qadimiy diniy e’tiqodlar izlari

DOC 68.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547311634_73809.doc qadimiy diniy e’tiqodlar izlari reja: 1. ilk diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda talqin etilishi. 2. diniy e’tiqodlarning yuzaga kelishida, tabiiy va inson omillari 3. zardushtiylik an’anasi yaqin sharq e’tiqodlarini singdirib, o‘lkamizda o‘ziga xos e’tiqod yaratgani ilk diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda talqin etilishi. o‘rta osiyo1 xalqlarining shakllanish tarixining murakkab va o‘ziga xos tomonlari mavjuddir. bu vaziyat ularning diniy turmushlarida ham o‘z aksini topdi. bu tarixiy jarayonning mazmunini dinning qadimgi shakllari va unsurlari, shuningdek, zardushtiylik, monixeylik, buddizm, xristianlik, yahudiylik va islomdan tashkil topgan dinlarning tarixi tashkil qiladi. qayd qilingan bu dinlar markaziy osiyo xalqlari tarixida oldinma-keyin o‘rin olgan. bu hudud xalqlarining dastlabki manzilgohlari farg‘ona vodiysi tosh davrida — eramizgacha bo‘lgan 1 mln.—500 minginchi yillarda vujudga kela boshlagan. quyi paleolit davridayoq (eramizgacha bo‘lgan 10 ming yillar) bu yerlarda (teshiktosh, sherobod va boshqa yerlar) ma’naviy madaniyatni shakllanayotganligini ifoda etuvchi qoyalarga o‘yib tasvirlangan rasmlar, haykaltaroshlik paydo bo‘la boshlaydi. inson, o‘simlik va …

zardushtiylik, yahudiylik, nasroniylik va islom dinlari paydo bo‘ladi, tabiiy diniy e’tiqod, o‘zbek xalqining shakllanishi minglab yillarni o‘z ichiga qamrab oladi, o‘lkamiz aholisi eramiz boshlaridanoq turkiyzabon bo‘lgan, yovvoyilik, vaxshiylik va sivilizatsiya, oziq-ovqatni ovlash yoki terishdan uni ishlab chiqarishga o‘tish, o‘lkamiz "tosh kitob"i, moddiy manbalar - "yer arxivi", yozma manbalar - inson tafakkurining mahsulidir, mintaqamiz diniy e’tiqodlari haqida deyarli hech qanday tasavvur yo‘q, qadimdan o‘zbekiston diniy bag‘rikenglik va ilm-fan markazidir. inson o‘zligini tanishi bilan, tabiatda nimadir hamma narsani harakatga keltirishi va borliqqa sabab bo‘lishini tushunib, yaratuvchi manba sifatida ilohiy kuch - xudoni tan oladi va unga sig‘ina boshlaydi. ibtidoiy jamoa tasavvurida mazkur manbani tan olish va unga topinib, qurbonlik keltirish - inson hayotini boshqaruvchi ilohiy kuchlarni "yumshatish"ga tenglashtirilgan va shu ishonch asosida diniy e’tiqod vujudga kelgan. binobarin, bu jarayonning zamon va makon uzra siljishini, ya’ni diniy e’tiqodlar tarixini o‘rganmasdan turib, insoniyat uchun barcha zamonlarda eng qudratli g‘oya bo‘lgan xudoga ishonch tuyg‘usini tushunib …

arakat qilib, uning turli ko‘rinishlari - quyosh, yulduz, momaqaldiroq, yomg‘ir, shamol, olovga sig‘ina boshlaydilar. p1u tariqa, animizm, totemizm, fetishizm va butparastlik kabi e’tiqodlar vujudga kelib, ularning izdoshlari bir-birini ta’qib eta boshlaydi. diniy e’tiqodlarning yuzaga kelishida, tabiiy va inson omillaridan tashqari, davlatchilik turi ham ahamiyatga ega bo‘lgan. o‘zbekiston zaminida qadimda o‘z tarixiy an’anasi asosida vujudga kelgan e’tiqodlar bilan kelgindi bosqinchilar davlatchiligi keltirgan e’tiqodlar o‘rtasida vaqt-vaqti bilan ayrim tafovutlar yuzaga kelgan. ayni paytda, eramiz boshida o‘rta osiyo hududi bo‘ylab 50 dan ortiq kichik amirliklar mavjud bo‘lganligi izma-iz almashinib turgan asrlar silsilasida turli-tuman e’tiqod va diniy qarashlar yuzaga kelganligi va ular o‘zaro to‘nashuvda rivojlana borganligiga ishora etadi. ular bir-birini inkor etgan, vaqt o‘tishi bilan ayrimlari yo‘qolib, o‘zgalari rivoj topgan. shu bilan birga, ularning bir-biriga singib borishi natijasida o‘ziga xos qurama diniy mohiyat va shakl ham paydo bo‘lib, rivoj topgan. shunisi diqqatga sazovorki, davlatchilik taraqqiy eta borgan sari diniy e’tiqodlar xam murakkablashib, markazlashib borgan. …

i asrlar davomida nafaqat moxiyatini, balki shaklini xam o‘zgartirmaydi, chunki ota-bobolarning udumlari an’ana, qonun sifatida xalq ongiga singib o‘tadi. neolit bilan bronza davrlaridagi diniy e’tiqod ramzlarining hozirgacha yetib kelganiga misol - ayrim mozor va maqbaralarda tug‘ ustiga echkining bosh suyaklari va shoxlarini kiydirish odati. umuman olganda, bu taomil deyarli barcha o‘lkalarda qadimdan mavjud bo‘lib, tarixchilar unga "bag‘ishlov" atamasini bergan. eramizdan oldingi ii mingyillikda qabilalar birlashib, davlatchilik shakllana boshlagan bir paytda o‘lkamizda turli diniy e’tiqodlar va marosimlar o‘zaro qorishib, vaqt o‘tishi bilan muqim tus olishi tabiiy bo‘lgan. kech bronza davri uchta asosiy e’tiqod an’analarining o‘zaro ta’siri bilan ajralib turadi: xaoma quyish bilan borliq mitraistik, olov e’tigqodi hukmron bo‘lgan avestocha hamda so‘g‘ddan shimol va sharq tomonda yashovchi chorvador qabilalarida vedalar mavzulari aralashgan. o‘lkamizda yuzaga kelgan zardushtiylik xam ana shu yo‘sinda xukmron dinga aylanadi, biroq aleksandr makedonskiy yurishlaridan so‘ng yana qurama diniy muxit o‘rnashadi. shu orada turon va eron xalqlarining qarama-qarshiligi yuzaga kelib, …

kllanadi. xalqimiz islomda eng mo‘tadil hanafiy mazxabini tanlagani bunga isbotdir. o‘lkamizni boshqarish uchun o‘z vaqtida aleksandr makedonskiy yunonliklarni, islom lashkarlari esa - arablarni yashashga qoldiradi. ammo xalqimiz xar gal kelgindilarni o‘ziga singdirib, ularning diniy e’tiqodini ham mahalliy tus bilan qorishtirgan va natijada, asrlar davomida o‘rgangan taomilini amalda tatbiq etib kelavergan. xalqimiz o‘z fikrini qadim so‘g‘d, yunon, arab yoki kirill alifbosida ifoda etgani bilan e’tiqodning mazmun-mohiyati o‘zgarib qolmaganidek, diniy e’tiqodlar sohasida ham har gal shunga o‘xshash jarayon sodir bo‘lavergan. o‘lkamiz buyuk ipak yo‘lining markazi sifatida barcha aytib o‘tilgan ta’sirlarni boshidan kechiradi va yangidan-yangi g‘oyalar hamda ramzlar yaratib, ko‘hna zaminimizning diniy e’tiqodlar chorrahasiga aylanadi. mazkur dinlar asosida keng qamrovli madaniy qatlamlar vujudga kelib, me’morchilik, adabiyot, urf-odatlar, ilm-fan va san’at rivojlanadi. bmz mazkur qatlamlarni diniy e’tiqodlar tahlili davomida ko‘tarishga harakat qilamiz, hozir esa misol tariqasida ulardan birini ko‘rsatib o‘tamiz. eramizdan oldingi asrlardayoq, o‘lkamizdan hindistonga o‘tgan ellin e’tiqodlari o‘zimizning mahalliy va hind e’tiqodlari bilan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimiy diniy e’tiqodlar izlari"

1547311634_73809.doc qadimiy diniy e’tiqodlar izlari reja: 1. ilk diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda talqin etilishi. 2. diniy e’tiqodlarning yuzaga kelishida, tabiiy va inson omillari 3. zardushtiylik an’anasi yaqin sharq e’tiqodlarini singdirib, o‘lkamizda o‘ziga xos e’tiqod yaratgani ilk diniy e’tiqodlar genezisining manba va adabiyotlarda talqin etilishi. o‘rta osiyo1 xalqlarining shakllanish tarixining murakkab va o‘ziga xos tomonlari mavjuddir. bu vaziyat ularning diniy turmushlarida ham o‘z aksini topdi. bu tarixiy jarayonning mazmunini dinning qadimgi shakllari va unsurlari, shuningdek, zardushtiylik, monixeylik, buddizm, xristianlik, yahudiylik va islomdan tashkil topgan dinlarning tarixi tashkil qiladi. qayd qilingan bu dinlar markaziy osiyo xalqlari tarixida ol...

DOC format, 68.0 KB. To download "qadimiy diniy e’tiqodlar izlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimiy diniy e’tiqodlar izlari DOC Free download Telegram