xiv asrning 50.60 yillarida va moʻgʻul.xonlaring yurishlariga. qarshi kurashlar tarixiy geografiyasi

PDF 26 pages 344.3 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 344.3 KB

File type PDF

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

1 xlv asrning 50.60 yillarida va moʻgʻul.xonlaring yurishlariga. qarshi kurashlar tarixiy geografiyasi reja kirish asosiy qism 1. xiv asrning o‘rta davri: siyosiy va geografik vaziyat 2. mo‘g‘ul xonlarning yurishlari va ularning maqsadlari 3. qarshi kurashlar va mudofaa tizimi 4. tarixiy-geografik tahlil xulosa foydalanilgan adabiyotlar 2 kirish xiv asrning 50–60 yillari markaziy osiyo, dashti qipchoq, movarounnahr va unga tutash hududlar tarixida juda keskin va murakkab siyosiy jarayonlar bilan ajralib turadi. bu davr mo‘g‘ul xonliklarining parchalanishi, ularning o‘zaro kurashlari, yangi siyosiy kuchlarning shakllanishi, shuningdek, yirik harbiy yurishlar va ularga qarshi milliy-ozodlik harakatlarining kuchayishi bilan xarakterlanadi. ayniqsa, mo‘g‘ul xonlari tomonidan amalga oshirilgan bosqinchilik yurishlari, ularning mintaqaning siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy hayotiga ko‘rsatgan ta’siri tarixiy geografiya nuqtayi nazaridan alohida ilmiy e’tiborga loyiqdir. mazkur davrda mo‘g‘ul imperiyasi allaqachon o‘zining markaziy birligini yo‘qotgan bo‘lib, oltin o‘rda, chig‘atoy ulusi, ilxoniylar davlati kabi yirik siyosiy tuzilmalar shakllangan edi. biroq bu uluslar o‘rtasidagi raqobat, ichki taxt talashlar, mahalliy hokimlar …

2 / 26

ning yuksak darajada bo‘lganini ko‘rsatadi. bu kurashlar nafaqat tarixiy voqea sifatida, balki o‘sha davrning geografik sharoitlari, tog‘li va tekislik hududlaridagi harbiy harakatlar, daryolar bo‘yidagi mudofaa inshootlari, savdo yo‘llarining strategik ahamiyatini chuqur tahlil qilish imkonini beradi. shu bilan birga, harbiy yurishlarning geografik o‘lchami, yo‘nalishlari, hududiy oqibatlari va ularga qarshi kurashlarning tahlili bugungi kunda tarixiy geografiya fanining muhim tadqiqot yo‘nalishlaridan hisoblanadi. 3 1. xiv asrning o‘rta davri: siyosiy va geografik vaziyat xiv asrning o‘rta davri markaziy osiyo, dashti qipchoq, yaqin sharq va sharqiy yevropa mintaqalari tarixida nihoyatda keskin siyosiy o‘zgarishlar davri bo‘lib, bu davr mo‘g‘ul imperiyasining parchalanganidan keyingi murakkab jarayonlar bilan belgilanadi. xiii asrning oxirlariga kelib ulkan mo‘g‘ul imperiyasi chingizxon avlodlari o‘rtasida bir necha uluslarga bo‘linib ketdi. xiv asrga kelib bu uluslar ichida oltin o‘rda, chig‘atoy ulusi, ilxoniylar davlati va yuanda davom etgan imperiya qoldiqlari o‘zaro mustaqil siyosiy tuzilmalar sifatida shakllandi. biroq bu davlatlarning ichki boshqaruvi, hukmdorlar o‘rtasidagi raqobat va tashqi bosimlar …

3 / 26

rning o‘rtalarida eng beqaror davlatlar qatoriga kirgan. ulus ikki asosiy qismga — movarounnahrni o‘z ichiga olgan g‘arbiy chig‘atoy va mog‘ulistonni qamrab olgan sharqiy chig‘atoy hududlariga bo‘linib ketdi. g‘arbiy qismda markazlashgan hokimiyat zaiflashgan, mahalliy amirlar mustaqillashgan, ko‘plab amirlar o‘z qo‘shinlariga ega bo‘lib, siyosiy o‘yinlarda faol ishtirok eta boshlagan. bu esa movarounnahrda hokimiyat almashinuvi, vaqtinchalik ittifoqlar, amirliklar o‘rtasidagi raqobatning kuchayishiga sabab bo‘ldi. sharqiy chig‘atoy ulusida esa ko‘chmanchi mo‘g‘ul qabilalarining ta’siri kuchli bo‘lib, ular movarounnahr ustidan o‘z ta’sirini saqlab qolishga intilgan. xiv asrning o‘rtalarida oltin o‘rda davlati ham ichki siyosiy kurashlardan aziyat chekdi. taxt uchun kurashlar, turli sulolalar orasidagi nizo, davlatning 4 qudratining pasayishi va yirik amirlarning mustaqillashuvi oltin o‘rda hududlarini parokanda qildi. bu beqarorlik ularning janubdagi hududlarga, jumladan xorazm va movarounnahrga nisbatan ko‘proq harakat qilishiga sabab bo‘lgan. oltin o‘rda hukmdorlarining ta’siri ba’zan kuchli, ba’zan esa sust bo‘lib, bu mintaqada siyosiy beqarorlikni yanada kuchaytirdi. bu davr siyosiy manzarasida eron va afg‘oniston hududlari ham …

4 / 26

and, buxoro, toshkent, termiz, andijon kabi shaharlar o‘sha davrda iqtisodiy rivojlanishning muhim o‘choqlari bo‘lgan. serhosil yerlar, rivojlangan sug‘orish tizimi, katta hunarmandchilik markazlari mavjudligi movarounnahrni mo‘g‘ul xonlari, oltin o‘rda hukmdorlari va boshqa mintaqaviy kuchlar uchun nihoyatda jozibador hududga aylantirgan. hududning geografik o‘ziga xosligi — tog‘ tizmalari, cho‘llar, daryo vodiylari va tor dovonlar harbiy harakatlarga katta ta’sir ko‘rsatgan. hisor tog‘lari, farg‘ona vodiysi, qashqadaryo va zarafshon vodiylarining murakkab relyefi dushman qo‘shinlarining tez harakatlanishiga to‘sqinlik qilgan. shu bilan birga keng dashtlar, ayniqsa dashti qipchoq hududlari mo‘g‘ul otliq qo‘shinlari uchun qulay bo‘lgan, bu esa oltin o‘rda yoki mog‘uliston qo‘shinlarining yurishlarini osonlashtirgan. xiv asrning o‘rtalaridagi siyosiy vaziyatni yana bir muhim omil — iqtisodiy tanazzul belgilab bergan. mo‘g‘ul uluslaridagi ichki nizo va mojarolar savdo yo‘llarining xavfsizligini izdan chiqargan. karvonlar o‘g‘irlik, bosqin va 5 talonchilikka duch kelgan. sug‘orish inshootlarining buzilishi, soliq yig‘uvchilarning haddan tashqari bosimi, shaharlar orasidagi aloqalarning bo‘linishi iqtisodiy hayotni zaiflashtirgan. ayniqsa movarounnahrda markaziy hokimiyatning zaifligi soliq …

5 / 26

rorlik keyinchalik katta siyosiy o‘zgarishlar, yirik tarixiy shaxslarning maydonga chiqishi va butun mintaqaning qayta shakllanishiga zamin yaratgan. chig‘atoy ulusidagi siyosiy vaziyat. movarounnahr va sharqiy turkiston hududi xiv asrning 50–60 yillarida chig‘atoy ulusining siyosiy markazi bo‘lib turgan edi. ulus ikki qismga — sharqiy va g‘arbiy bo‘linib, ular o‘rtasida hokimiyat talashlari keskinlashdi. g‘arbiy qismda mo‘g‘ul hukmdorlari zaiflashgan, mahalliy amirlar, amirlar zodagonlari kuchaygan, shaharlarning iqtisodiy hayoti esa beqarorlik sabab ancha zaiflashgan edi. ana shunday siyosiy bo‘shliq sharoitida turli mo‘g‘ul no‘yonlar va xonlar movarounnahrga hukmronlik qilish maqsadida qayta- qayta yurishlar uyushtirdilar. oltin o‘rda va dashti qipchoqdagi ahvol. dashti qipchoqda joylashgan oltin o‘rda davlati xiv asr o‘rtalarida ichki nizolar girdobiga tushdi. berdi-bek, qulun, mamay kabi taxtga da’vogarlik qilgan sarkardalar o‘rtasidagi kurashlar butun hududni siyosiy jihatdan tarqoqlashtirib yubordi. ayniqsa, oltin o‘rdaning zaiflashuvi movarounnahr va xorazm hududlarining xavfsizligiga bevosita ta’sir qilgan, bu esa mo‘g‘ul xonlari va ulus hukmdorlarining mazkur hududlarga bo‘lgan bosimining ortishiga sabab bo‘ldi. 6 ilxoniylar …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xiv asrning 50.60 yillarida va moʻgʻul.xonlaring yurishlariga. qarshi kurashlar tarixiy geografiyasi"

1 xlv asrning 50.60 yillarida va moʻgʻul.xonlaring yurishlariga. qarshi kurashlar tarixiy geografiyasi reja kirish asosiy qism 1. xiv asrning o‘rta davri: siyosiy va geografik vaziyat 2. mo‘g‘ul xonlarning yurishlari va ularning maqsadlari 3. qarshi kurashlar va mudofaa tizimi 4. tarixiy-geografik tahlil xulosa foydalanilgan adabiyotlar 2 kirish xiv asrning 50–60 yillari markaziy osiyo, dashti qipchoq, movarounnahr va unga tutash hududlar tarixida juda keskin va murakkab siyosiy jarayonlar bilan ajralib turadi. bu davr mo‘g‘ul xonliklarining parchalanishi, ularning o‘zaro kurashlari, yangi siyosiy kuchlarning shakllanishi, shuningdek, yirik harbiy yurishlar va ularga qarshi milliy-ozodlik harakatlarining kuchayishi bilan xarakterlanadi. ayniqsa, mo‘g‘ul xonlari tomonidan amalga oshirilgan ...

This file contains 26 pages in PDF format (344.3 KB). To download "xiv asrning 50.60 yillarida va moʻgʻul.xonlaring yurishlariga. qarshi kurashlar tarixiy geografiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xiv asrning 50.60 yillarida va … PDF 26 pages Free download Telegram