alisher navoiyning tilshunoslikga oid masalalarda qarashlari

PPTX 18 pages 2.4 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: alisher navoiyning tilshunoslikga oid masalalardagi qarashlari 1. alisher navoiyning til haqidagi qarashlariga kirish 2. navoiyning ona tili va uning rivojiga qo'shgan hissasi 3. navoiy asarlarida lingvistik qarashlarning tahlili reja: alisher navoiyning lingvistik qarashlariga kirish navoiy asarlarida turkiy tilning arab va fors tillaridan ustunligini ko'rsatishga qaratilgan etuk argumentlar, xususan, «muhokamat ul-lug'atayn» asari muhim ahamiyatga ega. uning lingvistik qarashlari, xiv-xv asrlardagi turkiy tilning leksik boyligini, grammatik qurilishini va adabiy imkoniyatlarini chuqur anglashga asoslangan. navoiyning tilshunoslikka oid fikrlari, zamonaviy o'zbek tilshunosligining asoslaridan biri hisoblanib, uning rivojiga katta ta'sir ko'rsatgan. til va jamiyat munosabatlari navoiy talqinida navoiy til jamiyatning asosi ekanini ta'kidlab, 'lison ut-tayr' asarida 30 ramziy qush tili orqali ijtimoiy munosabatlarni tasvirlaydi. uning fikricha, 15-asrdagi turkiy tilning rivoji, jamiyatning ma'naviy yuksalishi uchun muhim omil bo'lib, buni 'muhokamat ul-lug'atayn'da asoslab bergan. navoiy nazdida, tilning buzilishi jamiyatning tanazzuliga olib keladi. u tilni e'zozlash …

2 / 18

. bu turkiyning poetik imkoniyatlari forsdan ustunligini ko'rsatadi. navoiy «muhokamat ul-lug'atayn» asarida turkiy tilda 20 mingdan ortiq so'z borligini ta'kidlab, fors tilida buncha boy lug'at yo'qligini aytadi. navoiy turkiy tilning ifoda imkoniyatlari fors tilidan kengligini, masalan, «ko'z» so'zining 15 xil ma'nosini keltirib, fors tilida bunday emasligini isbotlagan. “muhokamat ul-lug'atayn” asarining lingvistik ahamiyati asar turkiy tilning 200 dan ortiq soʻz boyligini, sheʼriy imkoniyatlarini ochib beradi, bu esa oʻzbek adabiy tilining shakllanishida muhim ahamiyat kasb etadi. "muhokamat ul-lughatayn" turkiy tilning arab va fors tillaridan 10 dan ortiq jihatda ustunligini koʻrsatadi, bu esa tilning rivojlanishiga turtki berdi. navoiyning ushbu asari 15-asr turkiy tilshunosligining eng muhim manbai boʻlib, 30 dan ortiq tilshunoslik masalalarini oʻrganishda bebaho hisoblanadi. navoiyning leksikografik merosi navoiyning asarlarida 1000 dan ortiq turli xil so'z va iboralar uchraydi, ularning ma'nolari kontekstda ochib berilgan bo'lib, lug'aviy boylikni namoyon etadi. navoiyning «muhokamat ul-lug'atayn» asari 15-asrda turkiy va forsiy tillarning qiyosiy lug'atini yaratishga qaratilgan noyob …

3 / 18

grammatikaga oid qarashlari navoiy o'zbek tili grammatikasida so'z yasovchi affikslarning rolini chuqur anglagan, masalan, '-lar', '-miz' kabi ko'plik va egalik shakllarini tahlil qilgan. navoiy turkiy tilda 8 unli tovush (a, o, u, i, e, o', o', i) mavjudligini ta'kidlab, ularning talaffuziga alohida e'tibor qaratgan va ularning farqlarini aniqlagan. u arab va fors tillaridan o'zlashgan so'zlarning turkiy til fonetikasiga moslashuvi, xususan, 'g'', 'h' kabi tovushlarning talaffuzidagi o'zgarishlarni kuzatgan. navoiy asarlari tilining o'ziga xosliklari navoiy asarlari tilida g'azal va ruboiylarda 12 ta vazn va 30 dan ortiq bahrlarda she'rlar yaratilgan, bu esa uning lisoniy boyligidan dalolatdir. navoiyning asarlarida 5000 dan ortiq arabcha va forsiy so'zlar o'zbek tiliga moslashtirilgan, fonetik o'zgarishlar bilan qo'llanilgan, bu adabiy sintezdir. navoiy asarlarida eski o'zbek tilining 300 ga yaqin dialektal so'zlari keng qo'llanilgan, bu tilning boyligini ko'rsatadi va lug'aviy zaxirasini oshiradi. navoiy ijodida dialektizmlar va arxaizmlar navoiy asarlarida 200 dan ortiq dialektizmlar uchraydi, ular asosan xo'jand, buxoro shevalariga …

4 / 18

voiy asarlarining tilshunoslik nuqtai nazaridan tahlili navoiy asarlarida turkiy tilning arab va fors tillaridan ustunligi 15-asrdayoq asoslab berilgan, bu tilshunoslikda katta ahamiyatga ega bo'lgan qarashdir. «muhokamat ul-lug'atayn» asarida navoiy o'zbek tilining boy lug'aviy zaxirasi va grammatik imkoniyatlarini tahlil qilib, 120dan ortiq so'zlarni qiyoslaydi. navoiyning til haqidagi qarashlari fonetika, leksika va morfologiya sohalarini qamrab oladi, bugungi kunda ham 5 ta asosiy lingvistik tadqiqotlarda muhim manba bo'lib xizmat qiladi. navoiyning til haqidagi fikrlarining zamonaviy ahamiyati navoiyning ona tiliga munosabati, uning ravnaqi uchun kurashi bugungi kunda ham 1490 yildagidek dolzarbdir, chunki globallashuv sharoitida tilning qadri oshmoqda. navoiy asarlarida 5 ta asosiy turkiy shevalarning leksik boyligidan unumli foydalanilgan. bugun bu tajriba turkiy tillarni birlashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. navoiyning til haqidagi qarashlari, xususan, uning “muhokamat ul-lug'atayn” asari, o'zbek tilining 15-asrdagi taraqqiyotini ko'rsatib, tilshunoslik uchun 21-asrda ham manba bo'lib xizmat qiladi. navoiy asarlarini o'rganishning lingvistik istiqbollari navoiyning asarlarida fe'llarning 200 dan ortiq shakllarini tadqiq qilish …

5 / 18

il leksikasining boyligi, grammatik qurilishining mukammalligi, 12 turdagi so‘z yasalishi kabi jihatlar nazariy jihatdan yoritilgan. e'tiboringiz uchun rahmat image4.png image5.png image1.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning tilshunoslikga oid masalalarda qarashlari"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: alisher navoiyning tilshunoslikga oid masalalardagi qarashlari 1. alisher navoiyning til haqidagi qarashlariga kirish 2. navoiyning ona tili va uning rivojiga qo'shgan hissasi 3. navoiy asarlarida lingvistik qarashlarning tahlili reja: alisher navoiyning lingvistik qarashlariga kirish navoiy asarlarida turkiy tilning arab va fors tillaridan ustunligini ko'rsatishga qaratilgan etuk argumentlar, xususan, «muhokamat ul-lug'atayn» asari muhim ahamiyatga ega. uning lingvistik qarashlari, xiv-xv asrlardagi turkiy tilning leksik boyligini, grammatik qurilishini va adabiy imkoniyatlarini chuqur anglashga asoslangan. navoiyning tilshunoslikka oid fikrlari, zamonaviy o'zbek tilshunosligining...

This file contains 18 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "alisher navoiyning tilshunoslikga oid masalalarda qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning tilshunoslik… PPTX 18 pages Free download Telegram