termodinamikaning ikkinchi qonuni

PPTX 44 pages 2.6 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

slayd 1 mavzu: termodinamikaning ikkinchi qonuni. reja: termodinamikaning birinchi qonuni. termodinamikaning ikkinchi qonuni. 1. qonun to’g’risida umumiy ma‘lumot. 2. qonunning asosiy vazifasi. 3. termodinamik jarayonlar. 3. o’z – o’zicha boruvchi va o’z – o’zicha bormaydigan jarayonlar. 3. termodinamik qaytar jarayonlar. 3. muvozanat va nomuvozanat jarayonlar. 4. karno sikli. 5. entropiya. 6. ikkinchi qonunning asosiy tenglamasi. 7. jarayonlarning yo’nalishni va muvozanatning sharti. 8. gibbs va gelmgols energiyalari. 9. qaytmas jarayonlar termodinamikasi. 10. entropiya va ehtimollik. termodinamikaning birinchi qonunini m. v. lomonosov kashf etgan. bu qonun fizikaning asosiy qonuni, ya’ni energiyaning saqlanish qonuni bo‘lib, issiqlik chiqarish yoki yutish va ish bajarish bilan bog‘liq bo‘lgan hodisalarga tatbiq qilinadi. termodinamikaning birinchi qonuniga ko‘ra, energiya yo‘qolmaydi va u o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. agar biror jarayon davomida energiyaning bir turi yo‘qolsa, uning o‘rniga ekvivalent miqdorda boshqa bir turi paydo bo‘ladi. sistemaning energiyasi uning holat funksiyasidir. sistemaning energiya miqdori uning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tish yo‘liga emas, balki …

2 / 44

si quvidagicha bo'ladi: demak, issiqlik dvigatellarida gaz temperaturasi qancha yuqori bo'lsa, uning bajaradigan ishi ham shuncha katta bo'ladi. shunga ko'ra mashina dvigateli silindrida yonadigan yoqilg'i turiga qarab silindr ichida turli temperatura hosil bo'ladi. masalan, a— 80 markali benzinga nisbatan, a— 91 yoki a—93 benzinlarining yonish temperaturasi baland. shuning uchun avtomobilga quyilgan benzin sifatiga qarab dvigatel quvvati har xil bo'ladi. yuqorida ko'rilgan tajribada gaz temperaturasi t1 dan t2 ga ortganligi tufayli uning ichki energiyasi ham a u= u2 – u1 ga ortdi. shunday qilib, gazga berilgan issiqlik miqdori q, gazning ichki energiyasini oshirishga hamda gazning tashqi kuchlarga qarshi ish bajarishiga sarflanar ekan termodinamikaning birinchi qonuni issiqlik jarayonlari uchun energiyaning saqlanish qonuni hisoblanadi. bu qonunni xix asr o'rtalarida aslida shifokor bo'lgan nemis olimi r. mayer (1814—1878), ingliz olimi d. joul (1818-1898) kashf etgan. nemis olimi g. gelmgols (1821— 1894) o'z asarlarida uni yanada to'laroq ta'riflab bergan masala yechish namunasi dvigatelda yoqilg'ining yonish …

3 / 44

a nisbatan tikka tushadi. chunki gaz bosimi faqat hajm ortishi hisobiga emas, balki temperatura kamayishi hisobiga ham kamayadi. adiabatik jarayon texnikada keng qo'llaniladi. u tabiatda ham sezilarli rol o'ynaydi. havoning tez siqilishi jarayonida qizishi dizel dvigatelida qo'llaniladi. bunday dvigatellarda benzin bilan ishlaydigan odatdagi ichki yonuv dvigatellaridagi kabi yoqilg'i aralashmasini tayyor- laydigan sistema yo'q. silindrga yoqilg'i aralashmasi emas, atmosfera havosi so'riladi. siqilish takti oxirida silindrga maxsus forsunkadan suyuq yoqilg'i purkaladi. bu paytda siqilgan havo temperaturasi yuqori bo'lganligidan yoqilg'i alangalanadi adiabatik kengayishda gazning sovishi yer atmosferasida ulkan miqyosda ro'y beradi. yer sirti yaqinida isigan havo yuqoriga ko'tariladi va yuqorida atmosfera bosimi kichik bo'lganligidan kengayadi. temperatura pasayib, suv bug'lari kondensatsiyalanadi va bulutlar hosil bo'ladi. yer sirtining notekis isishi natijasida shamollar hosil bo'ladi. shamol yo'lida biror to'siq, masalan, tog' uchrasa shamol unga urilib, tez ko'tariladi. havoning adiabatik kengayishi natijasida sovib, tez-tez yomg'ir, qor yog'ib turadi. baland tog' tepalarida qor erimay, muzliklar saqlanib turadi. -10 …

4 / 44

nchasiga aylanishini aytib berish mumkin, xolos. kimyo qoidalariga amal qilib yozilgan barcha kimyoviy reaksiyalar amalda sodir bo’lavermaydi. masalan, ma‘lum sharoitda a+b = s+d reaktsiya o’ngdan chapga yoki chapdan o’ngga boradimi? bu savolga birinchi qonun javob bera olmaydi. masalan 3h2 + n2 = 2nh3 ekvimolekulyar nisbatda olingan bo’lsa, reaksiya ikkinchi tomonga borishi mumkin, bu birinchi qonunga zidlik qilmaydi. agar reaksiya past bosimda va yuqori haroratda o’tkazilsa juda kam miqdorda nh3 hosil bo’ladi, ya‘ni reaksiyaning unumi juda kam bo’ladi. ikkinchi qonun reaksiyaning unumini oshirish usullari va buning uchun reaksiyani qanday sharoitda olib borish kerakligi nazariy jihatdan ko’rsatib beradi. tabiatda shunday jarayonlar borki, ular bir tomonga boradi; birinchi qonunga zid bo’lmasada, teskari tomonga bormaydi. masalan, eritma o’z – o’zicha hosil bo’ladi, lekin eritmani tashkil etuvchi komponentlarga o’z – o’zicha ajralmaydi. issiqlik energiyasi faqat issiq jismdan sovuq jismga o’z – o’zicha o’tadi, elektr energiyasi yuqori potensialli joydan past potensialli joyga o’z – o’zicha boradi, …

5 / 44

kerakligini taqozo qiladi. mana shunday yangi qonun – termodinamikaning ikkinchi qonunidir. ikkinchi qonunning asosiy vazifasi termodinamikani ikkinchi qonunining asosiy vazifasi jarayonning yo’nalish va borish chegarasini oldindan nazariy ya‘ni tajriba o’tkazmasdan aytib berishdan iboratdir. agar biror jarayonning tashqi belgilariga qarab, u qaysi jarayonga mansubligi aniqlansa, termodinamikaning ikkinchi qonunidan foydalanib, jarayonning qaysi tomonga yo’nalishini oldindan aytish mumkin. buni aniqlashda termodinamik funksiyalar deb atalgan kattaliklar – gelmgols funksiyasi, gibbs funksiyasi, kimyoviy potensial qiymatlarining o’zgarishidan foydalaniladi. bu funksiyalarning o’zgarishi kimyoviy muvozanatning qanday sharoitda qaror topishini ko’rsatadi, ya‘ni muvozanatning termodinamikaviy shartlarini aniqlab beradi. shunga ko’ra, termodinamikaning ikkinchi qonuni asosan, yuqorida nomlari keltirilgan funksiyalarning turli jarayonlardagi o’zgarishini o’rganadi. shunga ko’ra, termodinamikaviy jarayonlarning ba‘zi xillari bilan quyida tanishtirilib o’tiladi. termodinamikaviy jarayonlar termodinamikaviy jarayonlar bir necha sinfga bo’linadi: o’z – o’zicha boruvchi, o’z – o’zicha bormaydigan, muvozanat va nomuvozanat, termodinamikaviy qaytar va qaytmas jarayonlar va hokazo. o’z – o’zicha boruvchi va o’z – o’zicha bormaydigan jarayonlar tabiatda mavjud …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning ikkinchi qonuni"

slayd 1 mavzu: termodinamikaning ikkinchi qonuni. reja: termodinamikaning birinchi qonuni. termodinamikaning ikkinchi qonuni. 1. qonun to’g’risida umumiy ma‘lumot. 2. qonunning asosiy vazifasi. 3. termodinamik jarayonlar. 3. o’z – o’zicha boruvchi va o’z – o’zicha bormaydigan jarayonlar. 3. termodinamik qaytar jarayonlar. 3. muvozanat va nomuvozanat jarayonlar. 4. karno sikli. 5. entropiya. 6. ikkinchi qonunning asosiy tenglamasi. 7. jarayonlarning yo’nalishni va muvozanatning sharti. 8. gibbs va gelmgols energiyalari. 9. qaytmas jarayonlar termodinamikasi. 10. entropiya va ehtimollik. termodinamikaning birinchi qonunini m. v. lomonosov kashf etgan. bu qonun fizikaning asosiy qonuni, ya’ni energiyaning saqlanish qonuni bo‘lib, issiqlik chiqarish yoki yutish va ish bajarish bilan bog‘liq bo...

This file contains 44 pages in PPTX format (2.6 MB). To download "termodinamikaning ikkinchi qonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning ikkinchi qonu… PPTX 44 pages Free download Telegram