termodinamikaning ikkinchi qonuni

PDF 18 pages 166.7 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 166.7 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: termodinamikaning ikkinchi qonuni. korno sikli. reja: 1. termodinamika tushunchasi 2.termodinamikaning ikkinchi asosiy qonuni 3. korno sikli termodinamika (yun. termo issiq, dynamis — kuch) — termodinamik muvozanat holatida turgan makroskopik tizimlarning umumiy xossalariga bu holatlar orasidagi o'tish jarayonlari toʻgʻrisidagi fan. termodinamika fundamental qonun va tamoyillar asosida quriladi. termodinamikaning ikkinchi bosh qonuni quyidagicha: issiqlik energiyasi ishga aylanish jarayonida toʻliq miqdorda ishga aylanmaydi, issiqlik sovuq tizimdan issiq tizimga oʻz-oʻzidan oʻta olmaydi. bu qonunni r. klauzius taʼriflagan (1850). bu qonunga asosan, har qanday mashina uzatilgan issiklikni toʻliq ishga aylantira olmaydi, issiklikning maʼlum qismi sovitkichda qoladi hozirgi zamon fizikasida termodinamikaning ikkinchi bosh qonuni, ikkinchi tur abadiy dvigatelning, ya'ni issiqlikni butunlay ishga aylantirib, davriy ishlaydigan dvigatelning yasash imkonsizligini uqtiradi. keling, ushbu qonunning ochilishi tarixi va u tufayli insoniyat erishgan boshqa ilmiy-texnik yutuqlar haqida gaplashamiz. termodinamikaning birinchi qonuni issiqlikni ishga va ishni issiqlikka aylanishini ta’kidlaydi, lekin bu aylanishlarni qaysi sharoitlarda amalga oshishini ko‘rsatmaydi. termodinamikaning birinchi qonuni …

2 / 18

haroitlarda amalga oshishini ko‘rsatmaydi. termodinamikaning birinchi qonuni issiq jismdan sovuq jismga issiqlikni o‘tishi va aksincha bo‘lishi to‘g‘risidagi savolga javob bera olmaydi. issiqlik issiq jismdan sovuq jismga o‘tadi. ish bajarish hisobiga issiqlik miqdorini yo‘nalishini o‘zgartirish mumkin. tabiatda ish issiqlikka ish qalanishda, zarbda va boshqalarda aylanadi. issiqlik mashinalarida issiqlik ishga issiqlik manbayi va sovutgichlarda haroratlar farqi mavjudligida aylanadi. bunda issiqlikning hammasi ishga aylanmaydi. termodinamikaning ikkinchi qonuni issiqlik miqdorining yo‘nalishini va shart-sharoitlarini ko‘rsatadi. jism bir qancha o‘zgarishlarga uchrab, ish bajarib, yana o‘zining avvalgi holatiga qaytib kelishiga aylanma jarayonlar deyiladi. aylanma jarayon bu – sikl (davriylik)dir. agar jarayon soat strelkasi bo‘ylab harakat qilsa, ya’ni kengayish chizig‘i torayish chizig‘idan yuqori joylashgan bo‘lsa, bunday jarayon to‘g‘ri sikl deyiladi. to‘g‘ri siklda issiqlik ishga aylanadi. bu siklda kengayish ishi torayish ishidan kam bo‘ladi. bu sikl bo‘yicha barcha issiqlik mashinalari ishlaydi. agar jarayon soat strelkasiga qarama-qarshi yo‘nalgan bo‘lib, kengayish chizig‘idan teskari sikl pastda joylashgan bo‘lsa, bunday jarayon teskari sikl …

3 / 18

rgiyasi ko‘payadi, boshqasida kamayadi. jarayonlarda jism energiyasi ikki xil usulda bir jismdan ikkinchi jismga o‘tishi mumkin. birinchi usul: bunda issiq jismdan unga nisbatan sovuq bo‘lgan jismga energiya o‘tadi. bu usuldagi energiyaning miqdori issiqlik miqdori deyiladi va o‘tish usuli – energiyaning issiqlik formasida uzatilishi deb ataladi. issiqlik q bilan belgilanadi, joulda o‘lchanadi. ikkinchi usul: tashqi bosim ta’sirida jism o‘zining hajmini o‘zgartiradi. bu usul energiyaning ish formasida uzatilishi deyiladi va uzatiladigan energiyaning miqdori ish deb ataladi. ish a bilan belgilanadi, joulda o‘lchanadi. termodinamikaning ikkinchi qonunining ta’riflari. sadi karno ta’rifi: issiqlikni mexanik ishga aylantirish uchun haroratlar farqi bo‘lishi kerak (ya’ni t1 = const issiqlik manbayi t2 = const va sovutgich). klauzius ta’rifi: issiqlik o‘z-o‘zicha konpensatsiyasiz sovuq jism dan issiq jismga o‘ta olmaydi. tomson ta’rifi: issiqlik mashinalariga berilgan issiqlikning hammasini ishga aylantirib bo‘lmaydi. bu issiqlikning bir qismi sovutgichga uzatiladi, ya’ni ikki turdagi abadiy dvigatelni yaratib bo‘lmaydi. jism bir qancha o‘zgarishlarga uchrab, ish bajarib, yana …

4 / 18

y mukofotlar, hamda, professor darajasiga ega bo‘ldi. undan tashqari uni qirollikning eng oliy e'tiroflaridan bir - "ser" unvoni bilan sharaflashdi va london qirollik ilmiy jamiyatining prezidenti etib saylandi. o‘zining qisqa umri davomida ko‘plab muvaffaqiyatli tadqiqot va tajribalar o‘tkazdi. xix asr boshlarida devi noldan past haroratda muzni eritishga muvaffaq bo‘ladi. keyinroq uning tajribalarini rus olimi petrov takrorladi. harbiy amaliyotchi benjamin tompson (1753-1814) aqsh mustaqilligi uchun bo‘lgan urushdan qaytib, bavariyada graf rumford unvoni bilan taqdirlandi. u 1798-yili zambarak quvurlarini tayyorlash bo‘yicha o‘zining‘ tajribalari bayon qilingan risolani chop ettirdi. uning tajribalarida, slindr shaklida quyilgan metallni o‘rtasini burg‘ulab, zambarak quvuri tayyorlash usullari keltirilgan edi. uning tajribalaridan birida, zambarak quvuri tayyorlash jarayonida, metallni burg‘ulayotganida, burg‘uning aylanishlari soni daqiqasiga 960 martaga yetganida, slindr harorati 37°c ga yetgani yozilgan. mazkur qayd bilan tanishgan gemfri devi, fanda hukm surib kelayotgan teplorod haqidagi tushuncha rumfordning ham, o‘zining ham tajribalariga mos kelmasligini fahmladi. devi, issiqlik paydo bo‘lishi hodisasini tushuntirish, uchun …

5 / 18

inalar haqida mulohaza" kitoblari ham aynan teplorod tushunchasi asosida yozilgan. furyening asari 1822 yilda parijda nashr etilgan bo‘lib, olimning matematik fizika bo‘yicha olib borgan ko‘p yillik izlanishlarining xulosalarini o‘zida namoyon etadi. termodinamikaning ikkinchi bosh qonuni 1824 yilda s. karno tomonidan ochilgan va karno sikli bilan bog’langan. shunga ko’ra, bu sikl amaliy hamda tarixiy ahamiyatga egadir. karno siklida, o’z – o’zicha bormaydigan jarayonlarning borishi uchun ularni o’z – o’zicha boruvchi jarayon bilan qo’shib birgalikda olib borish kerakligi yaqqol ko’rsatilgan. karno siklida, o’z -o’zicha bormaydigan – issiqlikni ishga aylanish jarayoni o’z-o’zicha boruvchi jarayonni issiqlikning issiq jismdan sovuq jismga o’z-o’zicha o’tish jarayoni bilan qo’shib birgalikda olib borganda amalga oshishi mumkinligi ko’rsatilgan. shu bilan birga texnikada amaliy ahamiyatga ega bo’lgan foydali ish koeffitsienti (�) ning nimalarga bog’liqligi va uni oshirish usullari ko’rsatilgan. karno sikli t1 – temperaturali issiqlik manbai va t2 – temperaturali sovutkich rezervuaridan iborat. ular juda katta hajmda bo’lib, isitgichdan issiqlik olinganda …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamikaning ikkinchi qonuni"

mavzu: termodinamikaning ikkinchi qonuni. korno sikli. reja: 1. termodinamika tushunchasi 2.termodinamikaning ikkinchi asosiy qonuni 3. korno sikli termodinamika (yun. termo issiq, dynamis — kuch) — termodinamik muvozanat holatida turgan makroskopik tizimlarning umumiy xossalariga bu holatlar orasidagi o'tish jarayonlari toʻgʻrisidagi fan. termodinamika fundamental qonun va tamoyillar asosida quriladi. termodinamikaning ikkinchi bosh qonuni quyidagicha: issiqlik energiyasi ishga aylanish jarayonida toʻliq miqdorda ishga aylanmaydi, issiqlik sovuq tizimdan issiq tizimga oʻz-oʻzidan oʻta olmaydi. bu qonunni r. klauzius taʼriflagan (1850). bu qonunga asosan, har qanday mashina uzatilgan issiklikni toʻliq ishga aylantira olmaydi, issiklikning maʼlum qismi sovitkichda qoladi hozirgi zamon fizik...

This file contains 18 pages in PDF format (166.7 KB). To download "termodinamikaning ikkinchi qonuni", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamikaning ikkinchi qonu… PDF 18 pages Free download Telegram