nerv sistemasi

PPTX 14 pages 909.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 909.0 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

powerpoint taqdimoti nerv sistemasi nerv sistemasi — odam va hayvonlar organizmida barcha aʼzolar faoliyatini bir-biriga bogʻlagan holda hayotiy muhim funksiyalarni bajaradigan hamda organizmni tashqi muhit bilan bogʻlaydigan sistema. hayvonlar organizmining evolyusiya jarayonida va organizmlar bilan tashqi muhit oʻrtasidagi murakkab munosabatlarning shakllanishida nerv sistemasi hal qiluvchi ahamiyatga ega. nerv sistemasi asosini nerv hujayralari tashkil qiladi. har bir hujayra oʻzidan chiqqan kalta shoxchalar (dendrit), bitta uzun tola (akson) bilan birga neyron deb ataladi. nerv sistemasi, asosan, neyronlar toʻplamidan iborat. nerv sistemasi filogenez va ontogenezda gavdaning tashqi qavati — ektodermadan rivojlanadi. organizmlarning tarixiy rivojlanish jarayonida nerv sistemasining tuzilishi murakkablashib, nerv hujayralarining hajmi va turlari osha borgan, neyronlar strukturasi va ayrim nerv hujayralari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar, shu bilan birga nerv sistemasining funksiyasi ham shakllangan. nerv sistemasiga xos ikkinchi toʻqi-ma — neyrogliya paydo boʻlgan (u tayanch va trofik funksiyalarni bajaradi). nerv sistemasi ning rivojlanishi davrida markaziy nerv sistemasi va periferik nerv sistemasi vujudga keladi. nerv …

2 / 14

iga aylantiradi, bu energiya nerv impulslari shaklida nerv tolalaridan oʻtadi. nerv sistemasi murakkablashgan sayin va unda maxsus retseptor (sezuvchi) hujayralar ixtisoslashgan sayin nerv sistemasi funksiyalari tobora turli-tuman boʻlib qolgan. nerv sistemasi refleks yoʻli bilan ishlaydi. organizmda tashki va ichki muxit taʼsirotlarini sezadigan retseptorlar bor. normal sharoitda organizmga tashqi muhit turli-tuman va doimiy taʼsir kursatishi tufayli retseptorlarda impuls lar vujudga keladi, bular afferent nerv tolalari orqali markaziy nerv sistemasiga oʻtadi; oʻzgartirilgan impulslar esa markaziy nerv sistemasidan efferent nerv tolalari orkali ishchi aʼzolar (muskullar, bezlar va h.k.)ga kelib, ularni ishga soladi yoki ishlash tezligini oʻzgarti-radi. nerv sistemasining faoliyati qoʻzgʻalish va tormozlanish jarayonlariga asoslangan butun organizm kabi nerv sistemasida ham moddalar almashinib turadi. bu biokimyoviy jarayon natijasida energiya hosil boʻladi. nerv tolalari ishlaganda energiyani juda kam sarf qiladi, nervlarning amalda charchamay, barqaror ishlashiga sabab shu. nerv hujayralarining tanalarida energiya nisbatan kuproq sarflanadi va moddalar tezroq almashinadi. shuning uchun oziq moddalar va kislorod kamchiligi …

3 / 14

chani fiziologiyaga kiritgan. qoʻzgʻalish va tormozlanish jarayonlarining kuchi muvozanatlanganligi, harakatchanligi kabi 3 ta asosiy funksional xossani nazarda tu-tib, nerv sistemasining odam va hayvonlar uchun umumiy boʻlgan quyidagi tiplari aniqlangan: 1)juda jonsarak tipda qoʻzgʻalish va tormozlanish jarayonlari kuchli, ammo muvozanatlashmagan (qoʻzgʻalish tormozlanishdan ustun) boʻladi; 2) juda serharakat tipda nerv jarayonlari juda kuchli, muvozanatlashgan va yaxshi harakatchan (tez almashinadigan) buladi; 3) juda yuvosh tipda nerv jarayonlari kuchli, muvozanatlashgan, lekin harakatchanligi kamroq (sekin almashinadigan) buladi; 4) nimjon tipda nerv jarayonlari sust, bosh miya poʻstlogʻidan nerv hujayralarining ish qrbi-liyati past boʻladi. i.p. pavlov nerv sistemasining tiplari bilan odamlarning 4 xil temperamenti (mizoj) oʻrtasida oʻxshashlik borligini anikdadi. jonsaraktipxolerik temperamentga, serharakat tip sangvinik tem-peramentga, yuvosh tip flegmatik temperamentga, nimjon tip melanxolik temperamentga mos keladi. vegetativ nerv sistemasi (lotincha: vegetatio — oʻsish, rivojlanish, qoʻzgʻalish) — odam va umurtqali hayvonlar nerv sistemasining bir qismi; v.n.s.ning tolalari barcha ichki aʼzolarning silliq muskullariga tarqalib, ular faoliyatini kishi ixtiyorisiz (avtonom holda) …

4 / 14

ning (yurak-qon tomir, nafas, hazm qilish, ajratish, koʻpayish) toʻqima va muskullar trofikasini (trophe — ovqat) bevosita yoki gumoral (suyuqlik muhit vositasida) yoʻl bilan idora etadi. v.n.s. joylanishi va faoliyatiga koʻra animal nerv sistemasidan birmuncha farq qiladi. animal nerv sistemasi faqat koʻndalang-targʻil (skelet) muskullarni idora qilsa, v.n.s. hujayralar, toʻqimalar va silliq muskullarni nerv bilan taʼminlaydi. animal nervlar miya stvoli (ustuni) va orqa miyaning barcha segmentlaridan bir tekisda chiqadi, vegetativ nervlar esa markaziy nerv sistemasining maʼlum qismlaridan (oʻrta va uzunchoq miyadan, orqa miyaning barcha koʻkrak va uchta bel segmentlarida oʻziga tegishli umurtqalar oraligʻidan, shuningdek dumgʻaza sohasidan, ikkinchi — toʻrtinchi dumgʻaza umurtqalari oraligʻidan) tarqaladi. animal nervlar orqa miyadan chiqib uzilmasdan ishchi aʼzolarga boradi. vegetativ nervlar miya sohasidan chiqqandan soʻng yoʻl-yoʻlakay vegetativ tugunlarda toʻxtab, keyin ishchi aʼzolarga tarqaladi. bundan tashqari, tugundan oldingi tolalarning har biri tugundan keyingi bir qancha tolalarga oʻz taʼsirini oʻtkazadi. animal nervlar miyelin (yogʻ) pardaga oʻralgan va yoʻgʻonroq, vegetativ nervlar esa …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv sistemasi"

powerpoint taqdimoti nerv sistemasi nerv sistemasi — odam va hayvonlar organizmida barcha aʼzolar faoliyatini bir-biriga bogʻlagan holda hayotiy muhim funksiyalarni bajaradigan hamda organizmni tashqi muhit bilan bogʻlaydigan sistema. hayvonlar organizmining evolyusiya jarayonida va organizmlar bilan tashqi muhit oʻrtasidagi murakkab munosabatlarning shakllanishida nerv sistemasi hal qiluvchi ahamiyatga ega. nerv sistemasi asosini nerv hujayralari tashkil qiladi. har bir hujayra oʻzidan chiqqan kalta shoxchalar (dendrit), bitta uzun tola (akson) bilan birga neyron deb ataladi. nerv sistemasi, asosan, neyronlar toʻplamidan iborat. nerv sistemasi filogenez va ontogenezda gavdaning tashqi qavati — ektodermadan rivojlanadi. organizmlarning tarixiy rivojlanish jarayonida nerv sistemasining tuzi...

This file contains 14 pages in PPTX format (909.0 KB). To download "nerv sistemasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv sistemasi PPTX 14 pages Free download Telegram