qutblanish, yuksako’simliklarnivegetativ organlari: ildiz, poya, barg

PPTX 15 pages 700.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 700.0 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

sog’liqni saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti farmakognoziya kafedrasi farmatsevtik botanika fanidan mustaqil ish mavzu: qutblanish, yuksak o’simliklarni vegetativ organlari: ildiz, poya , barg reja: qutblanish ildiz poya barg qutblanish qutblanish. qutblilik vegetativ organlar tuzilishining asosiy qonuniyatlaridan biri. qutblilikning mohiyati shundaki, o‘simlik novdasining yuqori hamda pastki uchlarining fiziologik va morfologik jihatdan farq qilishidir. qutblilik xususiyatini bog‘dorchilik va o‘rmonchilik ishida ko‘p uchratish mumkin. masalan, o‘simlik qalamchalari erga ekilayotganda qalamcha yuqorigi uchi bilan emas, balki pastki uchi bilan o‘tkaziladi. 96 o‘simliklarning yuqorigi uchi bilan pastki uchi o‘rtasidagi morfologik, anatomik, fiziologik farqi qutblanish deb ataladi. bu qutblilik bog‘dorchilik, o‘rmonchilikda zarurligini hisobga olib yerga ekilayotgan qalamcha yuqorigi uchi bilan emas, balki pastki uchi bilan o‘tkaziladi. ildiz ildiz yuksak o‘simliklarning asosiy vegetativ organlaridan biri bo‘lib, o‘simlik organlarida juda xilma – xil vazifalarni bajaradi. bu vegetativ organ evolutsion taraqqiyot davrida ildizpoya va bargdan keyin paydobo‘lgan, shuning uchun suvo‘tlar, zamburug‘lar, moxlarda ildiz bo‘lmaydi. ularda ildiz o‘rnida bir yoki …

2 / 15

ayrim moddalar (aminokislotalar, gormonlar, alkaloidlar) sintezlanib, o‘simlik tanasiga o‘tkaziladi. 3. ildiz tuproqdan suv va unda erigan mineral moddalarni shimib oladi. 4. ildizda oziq moddalar to‘planadi (sholg‘om, sabzi, turp). 5. o‘simlik ildizlari tuproqdagi mayda organizmlar bilan aloqada bo‘ladi. ayrim ildizlar (gilos, olma, kakra kabi o‘simlik ildizlari) vegetativ ko‘payish organi hisoblanad asosiy ildizlar murtak ildizchasidan hosil bo‘ladi va tik holatda joylashadi, o‘sib rivojlangan sari, asta sekin erga chuqur kirib boradi. yon ildizlar endogen ravishda peritsikldan paydo bo‘lib, akropetal (uchiga tomon) o‘sadi va shoxlanib ikkinchi, uchinchi tartib va hokazo ildizlarni hosil qiladi. bir yillik sabzavot ko‘chatlarni pikirovka qilishda (urug‘dan chiqqan urug‘ ko‘chatlarni qayta ko‘chirib siyraklatib o‘tkazilganda) ularning asosiy ildizining uchi chilpib tashlanadi, natijada yon ildizlari avj olib rivojlanadi qo‘shimcha ildizlar o‘simlik poyasidan, bargidan, ba’zan ularning qarigan ildizlaridan ham paydo bo‘lishi mumkin. o‘simliklar yer ustki organlarining biror qismi qumga yoki tuproqqa tegib qolsa, u erda issiqlik va nam yetarli bo‘lsa, qo‘shimcha ildizlar shakllanadi ildizlar …

3 / 15

akllanib, ular popuk holatda joylashadi. bunga g‘alladoshlar oilasiga mansub o‘simliklardan arpa, bug‘doy va suli misol bo‘la oladi. ildiz uchi ildiz qini (yoki g‘ilofi) bilan qoplangan bo‘lib, apikal meristemani muhofaza qilish vazifasini bajaradi. ildiz qinini tashkil etuvchi hujayralar o‘zidan shilimshiq modda ishlab chiqaradi. bu esa tuproq zarrachalarini ildiz va ildiz tukchalarga yaxshiroq yondashishini, tuproqda ildizning oson harakatlanishini ta’minlaydi. ildiz g‘ilofi har xil o‘simliklarda turlicha hosil bo‘ladi. ildiz qinini tashkil etuvchi hujayralar tirik bo‘lib, ular bir pallali o‘simliklarda urug‘ murtagidagi alohida hujayralardan hosil bo‘ladi. ikki pallalilar bilan ochiq urug‘li o‘simliklarda esa ildiz qini uchki meristemadan hosil bo‘ladi. ildiz qini hujayralari bir-biri bilan bo‘sh tutashgan bo‘lgani sababli ular tuproq bilan ishqalanib, emiriladi va doimo yangisi hosil bo‘ladi. suvda o‘suvchi o‘simliklarda ildiz qini bo‘lmaydi, o‘rnida ildiz xaltachasi uning bo‘lib, u ildiz uchini suvdagi turli xil qarshiliklardan saqlaydi. ildiz qinidan so‘ng bir xil meristematik hujayralardan tuzilgan bo‘linish konusi joylashgan. bu hujayralar orasida hujayralararo bo‘shliqlar bo‘lmaydi. …

4 / 15

amda ichki tomonga qarab bo‘linadi. tashqi tomondagi hujayralar ildiz qininihosil qilsa, ichki tomondagilari esa ildizning boshqa to‘qimalarini hosil qiladi. so‘rish zonasining boshlang‘ich qismida hujayralar differensiyaga uchrab, uchta zona hosil qiladi:epiblema, birlamchi po‘stloq va markaziy silindr. yosh ildizlar tashqi tomoni epiblema yoki rizoderma bilan qoplangan bo‘lib, uchki meristemaning eng tashqi qavatida dermatogen taraqqiyoti natijasida hosil bo‘ladi. so‘rish zonasidagi epiblema tuklar paydo bo‘lgan davrdagina to‘liq shakllanadi. dermatogen hujayralari ostida o‘rta qavat- meristema hujayralari joylashgan bo‘lib, ularni pereblema deb ataladi va bu pereblemadan birlamchi po‘stloq hosil bo‘ladi. pereblemaning ichki tomonida joylashgan meristema hujayralari pleroma deb yuritiladi, undan markaziy silindr paydo bo‘ladi. ildizning o‘sish zonasida mikroskop orqali prokambiy hujayralarini ham ko‘rish mumkin. 108 ildizning birlamchi tuzilishi, ochiq va yopiq urug‘li o‘simliklar. bu bo‘shliqlar orqali moddalar almashinuvi, nafas olish hamda gazlarning har tomonlama harakati sodir bo‘ladi. botqoqlik va suvda o‘suvchi o‘simliklarda hujayra bo‘shliqlari yirik aerenximalar ko‘rinishida bo‘ladi. bundan tashqari suv va unda erigan mineral moddalar …

5 / 15

yasini bajaradi. mezoderma - birlamchi po‘stloq parenximasi deb ham yuritiladi. bu hujayralarning qobig‘i tirik sellulozali, ichida sitoplazma va mag‘iz bor. mezoderma qavati o‘rtasidagi hujayralar yirik bo‘lib, hujayralararo bo‘shliqlar ham kuzatiladi. ayniqsa bu bo‘shliqlar sholi kabi o‘simliklarda aerenximani tashkil etadi. mezodermani tashkil etgan hujayralar endoderma tomon maydalashib boradi. endoderma- po‘stloqning ichki qavati bo‘lib, bir qator hujayralardan iborat, endoderma ildizda baryerlik vazifasini bajaradi, ya’ni suv va unda erigan 109 mineral moddalarni po‘stloqdan markaziy silindrga va markaziy silindrdan po‘stloq tomon harakatini boshqaradi bir pallali o‘simliklarda ildizning birlamchi tuzilishi o‘sish davrining oxirigacha saqlanib qoladi. ikki pallali o‘simlik ildizida ikkilamchi tuzilish unda kambiyning paydo bo‘lishi bilan boshlanadi (29- rasm). dastlabki barg paydo bo‘lgandan keyin kambiy hosil bo‘ladi. ochiq urug‘li va ikki pallali o‘simliklarda floema bilan ksilema orasidagi meristema hujayralar prokambiyning bo‘linishi natijasida 112 ikkilamchi tuzilishga o‘tadi. ildizning markaziy silindrida ksilema va floema oralig‘idagi parenxima hujayralari meristematik xususiyatga ega bo‘lib, bo‘linish natijasida bir qator tirik parenxima …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qutblanish, yuksako’simliklarnivegetativ organlari: ildiz, poya, barg"

sog’liqni saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti farmakognoziya kafedrasi farmatsevtik botanika fanidan mustaqil ish mavzu: qutblanish, yuksak o’simliklarni vegetativ organlari: ildiz, poya , barg reja: qutblanish ildiz poya barg qutblanish qutblanish. qutblilik vegetativ organlar tuzilishining asosiy qonuniyatlaridan biri. qutblilikning mohiyati shundaki, o‘simlik novdasining yuqori hamda pastki uchlarining fiziologik va morfologik jihatdan farq qilishidir. qutblilik xususiyatini bog‘dorchilik va o‘rmonchilik ishida ko‘p uchratish mumkin. masalan, o‘simlik qalamchalari erga ekilayotganda qalamcha yuqorigi uchi bilan emas, balki pastki uchi bilan o‘tkaziladi. 96 o‘simliklarning yuqorigi uchi bilan pastki uchi o‘rtasidagi morfologik, anatomik, fiziologik farqi qutblanish deb ata...

This file contains 15 pages in PPTX format (700.0 KB). To download "qutblanish, yuksako’simliklarnivegetativ organlari: ildiz, poya, barg", click the Telegram button on the left.

Tags: qutblanish, yuksako’simliklarni… PPTX 15 pages Free download Telegram