jadidchilik harakati haqida kurs ishi

DOCX 31 pages 60.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.5 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni mundarija kirish 3 i bob. jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni 5 1.1 jadidchilik 5 1.2 jadidchilikning turkiston mintaqasidagi yoʻnalishlari 11 ii bob. jadid dramaturgiyasi 21 2.1 jadid dramaturgiyasi va oʻzbek teatri 21 2.2 oʻzbek teatri jadidchilik harakatining mevasi 25 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 32 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi. “jadid” atamasi turkiya turklarida ilk marta sulton salim iii hukmronligi (1739-1802) davrida paydo boʻldi. avstriyaga elchi qilib yuborilgan abubakr ratib afandi shohga yozgan bildirishnomalarida u yerda koʻrgan idora tizimini “nizomi jadid” deb tushuntiradi. 1789-yilgi fransuz inqilobidan keyin qurilgan yangi tizimni esa “fransiya nizomi jadidi” deyila boshlandi. shu yillari “nizomi jadid” tor maʻnoda askariy tizimni yevropalashtirishni, keng maʻnoda ilm-fan, maorif, sanoat va qishloq xoʻjaligini zamonaviylashtirishni koʻzda tutar edi. demak, jadid atamasi yangilik tarafdorlarini, yangilik gʻoyalarini ifoda etuvchi tushuncha sifatida qoʻllanilgan. xix asrning oxirlarida dunyo tamaddunida boʻlayotgan ulkan madaniy –maʻrifiy, ijtimoiy-siyosiy oʻzgarishlar, yangi munosobatlar u yoki bu …

2 / 31

lib aytganda, jadidchilik harakati ijtimoiy rivojlantirishning, tarixiy taraqqiyotning talab va ehtiyojlariga javob sifatida maydonga kelgan ulkan ijtimoiy – siyosiy harakat edi. oʻlkada millatning dard-alamlarini, butun ayanchli, mudhish, fojiali ogʻir qismatini oʻz qalbi va vujudidan oʻtkazib, oʻzining butun borligʻini, aql-zakovatini, ongini, hayotini erk, ozodlik, taraqqiyot uchun safarbar etgan ziyolilarning butun bir yangi avlodi shakllana boshladi. jadidchilikning asosiy gʻoya va maqsadlari (davr voqealiklaridan kelib chiqib, baʻzan oʻzgarib turgan boʻlsa-da)quyidagilar edi: turkistonni oʻrta asrlarga xos qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariatni isloh qilish, xalqqa maʻrifat tarqatish, turkistonda muxtoriyat hukumatini barpo etish uchun kurash, buxoro va xivada konstitusion monarxiya va parlament, keyinchalik demokratik respublika tuzumini oʻrnatish orqali ozod va farovon jamiyat qurish, barqaror milliy valyutani joriy qilish va milliy qoʻshin tuzish. kurs ishining maqsadi: jadid dramaturgiyasining tutgan oʻrnini tahlil qilish. kurs ishining tuzilishi: kirish, ikki bob, toʻrt paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar roʻyxatidan iborat i bob. jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni 1.1 jadidchilik …

3 / 31

liberal, millatchilik harakati“ deb taʼrif berilgan. bu davrda asosan tanqid qilingan jadidchilik namoyandalari nomi ssri parchalanib ketganidan keyin qayta tiklandi.[footnoteref:1] [1: https://uz.wikipedia.org/wiki/jadidchilik] kelib chiqishi jadidchilik dastlab xix asrning 80-yillarida qrimda ismoilbek gasprinskiy rahbarligida qrimtatarlar oʻrtasida vujudga keldi. jadidchilik harakati namoyandalari koʻpincha oʻzlarini taraqqiyparvarlar, keyinchalik jadidlar deb atashgan. oʻsha davrning ilgʻor taraqqiyparvar kuchlari, birinchi navbatda, ziyolilar mahalliy aholining umumjahon taraqqiyotidan orqada qolayotganligini his etib, jamiyatni isloh qilish zaruriyatini tushunib yetgandilar. jadidchilik mohiyat eʼtibori bilan avvalo siyosiy harakat edi. uning shakllanish va magʻlubiyatga uchrash davrlari boʻlib, ularni shartli ravishda toʻrtga boʻlish mumkin. turkiston, buxoro va xiva hududida bu davrlar 1895-1905; 1906-1916; 1917-1920; 1921—1929-yillarni oʻz ichiga oladi. birinchi davrda turkistonda podsho rossiyasining mustahkam oʻrnashib olishi kuzatiladi. u oʻz siyosiy agentlari (vakillari) yordamida mahalliy xon va amir vakolatlarini cheklabgina qolmay, ularni qoʻgʻirchoqqa aylantirib, rus va gʻarb sarmoyadorlarining ishlashi va yashashi uchun sharoit yaratadi, turli kompaniyalar, aksiyadorlik jamiyatlari manfaatini koʻzlaydi. ayni chogʻda mahalliy aholining talab …

4 / 31

xalqning deyarli barcha tabaqalari — hunarmand, dehqon, savdogar, mulkdor, ulamolar orasida mavjud edi. ziyolilar dastlab chorizmga qarshi kurashni xalqni asriy qoloqlikdan uygʻotish — siyosiy-maʼrifiy jabhadan boshlashga qaror qildilar. jadidchilik harakati ana shunday tarixiy bir sharoitda turkiston mintaqasida rivojlanish uchun oʻziga qulay zamin topdi. jadidlar orasidan yetuk olimlar, sanoat va ziroatchilik sohalarining zamonaviy bilimdon mutaxassislari, madaniyat arboblari yetishib chiqib, yurtni obod va oʻz vatanlarini mustaqil koʻrishni orzu qildilar va shu yoʻlda kurashdilar. jadidlarning turkiston mustaqilligi uchun kurashida asosan quyidagi yoʻnalishlar ustuvor edi: yangi usul maktablari tarmogʻini kengaytirish; qobiliyatli yoshlarni chet elga oʻqishga yuborish; turli maʼrifiy jamiyatlar va teatr truppalari tuzish; gazeta va jurnallar chop qilish, xalqning ijtimoiy-siyosiy ongini yuksaltirish bilan turkistonda milliy demokratik davlat qurish. jadid ziyolilarining kuchli partiyasi tashkil qilingan taqdirdagina bu ishlarni amalga oshirish mumkin edi. gʻoya va maqsadlari jadidchilikning asosiy gʻoya va maqsadlari quyidagilar edi: turkistonni oʻrta asrlarga xos qoloqlik va diniy xurofotdan ozod etish, shariatni isloh qilish, …

5 / 31

n kurash olib bordi. uning gʻayrat va tashabbusi bilan dunyo yuzini koʻrgan “turkiston muxtoriyati” bu yoʻldagi amaliy harakatlarning dastlabki natijasi edi. buxoro amirligi va xiva xonligida jadidchilik harakati turkistondagi kabi x1x asr oxiri xx asr boshlarida shakllangan boʻlsa ham, bu xududlardagi tarixiy sharoit undagi jadidchilik harakatiga xam oʻziga xos xususiyatlar baxsh etdi. buxoro va xiva jadidlari ham maorifni isloh etishni, amir va xon xukmronligini cheklash, mavjud tuzum sharoitida islohotlar oʻtkazib, jamiyat taraqqiyoti va milliy mustaqillikni qoʻlga kiritishni maqsad qilib qoʻygan edilar. jadidlarning xalq maʻrifati uchun kurash dasturi uch asosiy yoʻnalishda koʻrinadi.1. yangi usul maktablarini ochish, koʻpaytirish orqali. 2. turli maʻrifiy jamiyatlar ochish orqali. 3. umidli iqtidorli yoshlarni chet elga oʻqishga yuborish orqali. bogʻchasaroyda dastlabki jadid maktabini ochgan ismoil gaspirinskiy turkiston general-gubernatori n.o.rozenbaxga oʻlka musulmon maktablarini ham isloh qilishga doir loyihasini yuboradi. rad javobini olgach, 1893-yil turkistonga oʻzi keladi, buxoro, samarqand, toshkentda boʻlib, taraqqiyparvar ziyolilar bilan uchrashuvlar oʻtkazadi. buxoroda amir abdulaxadni …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jadidchilik harakati haqida kurs ishi"

jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni mundarija kirish 3 i bob. jadidchilik harakatining tarixda tutgan oʻrni 5 1.1 jadidchilik 5 1.2 jadidchilikning turkiston mintaqasidagi yoʻnalishlari 11 ii bob. jadid dramaturgiyasi 21 2.1 jadid dramaturgiyasi va oʻzbek teatri 21 2.2 oʻzbek teatri jadidchilik harakatining mevasi 25 xulosa 31 foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 32 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi. “jadid” atamasi turkiya turklarida ilk marta sulton salim iii hukmronligi (1739-1802) davrida paydo boʻldi. avstriyaga elchi qilib yuborilgan abubakr ratib afandi shohga yozgan bildirishnomalarida u yerda koʻrgan idora tizimini “nizomi jadid” deb tushuntiradi. 1789-yilgi fransuz inqilobidan keyin qurilgan yangi tizimni esa “fransiya nizomi jadidi” deyila boshlandi. shu yillari “...

This file contains 31 pages in DOCX format (60.5 KB). To download "jadidchilik harakati haqida kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: jadidchilik harakati haqida kur… DOCX 31 pages Free download Telegram