ot so‘z turkumining sifatga kuchishi

DOC 26 стр. 143,5 КБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 143,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

o’zbekiston respublikasi oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi oʻzbekiston - finlandiya pedagogika instituti boshlangʻich taʼlim va gumanitar fanlar taʼlim fakulteti ot so‘z turkumining sifatga kuchishi (a.qodiriyning “o‘tkan kunlar” romani misolida) mavzusidagi bajaruvchi: 3-bosqich talabasi _____________ ilmiy rahbar: o‘qituvchi _______________ kurs ishi pedagogika kafedrasida bajarildi. kafedra mudiri: _______________________ kurs ishi kafedraning 2024-yil ___ dagi majlisida himoya qilindi va ______ foizga baholandi. komissiya raisi: _________________________ a’zolari: _________________________ _________________________ samarqand – 2024 o‘zbekiston-finlandiya pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim nazariyasi fakulteti 60110500- boshlang‘ich ta’lim yoʻnalishi _________________________________________________ fanidan yozilgan kurs ishiga doir komissiya xulosasi talaba________________________________________________________ning __________________________________________________________________________________________________________________________mavzusidagi kurs ishiga ilmiy rahbar xulosasi: rejani toʻgʻri yoritilganligi ____________________________________________ ____________________________________________________________________________________________________________________________________ talabaning mustaqil va erkin faoliyati:___________________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ nazariy yozma bayoniga qoʻyiladigan reting balli (himova kuniga qarab): ilmiy rahbar: sh sariyev ___________________________________________ ball (70 ballgacha) kurs ishi himoyasiga komissiya xulosasi ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2 / 26

__________________________ kurs ishi himoyasiga qoʻyiladigan reyting ball: ____________________________ (30 ballgacha) jami: ____________________________ (100 ballgacha) rais: ___________________________________ a’zolari: ____________________________________ _____________________________________ ______________________________________ mundarija kirish asosiy qism i.bob o‘zbek tilshunosligida sifat so‘z turkumi 1.1 sifat ma’noviy guruhlarining leksik va grammatik xususiyatlari 1.2. so‘z turkumlari tizimida sifat va uning lingvistik tabiati ii bob. abdulla qodiriyning “o‘tkan kunlar” romanida ot so‘z turkumining sifatga ko‘chishi 2.1. (abdulla qodiriyning “o‘tkan kunlar” romani haqida 2.2. abdulla qodiriyning hayoti va ijodi xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati kirish mavzuning dolzarbligi ot so‘z turkumining sifatda ko‘chishini tahlil qilish kurs ishining nazariy asoslari: ushbu qissa o‘zbek tilida sifat yasalishi, uning xususiyatlari va e'tibor qaratiladigan masalalarni o‘rganishda juda muhim ahamiyatga ega. kurs ishining maqsadi: adabiy tahlil, qiyosiy tahlil, lingvistik tahlil kabi metodlardan foydalaniladi. kurs ishining obyekti: bu asar orqali tarixiy va adabiy qadriyatlar, milliyatga bag‘ishlangan qarama-qarshi muhabbat, xalqning o‘zaro munojotlari va boshqa ko‘plab mavzular orqali o‘zbek xalqining adabiy va fikriy tarixini tushuntirish mumkin. kurs …

3 / 26

yasida, boshqa so‘z turkumlari qatori sifat ham katta o‘rinni egallaydi va o‘zining leksik-grammatik va semantik xususiyatlariga ko‘ra mustaqil so‘z turkumi sifatida ajratilgan. sifat so‘z turkumining ko‘p sohalari ustida dissertatsiyalar yoqlandi, ilmiy maqolalar yozildi. ayniqsa, kiyingi yillarda sifat semantikasi, stilistik xususiyatini o‘rganishga e’tibor kuchaydi. xx asrning 40-50 - yillarida bir qator olimlar tomonidan leksik ma’noning komponent strukturasi haqidagi fikrlar ilgari suruldi. g.xeller va j.makris rang ifodalovchi leksemalarning o‘rganar ekanlar, ular o‘z tadqiqotlarida ma’noning semantik komponentlarini darajalaydilar. o‘zbek tilshunosligida leksik ma’noni kompanentlardan iborat ekanligi dastlab sh. rahmatullayev, i.qo‘chqortoyev, r.yunusovlarning ishlarida ilgari surulgan. uni tadqiq etishga bag‘ishlangan yirik hajmdagi asarlar maydonga keldi. shu tarzda semaseologiya tilshunoslikning barcha sathlarida o‘z o‘rnini topa boshladi. tadqiqot ishimizda semantika haqida so‘z borar ekan,avvalo semema va uning tarkibiy qismlariga to‘xtalishni lozim topdik. narsa shakl va mazmun yaxlitligidan iborat dialektik butunlik bo‘lganligi kabi leksema ham tashqi va ichki jihatdan tashkil topadi. leksemaning tashqi qobig‘i nomema deb ataladi. nomema deganda …

4 / 26

oda semani matndan tashqaridan emas, balki matn doirasida chuqurroq his etamiz. darhaqiqat, qizlarning oy, moh, quyosh, oltin, kumush, yoqut, gavhar, gul; yigitlarning chinor, burgut, arslon, sher va hokazolarga nisbat berilishi ifoda sema bilan bog‘liq. quyidagi misollarga e’tiborberaylik: qo‘lim tegmay to‘kilgan qizg‘aldog‘im, endi seni izlab qaydan toparman. (m.yusuf) yoki: kel ovqatingni yeb ol, arslonim. (h.nazir) bularda moh, ya’ni oyning (to‘lin oy) yorug‘ligi, qizg‘aldoqning nozikligi, qo‘l tegishi bilan to‘kilib ketishi, arslonning kuchliligi, qat’iyatligi ma’no ko‘chirilishiga asos bo‘lib xizmat qilib kelgan. xullas, so‘zni atash va ifoda semasi biri ikkinchisi bilan uzviy aloqada bo‘ladi. har qanday ifoda sema (konnotastiya) atash semadan o‘sib chiqqan bo‘ladi. har qanday ifoda semani, konnotativ ma’noni chuqur anglash, undagi nozik ma’noni his qilish uchun avval denotativ ma’no (bosh ma’no, atash ma’no, o‘z ma’no, asl ma’no)ni, undagi asl ma’no ifodasini chuqur anglash talab etiladi. shundagina, konnotativ ma’noni tushunish, undan o‘rinli foydalanishga zamin yaraladi. so‘z turkumlari tizimida o‘zining sermahsul va qo‘llanilish doirasi …

5 / 26

mining o‘ziga xos lingvistik xususiyatlaridan biri uning polesemantik xususiyatidir. polesemantika bu –formal tilshunoslikda bir ma’noli va ko‘p ma’noli so‘zni farqlaganligi kabi nazariy leksikologiyada bir sememali va ko‘p sememali leksema farqlanadi. nutqda qo‘llangan so‘z har doim bir ma’noli. chunki, so‘z leksemaning bir martalik ko‘rinishi bo‘lib, u leksemaga zid ravishda betakrorlik tabiatiga ega. leksema bir tushunchani ifodalasa, u bir sememali leksema deyiladi. masalan, kichik leksemasi bir tushunchani ifodalaydi va shu sababli bir sememali leksema hisoblanadi. ammo nutqda leksema ko‘chma qo‘llanishda har xil tushunchalarni ifodalayverishi mumkin. lekin ma’no va tushuncha orasidagi munosabat ijtimoiy shartlanganlik va barqarorlik kasb etmasa, leksemaning ko‘p sememaliligi haqida hukm chiqarib bo‘lmaydi. jamiyat taraqqiy etishi bilan nutqiy hosila ma’no vaqtincha ifodalagan tushunchasi bilan doimiy aloqadorlik kasb etib, bora-bora barqarorlashib boradi va hosila nutqiy ma’no lisoniylashadi. natijada bir sememali leksema birdan ortiq sememali leksemalarga aylanib boradi. nutqimizda shunday so‘zlar borki, tadrijiy taraqqiyot davomida o‘zida sifatlovchilik xususiyatini singdira borgan. bu holni, ya’ni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ot so‘z turkumining sifatga kuchishi"

o’zbekiston respublikasi oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi oʻzbekiston - finlandiya pedagogika instituti boshlangʻich taʼlim va gumanitar fanlar taʼlim fakulteti ot so‘z turkumining sifatga kuchishi (a.qodiriyning “o‘tkan kunlar” romani misolida) mavzusidagi bajaruvchi: 3-bosqich talabasi _____________ ilmiy rahbar: o‘qituvchi _______________ kurs ishi pedagogika kafedrasida bajarildi. kafedra mudiri: _______________________ kurs ishi kafedraning 2024-yil ___ dagi majlisida himoya qilindi va ______ foizga baholandi. komissiya raisi: _________________________ a’zolari: _________________________ _________________________ samarqand – 2024 o‘zbekiston-finlandiya pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim nazariyasi fakulteti 60110500- boshlang‘ich ta’lim yoʻna...

Этот файл содержит 26 стр. в формате DOC (143,5 КБ). Чтобы скачать "ot so‘z turkumining sifatga kuchishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ot so‘z turkumining sifatga kuc… DOC 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram