turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati

DOCX 35 стр. 81,1 КБ Бесплатная загрузка

35 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 81,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 35

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 35

turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati. (fargʻona jadidlari hayoti misolida) mavzu: turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati. (fargʻona jadidlari hayoti misolida) mundarija kirish 1-bob. turkiston oʻlkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi 1.1 jadidchilikning gʻoyaviy rivojlanish bosqichlari 1.2. turkiston jadidlarining milliy gʻoya targʻiboti. 2-bob. fargʻona vodiysida jadidchilik harakatining shakllanishi 2.1. fargʻona vodiysida jadidchilik harakatining rivojlanish bosqichlari 2.2. fargʻona vodiysi jadidchilik harakatining namoyandalari faoliyati xulosa foydalanilgan manba va adabiyotlar kirish ,,asrimiz boshlarida jadidlarning o’z hisobidan maktablar, kutubxonalar, qiroatxonalar, teatrlar, ro’znomalar tashkil etganliklarini, darsliklar, qo’llanmalar nashr qilganliklarini, turkiston bolalariga bepul tarqatganliklarini eslaylikʼʼ islom karimov jamiyatni ma’naviy-ma’rifiy yangilashdan ko’zlangan bosh maqsad - yurt tinchligi, vatan ravnaqi, xalq erkinligi va farovonligiga erishish, komil insonni tarbiyalash, ijtimoiy hamkorlik, diniy bag’rikenglik kabi ko’pdan-ko’p muhim masalalardan iborat. bizga ma’lumki, tarixda ko’plab davlatlar va sulolalar hukm surgan. ular ma’lum tarzda o’zlarini ma’rifiy-ma’naviy merosini qoldirgan. xususan, o'zbek xalqi tarixining xix asr oxiri xx asr boshlaridagi davri tarixan qisqa vaqtni tashkil etgan …

2 / 35

hramagan bo'lsin. jamiyat va inson hayotining bir maromda kechishi, ertami-kechmi, tanazzulga olib boradi. shuning uchun ham xalqning peshqadam ziyolilari jamiyat va inson hayotida kecha boshlagan tanazzulga qarshi kurashish yoki uning oldini olish uchun yangi g'oyalarni “ishlab chiqishadi”. ammo shu tanazzulning “issiq bag'ri” da yashayotgan shunga ko'nikma hosil qilgan ayrim kishilar bu hayotbaxsh g'oyalarni nayza bilan qarshi olishadi. xix asr oxiri - xx asr boshlarida o'rta osiyoda shunday holat yuz berdi. turkiston, buxoro va xivada, shuningdek, ayrim xorijiy sharq mamlakatlarida junbishga kelgan jadid maʻrifatparvarlik harakati katta to'siqlarga uchradi. bugun biz, oradan 100 yil o'tganidan keyin, turkistonda m. behbudiy rahbarligida yuzaga kelgan jadid maʻrifatparvarlik harakati tarixini o'rganganimizda, ularning qanday murakkab sharoitda yangi maktablarni ochgani, milliy matbuotga asos solgani, yangi badiiy adabiyot va teatr sanʻatiga tamal toshini qo'yganini o'ylasak, ularning bu faoliyatlarini fidoyylik va jasorat deb baholash lozim bo'ladi. millat ma’naviyati va madaniyatini saqlab qolish va uni yanada yuksaltirish uchun jadidchilar olib borgan …

3 / 35

ston oʻlkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi xix asr oxiri-xx asrning boshlarida siyosiy, madaniy, iqtisodiy jixatdan inqiroz xolatiga tushib qolgan, mustamlaka tufayli rivojlanish past darajada bo’lgan o’lkada turkiston ziyolilari chor rossiyasining mustamlakachilik zulmidan qutulish, o’z milliy davlatchiligini tuzish, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotga yo’l ochish, xalqqa ziyo tarqatish choralarini ko’rdi. bu borada jadidchilik xarakati katta rol o’ynadi. turkistonning asl farzandlari boʻlmish jadidlar oʻzlari uzoq yillar gʻoyaviy jihatdan tayyorlagan milliy ozodlik qoʻzgʻoloniga ozlari rahbarlik qildilar. jadidchilik rus mustamlaka siyosatiga qarshi milliy demokratik xarakat bo’lib, u o’sha davr turkistondagi qoloq iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sharoitda yashayotgan xalqlarni ma’rifatlashtirish, jamiyat xayotida ijtimoiy va madaniy isloxotlar o’tkazish, pirovardida milliy mustaqillik g’oyalarini xayotga tadbiq etish maqsadini o’z oldiga qo’ygan edi. jadidchilik avvaliga madaniyat sohasidagi harakat sifatida faoliyat yuritgan. bu oqim vakillari taraqqiyot uchun kurashish, turkiy tillarni rivojlantirish, shu tillardagi adabiyotni boyitish, dunyoviy ilmlarni o’rganish, fan yutuqlaridan foydalanish, hamda ayollar va erkaklar tengligi uchun kurashishga chaqirishgan. keyinchalik jadidchilar …

4 / 35

itda yuzaga keldi. uning tarkibi asosan buxorodagi shahar aholisining taraqqiyparvar qismi: ziyolilar, mullavachchalar, mayda doʻkondorlar va maʼmurlar, hunarmandlar, savdogarlardan iborat edi. jadidlarning dehqonlar va askarlar oʻrtasida nufuzi avvaliga past boʻlgan. jadidlar iqtisod va boshqaruv sohasida bir qator talablar, chunonchi, soliqlarni kamaytirish talabi bilan chiqishdi. ular dastlab buxorodagi amirlik tuzumi doirasida islohotlar joriy qilmoqchi boʻlishdi. buxoroda vobkentlik dehqon joʻraboy ilk yangi usul maktabini ochgan edi. buxorodagi jadidchilik harakatiga ayrim johil mullalar, har qanday yangilik va islohotlarning dushmani boʻlgan qadimiylar oqimi qarshi chiqdi. 20-asr boshlarida buxoro jamiyati 2 guruhga: ikrom domla rahbarligidagi taraqqiyparvarlar va mulla abdurazzoq boshchiligidagi qadimiylarga boʻlingan edi. 1908-yil buxoroi sharif shirkati darsliklar nashr etish va kitob savdosi bilan shugʻullandi. ahmadjon hamdiy (abusaidov), usmonxoʻja poʻlatxoʻjayev (usmon xoʻja), homidxoʻja mehriy, abdulvohid burhonov, abdulqodir muhiddinov, sadriddin ayniy, abdurahmon saʼdiy shirkatning tashkilotchilari edi. 1909-yil dekabrda jadidlar buxoroda tarbiyai atfol („bolalar tarbiyasi) maxfiy jamiyatini tuzishdi (asoschilari: abdulvohid burhonov, homidxoʻja mehriy, ahmadjon hamdiy, mukammil burhonov, …

5 / 35

nalari egalari hamda yirik boylarning vakillarini oʻziga birlashtirgan edi. bu oqimga xiva xoni asfandiyorxonning bosh vaziri islomxoʻja boshchilik qilgan. jadidchilikning oʻng oqimi oʻz oldiga mamlakatda xon hokimiyatini saqlab qolgan holda ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar oʻtkazish orqali erkin bozor munosabatlarining rivojlanishiga keng yoʻl ochib berishni maqsad qilib qoʻygan edi. xivada jadidchilikning soʻl oqimi esa mayda sarmoyadorlar, hunarmandlar va xalqning turli tabaqa vakillarini birlashtirgan boʻlib, qozikalon bobooxun salimov uning rahbari edi. ular xiva xonligida yangi usul maktablari tashkil qilish orqali xalq ommasining siyosiy faolligini oʻstirish maqsadini qoʻyishgan edi. 1904-yil „jamiyati xayriya tuzilib, uning koʻmagi bilan xiva shahrida dastlabki yangi usul maktabi ochildi (1904-yil 10-noyabrda). xiva jadidlari maʼrifiy ishlar bilan kifoyalanib qolmasdan, xon tuzumiga qarshi kurash ham olib bordilar. birinchi jahon urushigacha xiva jadidlarining yagona markazi va dasturiy hujjatlari boʻlmagan. biroq jadidchilik harakati xiva xonligida katta ijtimoiy-siyosiy kuchga aylanib, 1914-yil avgustda u partiya shaklini olgan. turkistonda jadidchilik g’oyalari xix asrning 90-yillaridan yoyila boshladi. bu xarakat …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 35 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati"

turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati. (fargʻona jadidlari hayoti misolida) mavzu: turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati. (fargʻona jadidlari hayoti misolida) mundarija kirish 1-bob. turkiston oʻlkasida jadidchilik harakatining vujudga kelishi 1.1 jadidchilikning gʻoyaviy rivojlanish bosqichlari 1.2. turkiston jadidlarining milliy gʻoya targʻiboti. 2-bob. fargʻona vodiysida jadidchilik harakatining shakllanishi 2.1. fargʻona vodiysida jadidchilik harakatining rivojlanish bosqichlari 2.2. fargʻona vodiysi jadidchilik harakatining namoyandalari faoliyati xulosa foydalanilgan manba va adabiyotlar kirish ,,asrimiz boshlarida jadidlarning o’z hisobidan maktablar, kutubxonalar, qiroatxonalar, teatrlar, ro’znomalar tashkil etganliklari...

Этот файл содержит 35 стр. в формате DOCX (81,1 КБ). Чтобы скачать "turkiston oʻlkasida jadidchilik harakati namoyondalarining faoliyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turkiston oʻlkasida jadidchilik… DOCX 35 стр. Бесплатная загрузка Telegram