nukleinkislotalarning tuzilishi

PPTX 15 pages 679.3 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 679.3 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: nuklein kislotalarning tuzilishi. minor azot asoslari va ularning ahamiyati. mavzu: nuklein kislotalarning tuzilishi. minor azot asoslari va ularning ahamiyati. reja: nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislota komponentlari. asosiy minor azot asoslari muhim ahamiyati nuklein kislotalar, polinukleotidlar — nukleotidlar qoldigʻidan hosil boʻlgan yuqori molekulali organik birikmalar. nuklein kislotalar tarkibiga qanday uglevod — dezoksiriboza yoki riboza kirishiga qarab dezoksiribonuklein kislota (dnk) va ri bonuklein kislota (rnk)larga boʻlinadi. nukleotidlarning nuklein kislotalardagi ketma-ketligi ularning birlamchi strukturasini belgilaydi. nuklein kislotalar barcha tirik organizmlarning hujayralarida mavjud boʻlib, irsiy (genetik) informasiyani saqlash va nasldannaslga oʻtkazishdek eng muhim funksiyani baja-radi, hujayra oqsillarining bu in-formatsiyani voqe qiluvchi sintezi jarayoniga taʼsir koʻrsatadi. organizmda erkin holda boʻladi, oqsillar bilan bir kompleks (nukleproteidlar)ni tashkil etadi. nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislotalar yangi bir biologik modda sifatida 1868 yili shveytsariyalik biolog olim fridrix misher tomonidan kashf etilgan edi. u yiringni tashkil qiladigan qon elementlari …

2 / 15

3¹5¹ - fosfodiefir bog`lari yordamida bog`langan yuqori molekulyar moddalarga nuklein kislotalar yoki polinukleotidlar deyiladi. hujayra tarkibidagi dnk va rnkning umumiy miqdori uning funktsional holatiga bog`liq bo`ladi. masalan, urug` hujayralari (spermatozoidlar)da dnk hujayra quruq massasining 60% ini, ko`pchilik hujayralarda 1-10, muskullarda esa 0,2 % bo`ladi. pnk ning miqdori esa odatda, dnk ga nisbatan 5-10 marta ko`proq bo`ladi. jigar, oshqozon osti bezi, embrional to`qimalar kabi faol ravishda oqsil sintezlovchi to`qimalarda rnk/dnk nisbati 4 dan 10 gacha bo`ladi. yadrosi shakllanmagan bakteriya hujayralari (prokariotlar) da dnk molekulasi sitoplazmaning maxsus zonasida – nukleoidda joylashgan bo`ladi. agar u bakteriyaning hujayra membranasi bilan bog`langan bo`lsa, mezosoma deb aytiladi. kichik o`lchamli dnk bo`laklari bunday xromosomali zonadan tashqarida joylashgan bo`lib, bakteriyalarda bunday qismlar plazmidalar deyiladi. yadrosi to`la shakllangan hujayralar (eukariotlar) da dnk yadro bilan yadrocha oralig`ida – xromosomalar tarkibida hamda yadrodan tashqari organoidlar (mitoxondriya va xloroplastlar)da bo`ladi. hujayraning taxminan 1-3 % dnk si yadrodan tashqariga, qolgan qismi esa yadro …

3 / 15

g`larini uzadigan maxsus fermentlar – nukleazalar ishtirokida boradi. nuklein kislotalarning fosfodiefir bog`lari gidroliz qilinganda ularning struktura monomerlari – azotli asos, pentoza va fosfat kislota qoldiqlaridan iborat mononukleotidlar ajralib chiqadi. azotli asoslar. nuklein kislotalarning azotli asoslari kimyoviy tuzilishiga ko`ra 2 guruhga – purin va pirimidinli guruhlarga bo`linadi. ularning orasida asosiy va siyrak (minor) purin va pirimidinli asoslar mavjud. eng muhim purinli asoslarga adenin va guanin; pirimidinliga esa – sitozin, uratsil va timin kiradi. dnk tarkibiga a,g,s,t; rnk tarkibiga esa timindan boshqa shu asoslarning hammasi va uratsil kiradi. minor asoslar asosan trnk va rrnk da uchraydi. ularga qo`shimcha metillangan purin va pirimidinli asoslar kiradi. nukleozidlar. azotli asosning pentoza bilan birikishidan hosil bo`lgan moddaga nukleozid deb aytiladi. nukleozidlar n-glikozidlarga mansub. ularda pentozaning c-1 atomi purinning n-3 yoki pirimidinning n-1 atomi bilan bog`langan. pentoza turiga qarab 2 xil nukleozidlar – tarkibida 2-dezoksiriboza bo`lgan dezoksiribonukleozidlar va tarkibida riboza bo`lgan ribonukleozidlar farqlanadi. dezoksiribonukleozidlar faqat dnk ga; …

4 / 15

ha tirik organizmlarda muhim rol o'ynaydi, chunki ular oqsil va dnk/rnk sintezi uchun zarur. ular organizmlarda oqsillar, fermentlar, vitaminlar va nuklein kislotalar (dna va rna) kabi muhim biokompozitsiyalar qurilish bloklarini tashkil etadi va ular dnk replikatsiyasi, genetik kodning transkripsiyasi, oqsil sintezi va energiyaning metabolizmi kabi hayotiy jarayonlarda ishtirok etadi. asosiy minor azot asoslari aminokislotalar: bu oqsillarning qurilish bloklari hisoblanadi. barcha 20 ta aminokislotada azot atomi mavjud. nuklein kislotalar: bu dnk (deoksiribonuklein kislotasi) va rnk (ribonuklein kislotasi) hisoblanadi. ularning tarkibiga kiruvchi pirimidinlar (sitozin, timin va uratsil) hamda purinlar (adenin va guanin) azot bazalaridir. muhim ahamiyati oqsillar va fermentlar sintezi: aminokislotalar oqsillar va fermentlar sintezi uchun zarurdir. fermentlar esa metabolik jarayonlarni tezlashtiruvchi oqsillardir. genetik ma'lumotlarni saqlash va uzatish: dnk tarkibidagi azot bazalari genetik ma'lumotlarni saqlaydi va keyingi avlodlarga uzatadi. energiya almashinuvi: atp (adenozin trifosfat) kabi energiya molekulalari tarkibida adenin bor, bu esa energiya almashinuvida muhim ahamiyat kasb etadi. vitaminlar va gormonlar sintezi: …

5 / 15

tib olgan. ikkita barqaror izotopi bor: 14n (99,635 %) va 15n (0,365 %); radioaktiv sunʼiy izotoplari ham bor, bulardan eng uzoq, mavjud boʻladigani 13n dir (yarim yemirilish davri 10,08 daqiqa). sanoatda suyultirilgan havoni parchalab olinadi. azot turmushda ham juda kerakli hisoblanadi. azot boshqa olisdagi sayyoralarda ham qattiq holatda uchraydi masalan,uran sayyorasi sirtida qattiq holatda azot(n) uchraydi. azot(n) vodorod bilan bir necha xil moddalarni hosil qiladi. azotning vodorodli birikmalari ichida eng muhimi va amaliyahamiyatga ega bõlgani ammiakdir. uning molekularformulasi nh³ kõrinishda bõladi. azot vodorodga nisbatan elektro-manfiy elementligi uchun ammiak molekulasiqutbli hisoblanadi. image1.png image2.png image3.jpeg image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nukleinkislotalarning tuzilishi"

mavzu: nuklein kislotalarning tuzilishi. minor azot asoslari va ularning ahamiyati. mavzu: nuklein kislotalarning tuzilishi. minor azot asoslari va ularning ahamiyati. reja: nuklein kislotalarni o`rganish tarixi va ularning umumiy tavsifi. nuklein kislota komponentlari. asosiy minor azot asoslari muhim ahamiyati nuklein kislotalar, polinukleotidlar — nukleotidlar qoldigʻidan hosil boʻlgan yuqori molekulali organik birikmalar. nuklein kislotalar tarkibiga qanday uglevod — dezoksiriboza yoki riboza kirishiga qarab dezoksiribonuklein kislota (dnk) va ri bonuklein kislota (rnk)larga boʻlinadi. nukleotidlarning nuklein kislotalardagi ketma-ketligi ularning birlamchi strukturasini belgilaydi. nuklein kislotalar barcha tirik organizmlarning hujayralarida mavjud boʻlib, irsiy (genetik) informasiya...

This file contains 15 pages in PPTX format (679.3 KB). To download "nukleinkislotalarning tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nukleinkislotalarning tuzilishi PPTX 15 pages Free download Telegram