institutsional iqtisodiyot

PPTX 45 pages 648.6 KB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 648.6 KB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

1-mavzu “institutsional iqtisodiyot” fani paydo bo‘lishi, predmeti va rivojlanishi “institutsional iqtisodiyot” fani paydo bo‘lishi, predmeti va rivojlanishi 1. institutsional iqtisodiyot faniga kirish 2. institutsional nazariyalarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixi 3. institutsional iqtisodiyotning metodologik asoslari va vazifalari 4. neoinstitutsional nazariyaning asosiy yo‘nalishlari 5. institutsional iqtisodiyotning rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari 1. institutsional iqtisodiyot faniga kirish fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarda institutsional iqtisodiyotining shakllanishi va rivojlanishining ham nazariy, ham amaliy tomonlarini, iqtisodiyot subyektlari faoliyatini o‘rganish usullari bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarini shakllantirishdir. fanning vazifasi – talabalarga iqtisodiyotda institutlar tizimi rivojlanishi, mulk huquqlari, ular shakllari faoliyatiga ta’sir qiluvchi omillarni, davlat va uy xo‘jaligi kabi institutlarni, institutsional islohotlarni tahlil qilish asosida xulosalar chiqarishni o‘rgatishdan iborat. fanning predmetini insonlar tomonidan barpo etiladigan va o‘zaro hamkorlikni tarkiblovchi siyosiy, iqtisodiy hamda ijtimoiy me’yorlar va qoidalar tashkil etadi. institutsional iqtisodiyot” o‘quv fanini o‘zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida talaba: institutlar tushunchasi, institutsionalizm mohiyati va tamoyillari; institutlar va ularning …

2 / 45

ari va amal qilish sohalari, oqibatlarini; institutlar faoliyatining rasmiy va norasmiy qoidalarini, institutsional islohotlar bosqichlarini; korporativ tizimlarini va ular guruhlarining o‘ziga xos xususiyatlari, ustunliklarini; xufyona iqtisodiyotning kelib chiqish sabablari va oqibatlarini bilishi kerak; iqtisodiyotda joriy etilgan institutlar tizimini, ularning faoliyatining rasmiy va norasmiy me’yorlarini taqqoslash; transaksiya xarajatlarini klassifikatsiyalash va ularning ko‘rsatkichlarini tahlil qilish; shartnoma (kontrakt) tarkibi va ularning asosiy ko‘rsatkichlarini baholash va tashkiliy tuzilmalarini tahlil qilish; davlat va firma faoliyatining rasmiy va norasmiy me’yorlarini shakllantirish bo‘yicha ko‘nikmalarga ega bo‘lishi lozim. 2. institutsional nazariyalarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixi amerikalik iqtisodchi ben seligmen institutsionalizmni «formalizmga qarshi g‘arayon», ya'ni iqtisodiy nazariyada nafaqat rasmiy modellarni va qat'iy mantiqiy qoidalarni, balki butun jonli hayotni aks ettirishga intilish sifatida tavsifladi. amerikalik iqtisodiy tafakkur tarixchisi robert l.xaylbronerning ta'kidlashicha, «nihoyat, iqtisodiy fan o‘zining avvalgi saltanati – ishlab chiqarish va taqsimlash saltanatining tor doirasidan tashqariga chiqdi va endi u o‘zining oilaviy munosabatlardan tortib to sportgacha, antropologiyadan tortib to …

3 / 45

diy nazariyada raqobatli bozorda tovarlar, xizmatlar narxining shakllanishini va i. ch. omillarini oʻrganish uchun eng soʻnggi — meʼyoriy kattaliklar — meʼyoriy naflilik va meʼyoriy unumdorlik, meʼyoriy tushumlar, meʼyoriy xarajatlar va b. tahlillari qoʻllaniladi. i. ch. omillari va tovarlarning bozor narxi ularning kamyobligi bilan bogʻliq. neoklassik iktisodiy nazariya nuqtayi nazariga kura, meʼyoriy miqdorlar kishilar oʻzlarining iqtisodiy faoliyatida qabul qila-digan qarorlarida hal qiluvchi oʻrinni egallaydi. neoklassik iktisodiy nazariyaning asosiy goyasi mukammal raqobat muvozanatli iqti-sodiyotni yaratadi degan qarashdan iborat. shuningdek, bu nazariyada iqtisodiyot tavsifiga mikroiqtisodiy yondashuvlar ustunlik qiladi. d. rikardo va k. marks davrida katta munozara-ixtiloflarga sabab boʻlgan daromadlarni taqsimlash nazariyasi masalasida neoklassiklar uni juda tinch hal etadilar: har qanday i. ch. omili egasi bu omilning meʼyoriy unumdorligiga, yaʼni qoʻshimcha yollangan ishchi ishlab chiqargan yoki kapitalning qoʻshimcha birligi yaratgan mahsulotga teng daromad oladi. neoklassik iktisodiy nazariya har qanday bozorni talab va taklif egri chiziqlari yordamida tahlil qiladi. talab va taklif egri chiziklari kesishadigan …

4 / 45

a (matematik) maktabi, kembrij (ingliz) maktabi, amerika maktabi. keyingi davrda (p. samuelson) «neoklassik sintez» konsep-siyasi xam paydo boʻldi. «neoklassik sintez» bu aslida hozirgi neokeynschilik va neoliberal goyalarni ilk neoklassik karashlar bilan birlashtirib, uygʻunlashti-rilishidir. neoklassik nazariyaning asosiy tamoyillari ikki qismdan iborat. asosiy tamoyillarning birinchi qismini klassikaning “eski” tamoyillari, ikkinchi qismni esa, neoklassikaning “yangi” tamoyillari tashkil etadi. “eski” tamoyillar “qat'iy negiz” bo‘lsa, “yangi” tamoyillar neoklassikaning «himoya qobig‘i»ni tashkil etadi. “eski” tamoyillarga quyidagilar kiradi: • bozorda hamma vaqt muvozanat mavjud, u yagona pareto (val'ras- errou-dobre) optimumi talablariga mos keladi; • bozorda individlar tomonidan oqilona tanlov amalga oshiriladi; • individlarga tashqi omillar ta'sir ko‘rsatadi, ularning biror holatni afzal bilishi barqaror va ekzogen xususiyatga ega; xarajatlarning yagona turi – ishlab chiqarish xarajatlari hisobga olinadi. ayni chog‘da ayirboshlash xarajatlari e'tiborga olinmaydi. “yangi” tamoyillarga ko‘ra: • bozorda ayirboshlashni amalga oshirish uchun resurslarning xususiy mulkni tashkil etishi asosiy zamin hisoblanadi; • individlarda bitim to‘g‘risidagi barcha axborot mavjud; • …

5 / 45

bo‘lishi → mashinalarning paydo bo‘lishi → fabrika → nisbiy qo‘shimcha qiymatni shakllantirish. karl polanining ta’kidlashicha, aynan milliy resurslar va mehnat bozorining shakllanishi asosida davlatning aralashuvi yotadi. g‘arbiy yevropaning barcha ichki bozorlari mahalliy bozorlar tabiiy evolyutsiyasining natijasi emas, balki davlatning aralashuvi orqali barpo etilgan. t. veblen «bekorchi sinf nazariyasi» (1899) asaridagi odatlar to‘g‘risidagi tahlilda xolizm metodologiyasini qo‘llaydi. odatlar individlarning bozordagi, siyosiy sohadagi, oiladagi xatti-harakatlari doiralarini belgilab beruvchi institutlardan biri hisoblanadi. insonlar xatti-harakati veblen tomonidan ikkita juda qadimiy odatdan kelib chiqib, ta’riflanadi. bu odatlarni u raqiblik hissiyoti (boshqalardan birinchi bo‘lish, umumiylikdan ajralib turish istagi) va mahorat hissiyoti (halol va samarali mehnat qilishga moslashish) deb nomlaydi. t. veblenning fikriga ko‘ra, raqiblik hissiyoti mulkchilik va bozordagi raqobatning asosida yotadi. ushbu hissiyotning o‘zi individ tanlovni amalga oshirishda o‘zining foydaliligini ko‘paytirishni emas, balki boshqalarning ko‘z o‘ngida o‘z nufuzini oshirishni ko‘zlovchi «oshkora iste’mol»ni izohlaydi. qarang: veblen t. teoriya prazdnogo klassa. m.: progress. 1987. “eski” institutsionalizm namoyondasi j.k. …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsional iqtisodiyot"

1-mavzu “institutsional iqtisodiyot” fani paydo bo‘lishi, predmeti va rivojlanishi “institutsional iqtisodiyot” fani paydo bo‘lishi, predmeti va rivojlanishi 1. institutsional iqtisodiyot faniga kirish 2. institutsional nazariyalarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixi 3. institutsional iqtisodiyotning metodologik asoslari va vazifalari 4. neoinstitutsional nazariyaning asosiy yo‘nalishlari 5. institutsional iqtisodiyotning rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari 1. institutsional iqtisodiyot faniga kirish fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarda institutsional iqtisodiyotining shakllanishi va rivojlanishining ham nazariy, ham amaliy tomonlarini, iqtisodiyot subyektlari faoliyatini o‘rganish usullari bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarini shakllantirishdir. fanning vazifasi – talabalarga...

This file contains 45 pages in PPTX format (648.6 KB). To download "institutsional iqtisodiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsional iqtisodiyot PPTX 45 pages Free download Telegram