sifatlarning sintaktik xususiyatlari

DOC 28 pages 165.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 165.5 KB

File type DOC

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o’zbekiston respublikasi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston-finlandiya pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim va gumanitar fanlar fakulteti ona tili va adabiyot fanidan kurs ishi mavzu: sifatlarning sintaktik xususiyatlari (xudoyberdi to‘xtaboyevning “jannati odamlar” romani misolida) ilmiy rahbari: ___________________ bajardi: ___________________ samarqand-2024 o'zbekiston-finlandiya pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim nazariyasi fakulteti 60110500- boshlang‘ich ta’lim yoʻnalishi _________________________________________________ fanidan yozilgan kurs ishiga doir komissiya xulosasi talaba________________________________________________________ning __________________________________________________________________________________________________________________________mavzusidagi kurs ishiga ilmiy rahbar xulosasi: rejani toʻgʻri yoritilganligi ____________________________________________ ____________________________________________________________________________________________________________________________________ talabaning mustaqil va erkin faoliyati:___________________________________ ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ nazariy yozma bayoniga qoʻyiladigan reyting balli (himova kuniga qarab): ilmiy rahbar: sh sariyev ___________________________________________ ball (70 ballgacha) kurs ishi himoyasiga komissiya xulosasi ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ kurs ishi himoyasiga qoʻyiladigan reyting ball: ____________________________ (30 ballgacha) jami: ____________________________ (100 ballgacha) rais: ___________________________________ a’zolari: _________________________________

2 / 28

___ _____________________________________ ______________________________________ mundarija kirish asosiy qism i.bob sifatning sintaktik belgilari haqida nazariy ma’lumot 1.1. sifat darajalari va uning intensiv formalari. 1.2. sifat so‘z turkumining tarixiy taraqqiyoti tasnifi. ii bob. xudoyberdi to‘xtaboyevning hikoyalari tahlili 2.1. xudoyberdi to‘xtaboyevning hikoyalaridagi sifatlarning sintaktik tahlili. 2.2. roman mazmunini boyitishda sifatlarning ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati kirish mavzuning dolzarbligi turkiy tillarda, jumladan, o‘zbek tilida sifat tarixan maxsus morfologik ko‘rsatkichga ega bo‘lmagan. tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra sifat dastavval mustaqil so‘z turkumi sifatida mavjud bo‘lmagan, u so‘ngroq ot turkumidan o‘sib chiqqan va shakllanib rivojlangan.e.v.sevortyanning ta'kidlashicha, sifatning otdan differensiasiyalanish jarayoni ancha ilgarigi davrlarda boshlangan, v—viii asrlarga kelib bu jarayon ancha keng tus olgan. sifatning jamlanishi va kristallashishi asta-sekinlik bilan turli davrlarda paydo bo‘lgan turli formalar hisobiga yuz bergan. bu formalarning ayrimlari qadimdayoq, kammahsul bo‘lgan, ayrimlari esa o‘z sermahsulligini hozirgi kunlargacha saqlab qolgan va hatto yanada kengaytirgan. ayrim formalar ot va sifat uchun mushtarak bo‘lgan, ayrimlari faqat sifatgagina tegishli bo‘lgan, …

3 / 28

'yor, sath, miqyos kabi doimiy sifat belgilari bilan bog‘liq bo‘ladi, bu doimiy sifatiy belgilar konkret va abstrakt xarakterda bo‘lishi mumkin: aq alma, aq kynyl, achchi’q danak, achchiq dard kabi; • nisbiy sifatda esa belgi tushunchasi shu yasama sifatga asos bo‘lgan so‘zdan anglashiladigan narsa-predmet yoki hodisa ma'nosi bilan bog‘liq bo‘lib, uning belgi-xususiyati boshqa turdagi narsa-predmet yoki hodisaga turli darajada nisbat berilishi orqali ifodalanadi. turkiy tillar taraqqiyot bosqichining qadim davrlaridan boshlangan sifatning otdan ajralib chiqishi uzluksiz hodisa bo‘lib, bu jarayon hanuz davom etmoqda. bundan hamma sifat ham otdan ajralib chiqqan, degan fikr kelib chiqmasligi kerak. chunki sifat mustaqil kategoriya sifatida ajralib chiqqandan keyin bu turkum tarkibiga yangidan qo‘shilgan belgi ifodalovchi bir qator tub va yasama so‘zlar, yasovchi affikslar mavjudki, ularning kelib chiqishi va tabiati hozircha aniqlangan emas. sifat turkumiga oid so‘zlarning katta qismini yasama sifatlar tashkil qiladi. yasama sifatlar ikki xil yo‘l bilan: morfologik (affiksasiya) va sintaktik (kompozisiya) usuli bilan hosil qilinadi. …

4 / 28

tlari bo‘lishi mumkin. ular so‘zning yoki so‘z qismidagi ma'nasini ifodalaydigan muhim elementlardir. 2. roman ustida o‘quvchilar tez-tez munozara qilish, asar tahlil qilish va uning tafsilotlarini tushunish orqali o‘zbek tilida sifat yasashni yanada chuqur tushunishlari mumkin. kurs ishining mazmuni: u kirish, asosiy qism, to‘rt reja, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. i.bob sifatning sintaktik belgilari haqida nazariy ma’lumot 1.1. sifat darajalari va uning intensiv formalari. a) sifat gapda otga ba'zan fe'lga bog‘lanib keladi: aqlli bola yaxshi gapiradi; b) sifat o‘zi bog‘lanib kelayotgan so‘z bilan ohang va tartib yordamida bog‘lanadi, bitishuv munosabatida bo‘ladi; v) sifat gapda asosan sifatlovchi-aniqlovchi, kesim, ba'zan ravish holi vazifasida qo‘llanadi; g) sifat gap tarkibida otlashadi. bunda gap tarkibida sifat bog‘lanib kelayotgan so‘z tushib qoladi, sifat ot ifodalagan ma'noni ham, vazifani ham o‘z ustiga oladi. shu tufayli u ot kabi egalik, kelishik qo‘shimchalarini olib, o‘zgaradi, turlanadi. bunday holatda gapda ega, to‘ldiruvchi, qaratqich aniqlovchi vazifasini bajaradi. masalan; yaxshi yaxshiga yondashtirar, …

5 / 28

, tiqmachoq, bo‘liq, ingichka, yo‘g‘on kabi. bu sifatlar predmetning ichki va tashqi shakl ko‘rinishlarini ifodlaydi. hajm bildiradigan siftalar. bunday siftalar predmetning kaatta-kichikligi, uzun-qisqaligi, past-yualandligi, keng-torligi kabi xussuiyatlarni bildiradi. so‘qmoq katta yo‘qga tutashgan joydan bepoyon dala boshlanar edi. (a.q.). xarakter-xususiyat bildiradigan sifatlar. bunday sifatlar jonli va jonsiz predmetlarning o‘ziga xos xussuiyatlarini bildiradi. himmatli, qo‘li ochiq, odamshavanda bir yigit yelganlarni qarshi olardi. hid bildiruvchi sifatlar: oshxonadan dimog‘imga ishtahani ochuvchi yoqimli ovqat hidi gup etib urildi. holat bildiradigan sifatlar. bunday sifatlar predmetning doimiy va doimiy bo‘lmagan belgisini bildiradi: sovuq, havo, baquvvat odam. holat bildiruvchi sifatlar 2 xil bo‘ladi: a) psixik holatni ifodalaydi: xursand, xafa, kasal, injiq, joxil. u mahallada katta-kichik: hamma bilan salomlashar, xursand kishi bilan chaqchaqlashib xafa bilan dardlashar edi. b) tabiiy holatni ifodalaydi: yosh, qari, keksa. savalab yoqqan yomg‘irdan so‘ng oftobning qizib ketishi qari mudarris kamoliddin mahmudni ham xujrasidan chiqarib yubordi. (m.i.) o‘rniga ko‘ra belgi bildiradigan sifatlar: uydagi gap ko‘chaga chiqmasin, …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sifatlarning sintaktik xususiyatlari"

o’zbekiston respublikasi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston-finlandiya pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim va gumanitar fanlar fakulteti ona tili va adabiyot fanidan kurs ishi mavzu: sifatlarning sintaktik xususiyatlari (xudoyberdi to‘xtaboyevning “jannati odamlar” romani misolida) ilmiy rahbari: ___________________ bajardi: ___________________ samarqand-2024 o'zbekiston-finlandiya pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim nazariyasi fakulteti 60110500- boshlang‘ich ta’lim yoʻnalishi _________________________________________________ fanidan yozilgan kurs ishiga doir komissiya xulosasi talaba________________________________________________________ning __________________________________________________________________________________________...

This file contains 28 pages in DOC format (165.5 KB). To download "sifatlarning sintaktik xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: sifatlarning sintaktik xususiya… DOC 28 pages Free download Telegram