hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi

PDF 42 pages 779.2 KB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 779.2 KB

File type PDF

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabagacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi 22/6-guruh talabasi shaxzoda xolmuxamedovaning “hozirgi oʻzbek adabiy tili” fanidan kurs ishi mavzu: hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi ilmiy rahbar: ______________________ «____» ________2025-y. chirchiq – 2025 2 mundarija: kirish.....................................................................................................................3 i bob. hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik tizimi 1.1. o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibi (so‘zlar, ifodalar, frazeologizm va boshqalar)...............................................................................................................8 1.2. leksik birliklar va ularning turlari (oddiy va murakkab so‘zlar)................ 13 1.3. sinonimlar, antonimlar, monosemiyalar va polisemiyalar haqida tushunchalar.........................................................................................................15 ii bob. hozirgi o‘zbek tili leksikasining tashqi manbalari 2.1. boshqa tillardan olingan so‘zlar va ularning o‘zbek tili leksikasiga ta’siri....18 2.2. o‘zbek tili leksikasidagi arab, fors, rus va boshqa tillardan kelgan so‘zlar....23 2.3. yangi so‘zlar va jargonlarning paydo bo‘lishi...............................................26 iii bob. hozirgi o‘zbek tili leksikasining zamonaviy muammolari 3.1. tilning so‘z boyligi va uning qisqarishi........................................................29 3.2. leksik jihatdan o‘zgarayotgan so‘zlar, yangilanish va ularning …

2 / 42

lgan saytlar.........................................................................................42 3 kirish o‘zbek tili – bu qadimiy tarixga ega bo‘lgan va boy madaniyatni o‘zida aks ettiruvchi milliy til. o‘zbek adabiy tili, uning strukturasi va rivojlanish jarayoni ko‘p asrlik tarixga asoslangan va shu davr davomida ko‘plab o‘zgarishlarga uchragan. o‘zbek adabiy tili, ayniqsa, xx asrning ikkinchi yarmida va xxi asr boshida tezkor rivojlanish va yangilanish jarayonlarini boshidan kechirdi. ushbu rivojlanishning asosiy omili sifatida tilshunoslar tomonidan yangi so‘zlar, ifodalar va atamalarni qo‘llash, shuningdek, xalqaro aloqalar va texnologik inqilobning ta’siri qayd etiladi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2023-yil 30-martdagi "o‘zbek tilini rivojlantirish va so‘z boyligini yanada kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi farmoni. ushbu farmon o‘zbek tilining rivojlanishi va uning leksik boyligini kengaytirish masalalarini yanada chuqurlashtiradi. o‘zbek tilida yangi so‘zlar va atamalar yaratish, mavjud leksik birikmalarni yangilash va ularni madaniy, iqtisodiy va ilmiy sohalarda qo‘llashning samaradorligini oshirishga qaratilgan tadbirlar belgilangan. bu, shuningdek, o‘zbek tilining global kommunikatsiyadagi o‘rnini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi. o‘zbekiston respublikasi prezidentining 2023-yil 10-apreldagi "yoshlar …

3 / 42

ni saqlash va rivojlantirish jarayonlarida o‘zbek tilining leksikasi ham muhim rol o‘ynaydi. ushbu qarorda 1 o‘zbekiston respublikasi prezidenti (2021-yil). “o‘zbek tili va madaniyatini rivojlantirishga oid yangi tashabbuslar to‘g‘risida” qarori. tashkent: o‘zbekiston respublikasi prezidenti matbuot xizmati. 4 o‘zbek tilining boy tarixiy, madaniy va adabiy merosini saqlash, uni yangi avlodga etkazish hamda tilni rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlar muhim ahamiyatga ega. o‘zbek tilining leksik tizimi uning boshqa jihatlari bilan birga uning boyligini, xilma-xilligini va rivojlanish istiqbollarini aks ettiradi. leksikologiya, ya'ni so‘zshunoslik, bu tilning leksik birliklari, ya'ni so‘zlar, frazeologik birliklar va boshqa til materiallarini o‘rganadigan fan bo‘lib, tilshunoslikda muhim o‘rin tutadi. hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi ham o‘zining o‘ziga xos xususiyatlariga ega bo‘lib, o‘zgaruvchan va o‘sib borayotgan jamiyatning tilida yuzaga kelayotgan o‘zgarishlarni o‘rganadi.2 hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasining asosiy muammolaridan biri – yangi so‘zlar va atamalar, jargonlar va boshqa leksik birliklarning paydo bo‘lishi, eskirgan yoki kamdan-kam ishlatiladigan so‘zlarning o‘rnini bosishi jarayonlarini tahlil qilishdir. tilning rivojlanishi …

4 / 42

internet va boshqa kommunikatsiya vositalarining keng tarqalishi o‘zbek tiliga yangi leksik birliklarni olib kelmoqda. hozirgi kunda o‘zbek tili leksikasida xorijiy so‘zlar, yangi terminologiya, ilmiy va texnik sohalarda qo‘llaniladigan atamalar soni ortib bormoqda. shu bilan 2 o‘zbekiston respublikasi prezidenti (2022-yil). “o‘zbek tilini o‘qitish tizimini takomillashtirishga doir qaror”. tashkent: o‘zbekiston respublikasi prezidenti matbuot xizmati. 5 birga, eski so‘zlar, ifodalar va frazeologik birliklar zamon talablariga mos kelmay qolishi mumkin. o‘zbek tilidagi bu o‘zgarishlarni tahlil qilish, yangi leksik birliklar va so‘zlar o‘zlashtirilayotgan xorijiy tillar bilan aloqada o‘zgarishlarni o‘rganish bugungi kunda tilshunoslar uchun dolzarb vazifa hisoblanadi. kurs ishining maqsadi: ushbu kurs ishining asosiy maqsadi hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasini o‘rganish va uning holatini tahlil qilishdir. maqsad quyidagi aniq vazifalarni bajarishni ko‘zda tutadi:  hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibini o‘rganish: o‘zbek tilidagi so‘zlar va ifodalarning turli turlarini (oddiy va murakkab so‘zlar, sinonimlar, antonimlar, frazeologizm) tahlil qilish. bu so‘zlar qanday o‘zgarishlarga uchrayotganini va qanday yangi birliklar …

5 / 42

leksikasining rivojlanish tendensiyalarini tahlil qilishga, yangi leksik birliklarni yaratish va ularni ilmiy asosda o‘rganishga qaratilgan. kurs ishining vazifalari: ushbu kurs ishining maqsadlarini amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar belgilangan:  o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibini tahlil qilish: hozirgi o‘zbek tilida mavjud bo‘lgan so‘zlar va frazeologik birliklarning tahlilini o‘rganish, leksik birikmalarni to‘g‘ri tasniflash va ularning semantik xususiyatlarini aniqlash. 6  leksik o‘zgarishlarni aniqlash: zamonaviy o‘zbek tilida so‘zlarning ma’nosidagi o‘zgarishlar, yangi so‘zlarning kirib kelishi va eski so‘zlarning eskirishi jarayonlarini o‘rganish.  xorijiy tillarning o‘zbek tiliga ta’siri: xususan, rus, arab, ingliz va boshqa tillardan olingan so‘zlarning o‘zbek tilidagi o‘zlashtirish jarayonlarini tahlil qilish va ularning leksik tarkibiga qanday ta’sir ko‘rsatganini aniqlash.  leksikologiyaning zamonaviy muammolarini o‘rganish: o‘zbek tilidagi leksik muammolarni aniqlash va ularning hal etish yo‘llarini taklif qilish. kurs ishining obyekti: kurs ishining obyekti hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikasidir. bu, o‘zbek tilining so‘z boyligini, yangi va eskirgan so‘zlarni, frazeologik birliklarni, leksik terminlarni va so‘zlarning semantik …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti “tillar va maktabagacha ta’lim” fakulteti “o‘zbek tili va adabiyoti” yo‘nalishi 22/6-guruh talabasi shaxzoda xolmuxamedovaning “hozirgi oʻzbek adabiy tili” fanidan kurs ishi mavzu: hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi ilmiy rahbar: ______________________ «____» ________2025-y. chirchiq – 2025 2 mundarija: kirish.....................................................................................................................3 i bob. hozirgi o‘zbek adabiy tilining leksik tizimi 1.1. o‘zbek adabiy tili leksikasining tarkibi (so‘zlar, ifodalar, frazeologizm va boshqalar)..........................................................................................................

This file contains 42 pages in PDF format (779.2 KB). To download "hozirgi o‘zbek adabiy tili leksikologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: hozirgi o‘zbek adabiy tili leks… PDF 42 pages Free download Telegram