintepa so‘nggi jez davriga mansub qalin madaniy qatlamga ega bo‘lib, u uch asosiy qurilish qavatiga bo‘lingan. har bir qavat o‘ziga xos rejalashtirish, me’moriy yechim va xo‘jalik inshootlari bilan ajralib turadi. bu qatlamlar orqali qadimgi aholining turmush tarzidagi davrlar o‘zgarishi, xo‘jalik munosabatlarining takomillashuvi va tabiiy sharoitga moslashuv darajasi ko‘rinadi. birinchi qurilish qavatida sodda tuzilmali uy-joy qoldiqlari, xom g‘ishtdan ko‘tarilgan devorlar, yog‘och ustun izlari aniqlangan. uylarda ochiq o‘choqlar, kichik xo‘jalik chuqurlari, g‘alla saqlash uchun mo‘ljallangan o‘ralar topilgan. bu qatlamda aniqlangan sopol idishlar qo‘lda yasalgan bo‘lib, sirlanmagan, ba’zi hollarda oddiy geometrik naqshlar bilan bezatilgan. mehnat qurollari orasida toshdan yasalgan yorg‘uchoq bo‘laklari, kesgichlar, pichoqlar, jezdan tayyorlangan o‘roq va pichoqsimon qurollar uchraydi. ikkinchi qurilish qavatida xo‘jalik hayotining yanada murakkablashgani seziladi. uy-joylar nisbatan rejalashtirilgan holda …

4 / 11

a arpa donlari bu hududda dehqonchilik asosiy tirikchilik manbai bo‘lganidan dalolat beradi. donni qayta ishlashda yorg‘uchoq va charx toshlardan faol foydalanilgan. shuningdek, sopol idishlarning shakli va bezaklarida ham ma’lum o‘zgarishlar kuzatiladi – devorlari ingichkaroq, ba’zi idishlarda qizil angob bilan qoplash, to‘lqinli chiziqlar bilan bezash usuli ko‘rinadi. xo‘jalik hayotini tavsiflar ekanmiz, dalvarzintepada dehqonchilik va chorvachilik bilan birga kulolchilik, metallga ishlov berish, yog‘ochsozlik kabi tarmoqlar ham rivojlanganini ta’kidlash zarur. topilmalar orasida uy-ro‘zg‘or buyumlari, bezaklar, o‘yinchoqlar uchrashi bu jamiyatda nafaqat ishlab chiqarish, balki maishiy va madaniy hayot ham anchayin boy bo‘lganini ko‘rsatadi. 3. dalvarzintepa aholisining etnik tarkibi, maishiy turmushi va dafn marosimlari dalvarzintepada olib borilgan arxeologik qazishmalar jarayonida ko‘plab inson skeletlari, alohida suyaklar va dafn marosimlariga oid dalillar aniqlangan. bu topilmalar antropologik tadqiqotlar uchun muhim material bo‘lib xizmat qiladi. tadqiqotchilar suyaklarni tahlil qilar ekan, dalvarzintepada yashagan aholi antropologik jihatdan asosan yevropeoid irqiga mansub bo‘lganini qayd etadilar. biroq ayrim skeletlarda mahalliy aralash tip xususiyatlari …

5 / 11

buyumlariga muhtoj bo‘ladi, degan e’tiqodga ega bo‘lganligini anglatadi. maishiy turmush manzarasini tasavvur qilishda uy-joylarning ichki tuzilishi, topilgan idish-tovoq va bezaklar, o‘yinchoqlar, charxlangan tosh va metall qurollar muhim ahamiyatga ega. uylarda topilgan sopol qozon, kosa, xum va xumchalar turli hajm va shaklda bo‘lib, oziq-ovqatni saqlash, pishirish va iste’mol qilish uchun xizmat qilgan. ba’zi idishlar ehtiyotkorlik bilan bezatilgani, ularning ustida geometrik naqshlar, to‘lqinli chiziqlar, ba’zan stilizatsiyalashgan ramzlar tasvirlanganini ko‘rish mumkin. bu naqshlar nafaqat estetik didni, balki ma’lum diniy-ramziy tasavvurlarni ham aks ettirgan bo‘lishi mumkin. dalvarzintepa aholisi kundalik hayotida turli hunarmandchilik mahsulotlaridan, jumladan, yog‘och, tosh, suyak va metall buyumlardan foydalangan. topilmalar orasida suyakdan ishlangan ignalar, tasma uchlari, bezak elementlari, shuningdek, kichik haykalchalar uchrashi ma’lum darajada badiiy ijodning mavjudligidan dalolat beradi. bolalarga mo‘ljallangan sopol o‘yinchoqlar, mayda hayvonchalar tasviri shaklidagi idishchalar topilgani qadimgi aholining maishiy hayoti faqat ishlab chiqarish bilan cheklanmay, o‘yin-kulgi, marosim va bayram elementlarini ham o‘z ichiga olganini ko‘rsatadi. dalvarzintepa aholisi ehtimol kichik …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dalvarzintepa yodgorligi"

andijon viloyati jalaquduq tumani oyim qishlog‘idagi dalvarzintepa yodgorligi reja: 1. dalvarzintepa yodgorligining geografik joylashuvi va o‘rganilish tarixi. 2. dalvarzintepadagi so‘nggi jez davriga oid madaniy qatlamlar va xo‘jalik hayoti. 3. dalvarzintepa aholisining etnik tarkibi, maishiy turmushi va dafn marosimlari. 4. dalvarzintepaning chust madaniyati va andijon viloyati tarixidagi o‘rni. kirish andijon viloyati jalaquduq tumani oyim qishlog‘i hududida joylashgan dalvarzintepa yodgorligi o‘zbekistonning eng muhim arxeologik obidalaridan biri hisoblanadi. tadqiqotchilar fikriga ko‘ra, dalvarzintepa so‘nggi jez davriga mansub bo‘lib, miloddan avvalgi x–viii asrlarga tegishlidir. bu davr farg‘ona vodiysi hududida dehqonchilik va chorvachilikning rivojlanishi, dastlabki qishloq turar-...

This file contains 11 pages in DOCX format (36.5 KB). To download "dalvarzintepa yodgorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: dalvarzintepa yodgorligi DOCX 11 pages Free download Telegram