nerv sistemasi (nevrologiya)

DOCX 12 pages 31.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.6 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

nerv sistemasi (nevrologiya) joba: 1.nerv sistemasınıń ulıwma dúzilisi hám anatomiyalıq bóliniwi. (oraylıq hám periferik nerv sisteması dúzilisi, neyronlar hám nerv talshıqları haqqında) 2.nerv toqımalarınıń fiziologiyası hám impuls ótkiziw mexanizmi. (neyron funkciyası, sinapslar, mediatorlar hám nerv signallarınıń ótkeriliwi) 3.nerv sistemasınıń organizmdegi wazıypaları hám nevrologiyanıń klinikalıq áhmiyeti. (refleksler, basqarıw mexanizmleri, tiykarǵı kesellikler hám diagnostika principleri). nerv sistemasınıń dúzilisi evolyucion jaqtan eń joqarı dárejede rawajlangan basqarıw mexanizmi sipatında kórinedi. onıń quramalı anatomiyalıq shólkemlestiriwshilik dúzilisi hár bir bólimniń anıq hám arnawlı funkciyalarǵa ie bolıwın támiyinleydi. bas miy anatomiyalıq jaqtan úlken yarımsharlar, aralıq miy, orta miy, arqa miy buwını hám cerebellumnan quralgan bolıp, hár biri ózine tán morfofiziologiyalıq wazıypasına iye. úlken yarımsharlar qabıǵı neyronlardıń joqarı dárejede differenciallasqan qatlamlarınan ibarat bolıp, olardıń iskerligi seziw málimlemesin analizlew, abstrakt pikirlew, sóylew, sociallıq minez-qulıq, seziw hám sana proceslerin basqaradı. serebellum bolsa háreketlerdiń teń salmaqlılıǵı hám anıqlıǵı ushın juwapker bolıp, motorlıq koordinaciyanı jetilistiredi hám bulshıq et tonusın qadaǵalaydı. arqa miy …

2 / 12

larınıń sinxron islewi sebepli organizm sırtqı ortalıqqa beyimlesedi, yad qáliplesedi, úyreniw processleri ámelge asadı. sonday-aq, periferikalıq nerv sisteması oraylıq sistema iskerligin pútkil denege tarqatadı. periferiyalıq nervler sensor hám motor talshıqlardan ibarat bolıp, oray menen organlar ortasında eki tárepleme baylanıs jaratıladı. gangliyler bolsa ótiw túyinleri bolip, vegetativ impulslerdi ótkiziwde úlken áhmiyetke iye. vegetativ nerv sisteması júrek qisqarıw tezligi, qan tamır tonusi, as sińiriw iskerligi, ishki sekreciya bezleriniń jumısın qadaǵalaydı hám organizmniń gomeostazın saqlaydı. bul sistemanıń quramalı tarmaqlanǵanlıǵı hám óz-ara baylanıslılıǵı onıń áhmietin jáne de arttıradı. nerv sisteması iskerliginiń sistemalı shólkemlestiriliwi, ondaǵı joqarı dárejedegi qánigelesiw hám de neyronlar aralıq xabar almasıwdıń quramalı mexanizmleri oni basqa biologiyalıq sistemalardan túpten ajıratadı. nátiyjede, insannıń qorshaǵan ortalıqtı ańlaw, belsendi sociallıq qatnasıqlar ornatıw, texnologiyalıq proceslerdi basqarıw hám quramalı analitikalıq pikirlew imkaniyatı nerv sistemasınıń rawajlanıw dárejesi menen belgilenedi. sol sebepli, nerv sisteması anatomiyası hám onıń quramlı bólimlerin tereń úyreniw medicina ámeliyatında úlken áhmiyetke iye, ásirese nevrologiyalıq keselliklerdi diagnozlaw …

3 / 12

ı tek impulslerdi jetkerip beriwshi neyronlar kompleksi yemes, al quramalı trofik, modulyator hám qorǵaw mexanizmlerine iye bolǵan integrativ biologiyalıq sistema sıpatında qaraladı. bas miy qabıǵınıń funkcional zonalasıwı da nerv sisteması imkaniyatların belgileytuǵın tiykarǵı kriteriyalardan biri. hár bir kortikal zona sensor yamasa motor informaciyasın qayta islewge qánigelesken bolıp, bul aymaqlar ortasında joqarı dárejedegi koordinaciya bar. frontal aymaqlar quramalı pikirlew, rejelestiriw, minez-qulıqtı qadaǵalaw, sóylewdi basqarıw wazıypaların orınlaydı, parietal zona keńislik analizi hám seziw maǵlıwmatların integraciyalaw menen shuǵıllanadı. temporal aymaqlar esitiw, tildi ańlaw hám yadtiń qáliplesiwinde áhmiyetli orın tutadı, oksipital lob bolsa kóriw informaciyaların qayta isleydi. bul zonalardıń bir-biri menen úzliksiz baylanısta iskerlik júritiwi nerv sistemasınıń quramalılıǵın jáne de kórsetedi. nerv sisteması joqarı dárejede beyimlesiwsheńlik, yaǵnıy neyroplastiklik qásiyetine iye. bul biologiyalıq mexanizm jańa sinaptikalıq baylanıslardıń payda bolıwı, bar baylanıslardıń bekkemleniwi yamasa qayta baǵdarlanıwı arqalı úyreniw, yadtıń payda bolıwı hám de jaraqatlardan keyin funkcional tikleniwdi támiyinleydi. neyroplastiklik sebepli oraylıq nerv sistemasında ómir dawamında turaqlı …

4 / 12

alıq hám funkcional jetikligi organizmniń uliwma gomeostazın, sırtqı ortalıqqa beyimlesiwsheńligin hám tirishilik iskerliginiń úzliksizligin kepilleydi. sol sebepli, onıń anatomiyası, fiziologiyası hám biologiyalıq mexanizmlerin tereń úyreniw tek ǵana ilimiy emes, al klinikalıq ámeliyat kózqarasınan da áhmietli másele bolıp tabıladı. nerv sistemasınıń úzliksiz hám joqarı dárejede funkcional aktivligin támiyinleytuǵın jáne bir áhmiyetli tárepi - bul onıń metabolik talabı. oraylıq nerv sisteması dene massasınıń tek ǵana 2-3% in qurasa da, organizmde islep shıǵarılǵan kislorodtıń 20% ke jaqının hám glyukozanıń tiykarǵı bólegin paydalanıp aladı. bunday joqarı energiya jumsalıwı neyronlardıń turaqlı elektr aktivligi, membrana ion gradientlerin saqlaw hám sinaptikalıq signallardı jetkerip beriwdi talap etetuģın quramalı bioelektrlik procesler menen baylanıslı. energiya támiynatındaǵı qısqa múddetli buzılıwlar da neyron xızmetiniń buzılıwına, awır jaǵdaylarda bolsa qaytpaytuǵın degenerativ proceslerge alıp keliwi múmkin. sonıń ushın nerv sisteması perfuziyası hám metabolik balansınıń turaqlı saqlanıwı turmıs zárúrligi yesaplanadi. nerv sisteması xızmetin muwapıqlastırıwshı jáne bir siyrek ushırasatuǵın mexanizm - sinaptikalıq transmissiyanıń ximiyalıq hám elektr …

5 / 12

, al psixikalıq iskerlik hám sociallıq minez-qulıqtı da basqaradı. bas miy qabıǵınıń associativ zonaları sensorlıq informaciyanı birlestirip, qorshaǵan ortalıq penen sanlı qatnastı támiyinleydi, abstrakt pikirlew, emocional juwaplar, motivaciya, shaxsıylıq qáliplesiwi hám sociallıq minez-qulqın tártipke saladı. limbik sistema sezimlik jaǵday, impulsiv reakciyalar hám esteliktiń bekkemleniwinde qatnasadı, bazal gangliyler bolsa háreketti rejelestiriw hám quramalı háreket kónlikpelerin qáliplestiriwde áhmietli rol oynaydı. sonıń menen birge, gipotalamus vegetativ hám endokrin basqarıw orayı sıpatında ishki turaqlılıqtı saqlaw, uyqı-oyanıw ciklin tártipke salıw, termoregulyaciya hám stresske juwap beriw mexanizmlerin qadaǵalaydı. uliwma alganda, nerv sistemasınıń strukturalıq quramalılıǵı, funkcional beyimlesiwsheńligi hám neyron-glial integraciyası arqalı júz beretuģın kóp basqıshlı basqarıw procesleri organizmniń joqarı dárejedegi shólkemlestiriwshilik pútinligin támiyinleydi. onıń jetik mexanizmleri sebepli insan sırtqı dúnya menen jedel múnásibet ornatadı, quramalı pikirlerdi qáliplestiredi, tájiriybe arttıradı hám óz minez-qulqın sanalı túrde basqaradı. sonıń ushın nerv sistemasınıń anatomiyalıq hám funkcional ózgesheliklerin tereń tallaw nevrologiyalıq keselliklerdiń klinikalıq diagnostikası, patogenezin túsiniw hám nátiyjeli terapevtlik qatnaslardı islep shıǵıwda …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv sistemasi (nevrologiya)"

nerv sistemasi (nevrologiya) joba: 1.nerv sistemasınıń ulıwma dúzilisi hám anatomiyalıq bóliniwi. (oraylıq hám periferik nerv sisteması dúzilisi, neyronlar hám nerv talshıqları haqqında) 2.nerv toqımalarınıń fiziologiyası hám impuls ótkiziw mexanizmi. (neyron funkciyası, sinapslar, mediatorlar hám nerv signallarınıń ótkeriliwi) 3.nerv sistemasınıń organizmdegi wazıypaları hám nevrologiyanıń klinikalıq áhmiyeti. (refleksler, basqarıw mexanizmleri, tiykarǵı kesellikler hám diagnostika principleri). nerv sistemasınıń dúzilisi evolyucion jaqtan eń joqarı dárejede rawajlangan basqarıw mexanizmi sipatında kórinedi. onıń quramalı anatomiyalıq shólkemlestiriwshilik dúzilisi hár bir bólimniń anıq hám arnawlı funkciyalarǵa ie bolıwın támiyinleydi. bas miy anatomiyalıq jaqtan úlken yarımsharlar, aral...

This file contains 12 pages in DOCX format (31.6 KB). To download "nerv sistemasi (nevrologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv sistemasi (nevrologiya) DOCX 12 pages Free download Telegram