hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi

DOCX 42 sahifa 117,0 KB Bepul yuklash

42 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 117,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 42

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 42

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabagacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi 22/6-guruh talabasi shaxzoda xolmuxamedovaning “hozirgi oʻzbek adabiy tili” fanidan kurs ishi mavzu: hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi ilmiy rahbar: ______________________ «____» ________2025-y. chirchiq – 2025 mundarija: kirish..............................................................................................................3 i bob. hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik tizimi 1.1& o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibi (so‘zlar, ifodalar, frazeologizm va boshqalar).......................................................................................................8 1.2 & leksik birliklar va ularning turlari (oddiy va murakkab so‘zlar).......... 13 1.3 & sinonimlar, antonimlar, monosemiyalar va polisemiyalar haqida tushunchalar......................................................................................................15 ii bob. hozirgi o‘zbek tili leksikasining tashqi manbalari 2.1& boshqa tillardan olingan so‘zlar va ularning o‘zbek tili leksikasiga ta’siri.................................................................................................................18 2.2& o‘zbek tili leksikasidagi arab, fors, rus va boshqa tillardan kelgan so‘zlar................................................................................................................23 2.3& yangi so‘zlar va jargonlarning paydo bo‘lishi.........................................26 iii bob. hozirgi o‘zbek tili leksikasining zamonaviy muammolari 3.1& tilning so‘z boyligi va uning qisqarishi...................................................29 3.2& leksik jihatdan o‘zgarayotgan so‘zlar, yangilanish va …

2 / 42

ovatsiyalar va texnologik o‘zgarishlar........................................................................................................36 xulosa..........................................................................................................40 foydalanilgan adabiyotlar..............................................................................41 kirish o‘zbek tili – bu qadimiy tarixga ega bo‘lgan va boy madaniyatni o‘zida aks ettiruvchi milliy til. o‘zbek adabiy tili, uning strukturasi va rivojlanish jarayoni ko‘p asrlik tarixga asoslangan va shu davr davomida ko‘plab o‘zgarishlarga uchragan. o‘zbek adabiy tili, ayniqsa, xx asrning ikkinchi yarmida va xxi asr boshida tezkor rivojlanish va yangilanish jarayonlarini boshidan kechirdi. ushbu rivojlanishning asosiy omili sifatida tilshunoslar tomonidan yangi so‘zlar, ifodalar va atamalarni qo‘llash, shuningdek, xalqaro aloqalar va texnologik inqilobning ta’siri qayd etiladi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2023-yil 30-martdagi "o‘zbek tilini rivojlantirish va so‘z boyligini yanada kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi farmoni. ushbu farmon o‘zbek tilining rivojlanishi va uning leksik boyligini kengaytirish masalalarini yanada chuqurlashtiradi. o‘zbek tilida yangi so‘zlar va atamalar yaratish, mavjud leksik birikmalarni yangilash va ularni madaniy, iqtisodiy va ilmiy sohalarda qo‘llashning samaradorligini oshirishga qaratilgan tadbirlar belgilangan. bu, shuningdek, o‘zbek tilining global kommunikatsiyadagi o‘rnini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi. o‘zbekiston respublikasi …

3 / 42

ning leksikasini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.[footnoteref:1] [1: o‘zbekiston respublikasi prezidenti (2021-yil). “o‘zbek tili va madaniyatini rivojlantirishga oid yangi tashabbuslar to‘g‘risida” qarori. tashkent: o‘zbekiston respublikasi prezidenti matbuot xizmati. ] o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2024-yil 1-iyuldagi "o‘zbekistonning madaniy merosini saqlash va rivojlantirishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlar" to‘g‘risida"gi qarori. madaniy merosni saqlash va rivojlantirish jarayonlarida o‘zbek tilining leksikasi ham muhim rol o‘ynaydi. ushbu qarorda o‘zbek tilining boy tarixiy, madaniy va adabiy merosini saqlash, uni yangi avlodga etkazish hamda tilni rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlar muhim ahamiyatga ega. o‘zbek tilining leksik tizimi uning boshqa jihatlari bilan birga uning boyligini, xilma-xilligini va rivojlanish istiqbollarini aks ettiradi. leksikologiya, ya'ni so‘zshunoslik, bu tilning leksik birliklari, ya'ni so‘zlar, frazeologik birliklar va boshqa til materiallarini o‘rganadigan fan bo‘lib, tilshunoslikda muhim o‘rin tutadi. hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi ham o‘zining o‘ziga xos xususiyatlariga ega bo‘lib, o‘zgaruvchan va o‘sib borayotgan jamiyatning tilida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlarni o‘rganadi.[footnoteref:2] [2: o‘zbekiston respublikasi prezidenti (2022-yil). “o‘zbek tilini o‘qitish …

4 / 42

a o‘zgarishlari zamonaviy tilshunoslik tadqiqotlarida dolzarb masalalardan biridir. hozirgi o‘zbek tili leksikasining o‘zgarishi, yangi so‘zlarning kirib kelishi, eski so‘zlarning ma’nosining o‘zgarishi yoki eskirishi kabi jarayonlar bugungi jamiyatning madaniy, iqtisodiy va ijtimoiy o‘zgarishlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatmoqda. bunda globalizatsiya, ilm-fan va texnologiyalarning tez rivojlanishi, yangi ijtimoiy aloqalar va madaniy almashinuvlar, shuningdek, internet va boshqa kommunikatsiya vositalarining keng tarqalishi o‘zbek tiliga yangi leksik birliklarni olib kelmoqda. hozirgi kunda o‘zbek tili leksikasida xorijiy so‘zlar, yangi terminologiya, ilmiy va texnik sohalarda qo‘llaniladigan atamalar soni ortib bormoqda. shu bilan birga, eski so‘zlar, ifodalar va frazeologik birliklar zamon talablariga mos kelmay qolishi mumkin. o‘zbek tilidagi bu o‘zgarishlarni tahlil qilish, yangi leksik birliklar va so‘zlar o‘zlashtirilayotgan xorijiy tillar bilan aloqada o‘zgarishlarni o‘rganish bugungi kunda tilshunoslar uchun dolzarb vazifa hisoblanadi. kurs ishining maqsadi: ushbu kurs ishining asosiy maqsadi hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasini o‘rganish va uning holatini tahlil qilishdir. maqsad quyidagi aniq vazifalarni bajarishni ko‘zda tutadi: · hozirgi o‘zbek …

5 / 42

yangi leksik birliklar yaratish va eskirgan so‘zlarni saqlash masalalarida amaliy takliflar ishlab chiqish. ushbu maqsadlar orqali o‘zbek adabiy tili leksikologiyasining bugungi holatini to‘liq tahlil qilish va uning kelajagi haqida xulosalar chiqarish ko‘zda tutilgan. kurs ishi o‘zbek tili leksikasining rivojlanish tendensiyalarini tahlil qilishga, yangi leksik birliklarni yaratish va ularni ilmiy asosda o‘rganishga qaratilgan. kurs ishining vazifalari: ushbu kurs ishining maqsadlarini amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar belgilangan: · o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibini tahlil qilish: hozirgi o‘zbek tilida mavjud bo‘lgan so‘zlar va frazeologik birliklarning tahlilini o‘rganish, leksik birikmalarni to‘g‘ri tasniflash va ularning semantik xususiyatlarini aniqlash. · leksik o‘zgarishlarni aniqlash: zamonaviy o‘zbek tilida so‘zlarning ma’nosidagi o‘zgarishlar, yangi so‘zlarning kirib kelishi va eski so‘zlarning eskirishi jarayonlarini o‘rganish. · xorijiy tillarning o‘zbek tiliga ta’siri: xususan, rus, arab, ingliz va boshqa tillardan olingan so‘zlarning o‘zbek tilidagi o‘zlashtirish jarayonlarini tahlil qilish va ularning leksik tarkibiga qanday ta’sir ko‘rsatganini aniqlash. · leksikologiyaning zamonaviy muammolarini o‘rganish: o‘zbek tilidagi leksik …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 42 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabagacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi 22/6-guruh talabasi shaxzoda xolmuxamedovaning “hozirgi oʻzbek adabiy tili” fanidan kurs ishi mavzu: hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi ilmiy rahbar: ______________________ «____» ________2025-y. chirchiq – 2025 mundarija: kirish..............................................................................................................3 i bob. hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik tizimi 1.1& o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibi (so‘zlar, ifodalar, frazeologizm va boshqalar).......................................................................................................8 1.2 & l...

Bu fayl DOCX formatida 42 sahifadan iborat (117,0 KB). "hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hozirgi o‘zbek adabiy tili leks… DOCX 42 sahifa Bepul yuklash Telegram