ilm-fan, ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari

PPTX 47 pages 357.8 KB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 357.8 KB

File type PPTX

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

mavzu: ilm-fan, ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari. reja: ilm-fan va ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari. tadqiqot usullari. 2. ilm-fan samaradorligi va ilmiy-texnik taraqqiyot 3. ilmiy-tadqiqot ishlarining bosqichlari 4.ilmiy ishlar turlari va ularning umumiy tavsifi ilm-fan tushunchasining mohiyatini tushunish, muayyan fan sohasida ilmiy izlanishlarni amalga oshirish bilim olish, ilmiy tadqiqot yuritish tushunchalarini anglab olishni taqozo etadi. bilim olish, avvalo, voqelikni idrok etishdan boshlanadi, so‘ngra atrof-borliq bilan kengroq tanishish, qiziqqan sohasi bo‘yicha fanlarni o‘qib-o‘rganish bosqichlariga o‘tiladi. ilmiy izlanishlar asosan yuqori ta’lim bosqichlaridan boshlanadi va asta-sekin ilmiy tadqiqiy faoliyatga o‘tiladi ilmiy tadqiqot ishining maqsadi ilmiy bilimlarni chuqurlashtirish, voqelik haqidagi obyektiv bilimlarni egallashdir. ma’lumki, fanda har qanday yangi ilmiy dalilni aniqlashning o‘zi bilan ilmda kashfiyot yaratib bo‘lmaydi. fanda kashfiyot, ixtiro qilish uchun yangi ilmiy dalillarni fan nuqtai nazaridan asoslash, ularning nazariy va amaliy ahamiyatini ko‘rsatish kerak bo‘ladi. ilmiy tadqiqiy faoliyatning boshlanish nuqtasi ilmiy izlanishlardan boshlanadi, buning uchun dastlab noma’lum bo‘lgan yangi jarayonlar va hodisalarni …

2 / 47

tabiat va jamiyatdagi obyektiv qonuniyatlarni ochish va teran bilishga imkon yaratadi. aytilganlardan quyidagi xulosaviy fikrlarga kelish mumkin: ilmni egallash tabiat, inson va jamiyat haqidagi juda aniq maksimal obyektivlashtirilgan bilimni olishga qaratilgan ilmiy izlanish jarayonidan iborat; mazkur jarayon mobaynida to‘plangan bilim ilmiy axborot deb nomlanadi; ilmiy faoliyati ilmiy bilim olish, qayta ishlash va saqlashdan iborat bo‘lgan faoliyat turidir. ijod – insonning yangilik yaratishga qaratilgan konstruktiv faoliyati bo'lib, ijod jarayonida inson ruhiyatining hissiy (hissiy qabul qilish, tasavvur, tuyg'u, ishtiyoq va h.k.), ratsional (aql, anglash, farosat, diqqat, xotira) va noratsional (intuitsiya, ruhiy ko'rsatma va xulq) unsurlari o'zaro faol munosabatda bo'lib, bunda tadqiqotchining bilimi, malakasi, tajribasi va iste'dodi namoyon bo'ladi. ilmiy ijod – ilmiy bilimlarning rivojlanishi, yangi ilmiy bilimni yaratish, ilmiy bilimlarni yangi ilmiy qonun va qonuniyatlar, yangi ilmiy printsiplar va nazariyalar bilan boyituvchi insonning yaratuvchilik faoliyatidir. jamiyat bir tekis, ziddiyatlarsiz rivojlanish davrida ichki omillar, keskin qarama-qarshiliklar davrida esa tashqi omillar birlamchi ahamiyat kasb …

3 / 47

illardagina moddaning strukturasi haqidagi nazariya yaratilib, bo'yoq molekulalari tuzilishi taxmin qilindi va sun'iy bo'yoqlar ishlab chiqarish yo'lga qo'yildi. bundan ko'rinadiki, tadqiqotda hal qiluvchi rolni ichki omillar o'ynaydi, tashqi omillar esa asosan ularni faollashtiradi va yo'naltiradi, ichki omillar rivojini tezlashtiradi, bor imkoniyatini ishga solishga safarbar qiladi. ijod muammosi dolzarblashuvining sabablari va global muammolarni hal qilish yo'llari. bugungi kunda insoniyat oldida turgan yangi, global muammolar: yadro qurolini qo'llash xavfi. xalqaro terrorizm. iqlimning o'zgarishi. qurolli to'qnashuvlarning ko'payishi. jamiyat asosini emirayotgan, o'sib borayotgan tengsizlik. ilmiy taraqqiyotning misli ko'rilmagan asoratlari. qochqin va muhojirlar muammosi. ekotizm va bioxilma-xillik. tabiiy zaxiralarning tugab borishi global inqirozning kuchayib borishi “ommaviy madaniyat”ning keng tarqalishi va hokazo. muammolarni hal etishning muhim vazifalari(ayrimlari): intellektual saloxiyatni har tomonlama o'stirish. ko'p asrlar mobaynida vujudga kelgan qonunlarni qayta idrok etish va yangicha baholash. bizni qurshab turgan borliqni keng miqiyosda o'rganish bo'yicha chuqur ilmiy tadqiqot va tajribalar olib borish. quyosh, shamol va suv energiyasidan foydalanish va …

4 / 47

turi mavjud: oddiy ijod. kreativ ijod (yaratuvchanlik). ijod tadqiqotining bir turi 1.ijod: emotsiya. kayfiyat. his-hayajon. 2. tadqiqot: ratsional. o'ylash. tadqiq qilish. 19 bilish jarayonining strukturasi hissiy bilish tasavvur idrok sezish ratsional bilish xulosa chiqarish muhokama tushunish ilm-fan - bu kishilik jamiyatining o‘z-o‘zini va atrof-olamni anglashga urinishi jarayonida qo‘lga kiritgan jamiki aniq, obyektiv, barcha uchun teng darajada muhim bo‘lgan bilimlari jamlanmasidir. ilm-fanni egallashning bosh maqsadlardan biri bilim olishdir. inson faoliyatining barcha sohalarida bilim maqsadga erishishning alohida vositasi hisoblanadi. ilmiy bilim nazariy, kontseptual (tushuncha, tasavvur, fikr) xususiyatga ega bo‘lib, u ratsional va isbotlangan, ya’ni verifikatsiyalangan bo‘ladi. verifikatsiya (lot. verus — haqiqiy va facio — bajaraman) — mantiqdagi tushuncha. bunda fanning nazariy qoidalarini kuzatilayotgan ob'ektlar, hissiy ma'lumotlar, eksperimentlarga taqqoslash yo'li bilan ularni tekshirish, tajribaviy tasdiqlash tushuniladi. verifikatsiya qoidasi mantitsiy pozitivizmning asosiy tushunchalaridan bo'lib, tajriba asosida bevosita tekshirib ko'rilmagan ilmiy dalillarning bilish ahamiyatini inkor etadi. hoz. zamon mantiqqa oid uslubiy adabiyotlarda oddiy «verifikatsionizm»ga nisbatan …

5 / 47

b kiradi, ularni keyingi muvaffaqiyatlari bilan yo‘q qilmaydi, faqatgina ularga aniqlik kiritadi”. ilmiy bilim olish ikki jarayon differensiatsiya integratsiya jarayonlarini qamrab oladi. differensiatsiya o‘rganilayotgan obyekt xususiyatlarini boshqalaridan farqlash orqali o‘rganish, alohidalash, integratsiya esa birlashtirish, bir-biriga yaqinlashtirish tushunchalarini anglatadi. xx asrga kelib, ayniqsa integratsiya, integrativ yondashuv ustuvor yo‘nalish bo‘lib qoldi. aslida ilmiy bilim jarayonida biror metodning ustuvorligi haqida gapirish mumkin emas, chunki ilmiy izlanishda qo‘llanadigan usullarning aspekti haddan ziyod keng qamrovli va xilma-xildir. biroq ilm-fanni egallashda nihoyatda kerak bo‘ladigan ikkita muhim metodologik omilni alohida qayd etish lozim. bulardan birinchisi axborot tuzilmasi va umumiy xususiyatlarini maxsus o‘rganish zarurati tufayli axborotni to‘plash va faoliyat yuritish jarayonini optimal darajada tashkillashtirish edi. bu informatika, axborotlashtirishning paydo bo‘lishiga olib keldi. ikkinchisi esa ilm-fanning ilmiy idrok etilishi, ilmiy o‘rganilishi, ya’ni ilmiy bilish obyektiga aylanishi bo‘lib, buning hosilasi sifatida ilmshunoslik fani yuzaga keldi. jamiyatning fanga va fanning jamiyatga bo‘lgan munosabatlari nafaqat uyg‘un, ayrim hollarda hatto zid xarakterga ega …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilm-fan, ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari"

mavzu: ilm-fan, ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari. reja: ilm-fan va ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari. tadqiqot usullari. 2. ilm-fan samaradorligi va ilmiy-texnik taraqqiyot 3. ilmiy-tadqiqot ishlarining bosqichlari 4.ilmiy ishlar turlari va ularning umumiy tavsifi ilm-fan tushunchasining mohiyatini tushunish, muayyan fan sohasida ilmiy izlanishlarni amalga oshirish bilim olish, ilmiy tadqiqot yuritish tushunchalarini anglab olishni taqozo etadi. bilim olish, avvalo, voqelikni idrok etishdan boshlanadi, so‘ngra atrof-borliq bilan kengroq tanishish, qiziqqan sohasi bo‘yicha fanlarni o‘qib-o‘rganish bosqichlariga o‘tiladi. ilmiy izlanishlar asosan yuqori ta’lim bosqichlaridan boshlanadi va asta-sekin ilmiy tadqiqiy faoliyatga o‘tiladi ilmiy tadqiqot ishining maqsadi ilmiy b...

This file contains 47 pages in PPTX format (357.8 KB). To download "ilm-fan, ilmiy tadqiqot tushunchalari va maqsadlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ilm-fan, ilmiy tadqiqot tushunc… PPTX 47 pages Free download Telegram