elementlarning elastiklik xususiyatlari

PPTX 69 pages 17.5 MB Free download

69 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.5 MB

File type PPTX

Pages 69

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 69

mavzu: kirish. tibbiyot texnikasi va yangi tibbiyot texnologiyalari fani. zamonaviy fan- texnika yutuqlari va kompyuter dasturlari taxliliining tibbiyotda yangi tibbiy texnologiyalarini rivojlanishidagi axamiyati mavzu: elementlarning elastiklik xususiyatlari. tebranma harakat. reja 1). jismlarning elastiklik xususiyatlari. 2). guk qonuni.yung moduli. 3). puasson koeffitsienti. deformatsiya. 4). tebranish jarayonlari haqida tushunchalar. 5) garmonik tebranma harakat kinematikasi va dinamikasi. 6) garmonik tebranishlarning differensial tenglamasi. 7) matematik, fizik, prujinali mayatniklar. 8) tebranish konturi. tebranishlarni qoʻshish. 9) soʻnuvchi mexanik tebranishlar va majburiy tebranishlar. mavzu: elementlarning elastiklik xususiyatlari. tebranma harakat. © vig pr. jismlarning elastiklik xususiyatlari elastiklik – bu tashqi kuchlar ta’siri toʻxtagandan keyin jismlarning oʻz oʻlchamlari va shaklini tiklash xossasi. tashqi kuch ta’siri toʻxtagach, jism dastlabki holatiga toʻla qaytsa absolyut elastik jism deyiladi, qisman deformatsiyani saqlasa – plastik jism deyiladi. masalan: elastik jismlar – rezina, prujina, poʻlat; bular yuqori darajadagi elastiklikka ega. plastik jismlar – qoʻrgʻoshin, plastilin, loy. deformatsiya turlari choʻzilish siqilish buralish egilish. siljish. deformatsiya turlari: …

2 / 69

natijada choʻzilishga qarshilik qiluvchi molekulyar tortishish kuchlari paydo boʻladi. siqilishda jism molekulalari oʻrtasidagi itarishish kuchi siqilishga qarshilik qiladi. 2. siljish. bu deformatsiya jismga parallel kuchlar qarama-qarshi yoʻnalishda ta’sir qilganda yuz beradi; bunda jismning bir qatlami boshqasiga qaraganda siljiydi (rasm, c). siljish deformatsiyasi qaychi bilan kesganda, bolt va parchinlash (zaklyopka) birikmalarida yuzaga keladi. 3. egilish. (rasm, d). ikkita asosga qoʻyilgan balka (qoʻyliq koʻprigi balkasi), u oʻz ogʻirligi ta’sirida yoki tashqi yuk ta’sirida egilish deformatsiyasiga uchraydi. egilish juft kuch ta’sirida yuz beradi: a) yukning ta’sir kuchi; b) tayanchning reaksiya kuchi. bunda detalning (jismning) qavariq qismlarida choʻzilish sodir boʻladi, botiq qismida – qisilish. 4. buralish (eshilish). bu deformatsiya qarama-qarshi yoʻnalgan ikkita teng momentlar ta’siriga uchraydigan barcha detallarda kuzatiladi (rasm, e). misol: aylanma harakatni uzatuvchi val. mexanik kuchlanish deb kuchning yuzaga nisbatiga aytiladi: , . nisbiy uzayish: , bu yerda – uzunligi boʻlgan simning kuch ta’sirida uzunligining oʻzgarishi. guk qonuni kichik deformatsiyalarda jismning uzayishi …

3 / 69

aytadi. shu sohada (oa da) guk qonuni ishlaydi. σe – elastiklik chegarasi, bundan keyin yuk orttirib borilsa (ab qism) deformatsiya hosil boʻladi, ya’ni yukni olib qoʻyilsa, namuna (poʻlat) boshlangʻich oʻlchamiga qaytmaydi. bc qismda – yuk qoʻyilmasa ham “oqish” sodir boʻladi, ya’ni namuna c nuqtagacha choʻzilib boradi (kuch yoʻq, lekin ortib boradi). c nuqtada oqish toʻxtaydi; endi namunani choʻzish uchun yana yuk qoʻyish kerak. d nuqtada namuna buzilishni boshlaydi. d nuqtani mustahkamlik chegarasi deyiladi. namuna buzilishi ma’lum vaqt davom etadi. namunada boʻyincha hosil boʻladi, boʻyin diametri kichiklashib boradi va nihoyat uziladi. mustahkamlik chegarasiga mos keluvchi kuch – buzuvchi yuk deyiladi. mexanik kuchlanish va deformatsiya yung moduli va puasson koeffitsiyenti. yung moduli (e): choʻzish yoki qisishga qarshilikni xarakterlaydi. poʻlat uchun . puasson koeffitsiyenti (ν) choʻzganda koʻndalang kesim qanday kamayishini koʻrsatadi: . elastik deformatsiya energiyasi jism deformatsiyalanganida elastiklik kuchi bajaradigan ish potensial energiya shaklida toʻplanadi: . bu energiya mexanik sistemalarda elastik osma (podves) …

4 / 69

arning mikroskopik tebranishlari. 1. tebranish sistemasi – tebranish sodir qilishga qodir fizik sistema. masalan: prujinali mayatnik, lc-kontor, teblanuvchi molekula. 2. muvozanatli holat – sistemaga ta’sir etuvchi oʻzaro kuchlar oʻzaro kompensatsiyalangan holat. 3. ogʻish (x) – sistemaning muvozanat holatidan oniy siljishi. 4. amplituda (a) – muvozanat holatidan modul boʻyicha maksimal ogʻish. asosiy tushunchalar 5. davr (t) – bitta toʻla tebranish vaqti. 6. chastota (ν) – birlik vaqtdagi tebranishlar soni . 7. burchak chastota (ω) – fazaning oʻzgarish tezligini ifodalovchi kattalik: ω=2πν. 8. faza (φ) – berilgan vaqt momentidagi tebranish holatini ifodalovchi kattalik. ogʻishi sinus yoki kosinus qonuni boʻyicha oʻzgaradigan tebranishni garmonik tebranish deyiladi: x(t)=asin(ωt+φ0), bu yerda a – amplituda, ω – burchak chastota, φ0 – boshlangʻich faza. garmonik tebranish grafigi – sinusoida. garmonik tebranishlar mexanik sistema uchun (masalan, prujinali mayatnik): , bu yerda k – prujina bikrligi, m – yuk massasi. bu tenglamaning yechimi: , bundan xususiy chastota: . garmonik tebranishlardagi …

5 / 69

turlari amaliyotdan misollar: a) radiouzatgichda – tok tebranishi; b) tovush ta’sirida mikrofon membranasining tebranishi; c) kristall panjarada atomlar tebranishi. jism oʻzining muvozanat holati atrofida tebranganida oniy siljish quyidagi garmonik tebranish qonuni orqali aniqlanadi: x(t)=asin(ωt+φ0), bu yerda x(t) – oniy siljish, a – amplituda, ω – burchak chastota, φ0 – boshlangʻich faza, t – vaqt. garmonik tebranma harakat kinematikasi garmonik tebranma harakat grafigi sinusoida boʻladi, unda amplituda muvozanat holatidan maksimal ogʻishni koʻrsatadi. garmonik tebranishda tezlik deb koʻchishdan vaqt boʻyicha olingan birinchi tartibli differensialga aytiladi: yoki . maksimal tezlik: ga teng. muvozanat holatdan oʻtishda (x=0 da) tezlik maksimal boʻladi; chetki nuqtalar (x=a) da tezlik noʻlga teng. garmonik tebranishda tezlanish siljishdan vaqt boʻyicha olingan ikkinchi tartibli hosilaga teng: . xususiyatlari: a) tezlanish koʻchishga qarama-qarshi yoʻnalgan; b) tezlanish siljish miqdoriga proporsional. masalan tezlanish: . x, v va a orasidagi bogʻlanish: , . tezlanish jismni muvozanat holatiga qaytarishga harakat qiladi; siljish minimal boʻlganda tezlik eng …

Want to read more?

Download all 69 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elementlarning elastiklik xususiyatlari"

mavzu: kirish. tibbiyot texnikasi va yangi tibbiyot texnologiyalari fani. zamonaviy fan- texnika yutuqlari va kompyuter dasturlari taxliliining tibbiyotda yangi tibbiy texnologiyalarini rivojlanishidagi axamiyati mavzu: elementlarning elastiklik xususiyatlari. tebranma harakat. reja 1). jismlarning elastiklik xususiyatlari. 2). guk qonuni.yung moduli. 3). puasson koeffitsienti. deformatsiya. 4). tebranish jarayonlari haqida tushunchalar. 5) garmonik tebranma harakat kinematikasi va dinamikasi. 6) garmonik tebranishlarning differensial tenglamasi. 7) matematik, fizik, prujinali mayatniklar. 8) tebranish konturi. tebranishlarni qoʻshish. 9) soʻnuvchi mexanik tebranishlar va majburiy tebranishlar. mavzu: elementlarning elastiklik xususiyatlari. tebranma harakat. © vig pr. jismlarning elastikl...

This file contains 69 pages in PPTX format (17.5 MB). To download "elementlarning elastiklik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: elementlarning elastiklik xusus… PPTX 69 pages Free download Telegram