elastiklik kuchlari

DOCX 16 pages 173.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 173.6 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

4 - ma'ruza andijon davlat pedagogika instituti aniq fanlar fakulteti fizika yo’nalishi 102-guruh talabasi xakimova odinaning mexanika fanidan mustaqil ishi mavzu: elastiklik kuchlari reja 1. kirish 2. og’irlik kuchi va og’irlik 3. bo’ylama cho’zilish yoki bir tomonlama siqilish 4. elastik deformatsiyasi energiyasi 5. xulosa og’irlik kuchi va og’irlik barcha jismlar yerning tortishish kuchi ta’sirida, yer sirtiga bir xil tezlanish bilan tushadi. yer bilan bog’langan sanoq sistemada m massali har qanday jismga: p= mg (1) og’irlik kuchi ta’sir qiladi. jism biror osma yoki tayanchga osilgan bo’lsa, nyutonning 3-qonuniga ko’ra: 26 muvozanatda bo’ladi. fr - tayanchning reaksiya kuchi. fr = g; u vaqtda: (2) g = r = mg (3) bo’ladi. jismning osma yoki tayanchiga ko’rsatadigan g kuchi jismning og’irligi deyiladi. osmaga mahkamlangan jism (prujina) a tezlanish bilan harakatlanganda. jismning harakat tenglamasi quyidagicha bo’ladi. p  fr  ma (4) f r ni - g kuch bilan, r ni mq bilan almashtirsak …

2 / 16

– chizma 1a - chizma sterjenning deformatsiyasini xarakterlash uchun uning uzunligining nisbiy o’zgarishishini e  l l deb olish qulay (1) materialdan yasalgan sterjenlar uchun elastik deformatsiya vaqtidagi nisbiy uzayish sterjen ko’ndalang kesimi yuzi birligiga to’g’ri keluvchi kuchga proporsional bo’ladi. e   f s (2) kuchlanish deyiladi. f   s (3). agarda kuch sirtga o’tkazilgan me’yor bo’ylab yo’nalsa, kuchlanish (  ) me’yoriy kuchlanish deyiladi. agar kuch sirtga o’tkazilgan o’rinma bo’ylab yo’nalsa, kuchlanish ( ) tangensial kuchlanish deyiladi. (3) va (2) dan quyidagi tenglama hosil bo’ladi.     (4) materialning elastik xossalarini xarakterlash uchun  bir katorda unga teskari bo’lgan e  1  kattalik ishlatiladi. bu kattalik yung moduli, deb ataladi. (4) dan  ni ye bilan almashtirsak:    e hosil bo’ladi (5) (1) va (5) ni hisobga olib, (3) ni quyidagicha yozamiz. f    s  e    …

3 / 16

nergiyasi elastik holda cho’zilgan (siqilgan) sterjenning energiyasini hisoblab chiqaylik. cho’zish vaqtida sterjenga (6) kuch bilan ta’sir ko’rsatilsa bu kuchning ishi l a   fdx 0 bo’ladi (13) x - sterjenning absolyut uzayishi, x- uzayishga mos keluvchi f kuch (6) asosan: f  kx  e  s x l (14) l e  s e  s l 2 demak, a   0l x dx    u l 2 (15) (15) ni surat va maxrajini l ga ko’paytirib, s  l  v deb, l / l -  bilan almashtirib,  e 2 u v 2 (16) energiya zichligi: orqali aniqlanadi. u  u v (17) sterjen bir jinsli va deformatsiya tekis bo’lganda, energiya sterjenda o’zgarmas zichlik bilan tekis taqsimlanadi. u  u v  e   2 2 (18) (18) ifoda cho’zilish yoki siqilish vaqtidagi elastik deformatsiya energiyasining zichligi. xuddi shunga o’xshash siljish …

4 / 16

ruq ishqalanishdan farqi shundaki, tezlik nolga aylanishi bilan qovushoq ishqalanish kuchi nolga aylanadi. agarda jismlar suyuq yoki gazsimon muhitda harakatlanganda asl ishqalanish kuchlaridan tashqari yana muhitning qarshilik kuchlari deb ataluvchi kuchlar yuzaga keladi. bu kuchlar ishqalanish kuchlariga nisbatan katta. ishqalanish kuchining kattaligi jismning shakliga va o’lchamiga, jism sirtining holatiga, muhitga nisbatan tezligiga va qovushoqlik deb ataluvchi xossaga bogliq. f ishq=-k1v (3) bu kichik tezliklarda f ishk=- k2v2 (4) bu katta tezliklarda (-) ishora ishqalanish kuchi tezlikka teskari yo’nalgan. ishkalanish kuchi bilan jismning muhitga nisbatan tezligi orasidagi bog’lanish grafigi (4-chizma).fishk 4 - chizma butun olam tortishish qonuni tabiatda hamma jismlar o’zaro bir-biriga tortishib turadi. bu tortishish qonunini nyuton kashf qilgan bo’lib, butun olam tortishish qonuni deb ataladi (5 - chizma). bu qonunga ko’ra ikkita jismning bir-biriga tortishish kuchi bu jismlarning massalariga to’g’ri proporsional va ular orasidagi masofaning kvadratiga teskari proporsionaldir. bu yerda gravitatsion doimiy. f   m1  m2 r …

5 / 16

nchi jismning barcha elementar massalariga qo’yilgan kuchlarni qo’shib, 2 jismning 1 jismga ta’sir kuchini topamiz: f12   i  mi  mk k r 2ik  rik bir (4) (4) da nyutonning 3-qonuniga ko’ra, 1-jism 2-jismga kuch bilan ta’sir ko’rsatadi. (4)-asosan: f12 ga teng bo’lgan f 21 f   mi  mk  r bir (5) 12 r 2 i 2 bu yerda m1 va m2 - sharlarning massalar r- ularning markazlari orasidagi masofa, r12 bir 1-sharning markazidan 2-sharning markaziga qarab yo’nalgan birlik vektor.  = qiymati ma’lum massali jism, o’zaro tortilish kuchini o’lchash bilan topilgan. har birining massasi 100 kg dan bo’lgan va bir biridan 1 m masofada turgan 2-jism yu-6 n, ya’ni 10-4 g kuch bilan ta’sirlashadi.  -ni birinchi bo’lib kavendish 1798 yilda tajribada aniqladi (7-chizma). u sezgir burama tarozidan foydalanadi. yengil shaynga 2 ta qo’rg’oshin shar, m- massasi 729 grammdan m massa …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elastiklik kuchlari"

4 - ma'ruza andijon davlat pedagogika instituti aniq fanlar fakulteti fizika yo’nalishi 102-guruh talabasi xakimova odinaning mexanika fanidan mustaqil ishi mavzu: elastiklik kuchlari reja 1. kirish 2. og’irlik kuchi va og’irlik 3. bo’ylama cho’zilish yoki bir tomonlama siqilish 4. elastik deformatsiyasi energiyasi 5. xulosa og’irlik kuchi va og’irlik barcha jismlar yerning tortishish kuchi ta’sirida, yer sirtiga bir xil tezlanish bilan tushadi. yer bilan bog’langan sanoq sistemada m massali har qanday jismga: p= mg (1) og’irlik kuchi ta’sir qiladi. jism biror osma yoki tayanchga osilgan bo’lsa, nyutonning 3-qonuniga ko’ra: 26 muvozanatda bo’ladi. fr - tayanchning reaksiya kuchi. fr = g; u vaqtda: (2) g = r = mg (3) bo’ladi. jismning osma yoki tayanchiga ko’rsatadigan g kuchi jismning og’i...

This file contains 16 pages in DOCX format (173.6 KB). To download "elastiklik kuchlari", click the Telegram button on the left.

Tags: elastiklik kuchlari DOCX 16 pages Free download Telegram