bog'lovchisiz qo'shma gaplar dashakl va mazmun

PPTX 32 pages 1.0 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

prezentatsiya powerpoint bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarda shakl va mazmun reja: bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarning strukturasi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar ifodadaga mazmuniy munosabatiga ko‘ra bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarda tinish belgilari bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarning strukturasi. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarni tashkil etgan komponentlar turli xil tiplardan iborat bo‘lishi mumkin. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarni tashkil etgan sodda gaplar, ko‘pincha, darak gap shaklida bo‘ladi: yaxshi yaxshiga yondoshtirar, yomon yo‘ldan adashtirar. (maqol) ba’zi bog‘lovchisiz qo‘shma gapning bir komponenti ritorik so‘roq gaplardan iborat bo‘lishi ham mumkin. chekinsinmi – yo‘q, g‘ururi yo‘l bermaydi (o.) bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar ko‘proq jonli nutqda qo‘llanilganligi uchun ham, struktura jihatidan ancha erkin tuziladi. 1. qo‘shma gapning bir komponenti yoki har ikkisi ikki bosh bo‘lakli gapdan iborat bo‘lishi mumkin: eshakni yaydoq minib bo‘lmaydi – yiqiladi kishi. (a.q.) shaxssiz gap. kulib turgan baxtiga yuzni teskari burish – bu qanday nonko‘rlik! 1-komponent – infinitiv gapdan iborat. 2. bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlarida biri yoki har ikkisi to‘liqsiz gaplardan ibort bo‘ladi: ahmoq horiganini bilmas, …

2 / 32

isiz qo‘shma gaplarning katta gruppasini ma’lum bir paytda ro‘y bergan yoki mavjud hodisa, voqea, hususiyat, holatni ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar komponentlaridan anglashilgan voqea yoki hodisaning ro‘y berish tartibiga ko‘ra, ikki guruhga bo‘linadi: a) bir paytda bajariladigan harakat-holatni ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar. b) ketma-ket ro‘y beradigan harakat-holatni ko‘ratuvchi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar. birinchi turdagi qo‘shma gaplarda komponentlardan anglashilgan harakat-holat bir paytda ro‘y beradi: pazandasi yopadi shir-mon, qarilari kutadi mehmon. (h.o.) qo‘shma gaplardagi ish-harakatning bir paytda ro‘y berishini yanada takidlash uchun sintaktik konstruksiyaning ikkinchi qismida shu payt, shu paytda, shu vaqt, shu vaqtda, shu zamon, shu zahoti kabi leksik elementlar qo‘llanishi mumkin. ketma-ket ro‘y beradigan harakat -holatni ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarning komponentlaridan anglashilgan harakat-holat galma-gal ro‘y bradi: to‘rga katta gilam soldilar, o‘yinchilar kelib qoldilar. (h.o.) qo‘shma gap komponentlaridan anglashilgan ketma-ketlik mazmunini yanada kuchaytirish maqsadida, ikkinchi komponentning boshlanishida bir ozdan so‘ng, keyin, undan keyin kabi so‘zlar ishlatiladi: avji ketish payti, bir ozdan so‘ng tong …

3 / 32

arilovchi, ikkinchi qismi esa pasayib boruvchi intonatsiya bilan aytiladi. sabab-natija munosabati: seni ko‘rdim o‘ynadi yurak, bulbul kabi sayradi tilim. (u.) onang bor: baxting barqaror. zidlik munosabati. koʻz qoʻrqoq – qoʻl botir. izoh munosabati. shuni yaxshi biling: o‘chmas nomingiz; o‘chmas bu bog‘lar bosgan izingiz. (t.to‘la) bog‘lovchisiz qo‘shma gapning va ergash gapli qo‘shma gaplarga sinonim bo‘lgan tiplari haqida. bog‘lovchi qo‘shma gapning shunday turlari borki, ular mazmunan bog‘langan yoki ergash gapli qo‘shma gaplarga sinonim bo‘ladi. bu esa nutqda qo‘shma gapning istalgan turidan (muallif ixtiyori bilan) foydalanish imkoniyatini tug‘diradi. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar ko‘proq og‘zaki nutqga xosdir, chunki u ixchamlashgan, soddalshgan bo‘ladi, ortiqcha vositalar ishtirok etmaydi. bog‘langan va ergash gapli qo‘shma gaplar esa ko‘proq yozma nutqqa xos bo‘lib, stilistik maqsadlarda foydalaniladi: misollar shuni tasdiqlaydiki, payt munosabatini ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar biriktirsh munosabatini ifodalovchi bog‘langan qo‘shma gaplarga, qiyoslash va izohlash munosabatini ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar esa ergash gapli qo‘shma gaplarga sinonim bo‘ladi. misollar: bahorning butun hayotbaxsh …

4 / 32

gan qo‘shma gap turi – bu, bog‘lovchisiz qo‘shma gaplardir. bog‘langan va ergash gapli qo‘shma gaplarda, asosan, vergul ishlatildi. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarda esa vergul bilan bir qatorda ikki nuqta, nuqtali vergul, tire kabi tinish belgilari ham ko‘p qullaniladi. 1. bog‘lovchisiz qushma gap komponentlpri bir paytda yoki ketma-ket bajariladigan ish-harakatini bildirsa, bir-biridan vergul bilan ajratiladi: botirlari kanal qazadi, shoirlari g‘azal yozadi. (h.o.) bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar ifodadaga mazmuniy munosabatiga ko‘ra 2. qiyoslash munosabatini ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gap komponentlari ham vergul bilan ajratiladi: yaxshidan ot qoladi, yomondan – dod. (maqol) 3. bog‘lovchisiz qo‘shma gap komponentlari o‘rtasida o‘xshatish munosabati yuzaga chiqqan o‘rinlarda qismlar bir-biridan tire bilan ajratiladi: qor yog‘di – don yog‘di. suv keldi – nur keldi. (maqol) 4. shart-payt, zidlik munosabadlarini ifodalovchi bog‘lovchisiz qo‘shma gap komponentlari ham o‘zaro tire bilan ajratiladi: yurt notinch – sen notinch. qo‘shning tinch – sen tinch. (maqol) ko‘priklar yasadik – zolimlar o‘tdi, ariqlar chiqardik – yovlar quritdi. (xat) 5. …

5 / 32

n; b) bir bosh bo‘lak gaplardan. 3. komponentlar kesimining zamon munosabati: a) bir xil zamon shakli va mazmunida; 5. bog‘lovchisiz qo‘shma gap komponentlarini ajratib turuvchi tinish belgilari: vergul, tire, ikki nuqta, nuqtali vergul. 6. bog‘lovchisiz qo‘shma gapga mazmunan sinonim bo‘lgan qo‘shma gap turi: a) bog‘langan qo‘shma gap; b) ergash gapli qo‘shma gap. namuna: ona tilini seving: u – dunyoni bilish kaliti. 1. izohlash munosabatini bildiruvchi bog‘lovchisiz qo‘shma gap. 2. birinchi komponent – bir sostavli (shaxs ma’lum) gapdan, ikki komponent – ikki bosh bo‘lakli yoyiq gapdan iborat. 3. kesimlari turli zamon shakli va mazmunida – kelasi zamon hozirgi zamon. 4. komponentlar o‘rtasida ikkita nuqta ishlatilgan. 5. komponentlar o‘zaro intonatsiya va mazmun talabi bilan bog‘langan. 6. mazmunan sabab ergash gapli qo‘shma gapga sinonim bo‘ladi: murakkab qoʻshma gaplar. uch va undan ortiq sodda gaplarning mazmun va grammatik jihatdan birikishidan tashkil topgan, umumiy bir yaxlit tugallanuvchi intonatsiyaga ega bo‘lgan sintaktik konstruktsiyalar murakkab qo‘shma gaplar …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bog'lovchisiz qo'shma gaplar dashakl va mazmun"

prezentatsiya powerpoint bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarda shakl va mazmun reja: bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarning strukturasi bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar ifodadaga mazmuniy munosabatiga ko‘ra bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarda tinish belgilari bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarning strukturasi. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarni tashkil etgan komponentlar turli xil tiplardan iborat bo‘lishi mumkin. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplarni tashkil etgan sodda gaplar, ko‘pincha, darak gap shaklida bo‘ladi: yaxshi yaxshiga yondoshtirar, yomon yo‘ldan adashtirar. (maqol) ba’zi bog‘lovchisiz qo‘shma gapning bir komponenti ritorik so‘roq gaplardan iborat bo‘lishi ham mumkin. chekinsinmi – yo‘q, g‘ururi yo‘l bermaydi (o.) bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar ko‘proq jonli nutqda qo‘llanilganligi uchun ham, struktura jihatidan anc...

This file contains 32 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "bog'lovchisiz qo'shma gaplar dashakl va mazmun", click the Telegram button on the left.

Tags: bog'lovchisiz qo'shma gaplar da… PPTX 32 pages Free download Telegram