o`zbekistonda transplantatsiyaning etik-huquqiy jihatlari

PPTX 16 pages 912.6 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 912.6 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

toshkent davlat tibbiyot universiteti 1-son davolash fakulteti 211-a guruh talabasi izzatillayeva yulduzxonning bioetika fanidan mustaqil ishi toshkent davlat tibbiyot universiteti 1-son davolash fakulteti 211-a guruh talabasi izzatillayeva yulduzxonning bioetika fanidan mustaqil ishi mavzu: o`zbekistonda transplantatsiyaning etik-huquqiy jihatlari reja: 1.transplantatsiya. transplantatsiyaning rivojlanish tarixi 2.transplantologiya sohasiga ta`luqli qonuniy me`yorlar 3.tirik shaxslar va murdalarning donorligi 4. xulosa transplantologiya - bu tibbiyotning inson a’zolarini ko’chirib o’tkazish va sun’iy inson organlarini yaratish bo’yicha masalalarni va muammolarni o’rganuvchi sohasidir.transplantatsiyaning bir necha turlari mavjud bo’lib, asosan quyidagi yo’nalishlarga bo’lib o’rganiladi. 1) ksenotransplantatsiya - bu boshqa turga mansub bo’lgan individlar o’rtasida transplantatsiya qilish.(hayvonlar a’zosini insonlarga ko’chirib o’tkazish) 2) avtotransplantatasiya - bu inson bir a’zosidan boshqa a’zosiga transplantatsiya qilish. 3) eksplantatsiya - sun’iy moslama va a’zolarni ko’chirib o’tkazish. 4) allotransplantatsiya - insonlar orasida transplantatsiya. transplantologiyaning tarixiga nazar tashlaydigan bo’lsak, ushbu sohaning paydo bo’lishi va rivojlanishi fransuz jarrohi aleksis karrel bilan bevosita bog’liq. aleksis karrelning qon tomirlarning tikib chiqish usulini …

2 / 16

o’pgina kasalliklarga yechim bo’lmoqda. ammo bu sohaning ham o’ziga yarasha etik muammolari va etik-huquqiy jihatlari mavjuddir. shuni ta’kidlab o’tish joizki, transplantologiyaning rivojlanishi tibbiyotning yutug’i sifatida qaralsada, donor organlarning yetishmasligi, mamlakatning donor a’zolar bilan ta’minlay olmasligi natijasida jamiyat uchun xavfli bo’lgan odam savdosi kabi global muammolarni yuzaga keltiradi. transplantatsiyaning shu va shunga o’xshash muammolari, jumladan axloqiy, huquqiy, fiziologik va shunga o’xshash muammolar har taraflama, xususan tibbiy, siyosiy-ijtimoiy va diniy taraflama ko’rib chiqilib, ma’lum bir tizimga solinadi bugungi kunda transplantologiya sohasi g’arbning aqsh, germaniya, turkiya, rossiya federatsiyasi kabi mamlakatlarida, sharqda esa hindiston, isroil, janubiy korea kabi davlatlarda yaxshi rivojlanganganligini aytishimiz mumkin. masalan hindiston dunyo bo’yicha tibbiyot sohasi rivojlangan davlatlar qatorida yetakchi o’rinda turadi. hozirda ko’pgina transplantatsiyalar isroilda amalga oshirilmoqda va yaxshi natijalarga erishilmoqda. janubiy korea esa plastik transplantatsiya (avtotransplantatsiya) sohasida dunyo bo’yicha 1-o’rinda turadi. shu paytgacha transplantologiya sohasiga ta’luqli qonuniy me’yorlardan quyidagilarni aytib o’tishimiz mumkin: - 1987-yildagi butun dunyo tibbiyot assotsiasiyasining “inson …

3 / 16

«odam o‘g‘irlash» va 133- moddasi «odam tana a’zolari va (yoki) to‘qimalarini olib qo‘yish va transplantatsiya qilish shartlari va (yoki) tartibini buzish» to’g’risida bo’lib, shu sohaga bag’ishlanadi. o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “qarindoshlar o’rtasida buyrak va jigar bo’lagini transplantatsiya qilish tartibi to’g’risida”gi vaqtinchalik nizomi ham transplantologiyaning muammolarini hal qilish va tartibga solishga asoslangan. transplantatsiyada tirik odamlardan va murdalardan donor sifatida foydalanishda quyidagi tibbiy-huquqiy muammolarga duch kelish mumkin: 1.tirik organizmda a) donor roziligi; b) organizmga ziyon yetkazmaslik; (gippokrat modelining “ziyon yetkazma” tamoyili asosida) c) a’zo va to’qimalarga donorlik qilgani uchun haq to’lash; 2. murdalarda a) biologik moslik; b) murdaning hayotlik davridagi roziligi; c) a’zo va to’qimalarning olingan vaqti; d) a’zo va to’qimalarning qay sharoitda va qay tarzda olinganligi; e) transplantatsiya jarayonining olib borish sharoiti; f) ijobiy natija berishiga kafolat; sharq mamlakatlari, ayniqsa, oldingi movaruonnahr hududida aholining aksariyat qismi islom diniga e’tiqod qilganligi sababli transplantologiyaning har qanday sohasiga ham ruxsat berilmaydi. islom dini ulamolari …

4 / 16

ing a’zolarini tirik organizmga transplantatsiya qilishga imkon beruvchi qonun qoidalar mavjud. o‘zbekistonda toshkent buyrak transplantatsiyasi markazi 1972 yilda tashkil etilgan. markaz 1972 yilda o‘zbekistonda birinchi buyrak transplantatsiyasi o‘tkazgan klinik transplantologiya kashshofi akademik u. a. aripov tashabbusi bilan tashkil etilgan. buyrak transplantatsiyasi markazi butun transplantologiyaga xos bo‘lgan barcha rivojlanish yo‘lidan o‘tdi. 1970 – 1973 yillari - markazning shakllanishi yillari hisoblanadi. ayni paytda gemodializ va tegishli diagnostika bazasi, birinchi navbatda immunologik nefrologiya xizmati yaratildi .transplantlarning omon qolish darajasi sezilarli darajada yaxshilandi. 1994 yilda “o‘zbekiston respublikasining jinoyat kodeksi” qonunining qabul qilinishi munosabati bilan organlarni jasaddan olib qo‘yish faqat marhumning qarindoshlari ruxsati bilan yoki umrbod roziligi bilan amalga oshirilganligi sababli o‘zbekistonda buyrak transplantatsiyasi to‘xtatildi. 2010-yilda buyrak transplantatsiyasi bo‘yicha operatsiyalar qayta tiklandi. markazda 2007 yilgacha 358 buyrak transplantatsiyasi amalga oshirildi. 47 bemorda buyrak transplantatsiyasi jonli donordan o‘tkazildi. akademik vohidov nomidagi jarrohlik markazi qorin bo‘shlig‘i va qon tomirlari jarrohligi, shuningdek, ko‘krak qafasi, shu jumladan yurak jarrohligining …

5 / 16

ha turtki bo‘lib xizmat qiladi. hujjat inson organlari va to‘qimalarini transplantatsiya qilish masalalarini huquqiy tartibga solish, transplantologiyani klinik intizom sifatida rivojlantirishga qaratilgan bo‘lib, inson organlari va to‘qimalarini transplantatsiya qilish uchun huquqiy asos yaratadi. hukumatning mazkur qarorida kim donor bo’la olishi yoki bo’la olmasligi masalasiga ham aniqlik kiritilgan. jumladan, quyidagi yaqin qarindoshlar donor bo’lishi mumkin: ota-ona, tug’ishgan yoki tutingan aka-uka va opa- singillar, er-xotinlar, farzandlari (shu jumladan, asrab olinganlar), shuningdek er-xotinning ota- onalari. lekin ushbu yaqin qarindoshlar 18 yoshga to’lmagan, belgilangan holatda o’zini o’zi boshqara olmaydigan deb topilgan, ozodlikdan mahrum qilingan, i va ii guruh nogironlari, homilador ayollar hamda narkomaniya, surunkali alkogolizm va toksimaniyadan azob chekayotgan bo’lsa, ulardan transplantatsiya maqsadida buyrak yoki jigar bo’lagini olishga yo’l qo’yilmaydi. transplantatsiya bajarilganidan so’ng, donor va retsipiyent kamida uch yil davomida profilaktik dispanser ko’rigi bilan ta’minlanadi. xulosa o’rnida aytish mumkinki, so‘nggi davrda tibbiy faoliyat bilan bog‘liq jarayonlarning, xususan, transplantologiyaning xususiyatlari sezilarli darajada rivojlanib bormoqda. binobarin, …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbekistonda transplantatsiyaning etik-huquqiy jihatlari"

toshkent davlat tibbiyot universiteti 1-son davolash fakulteti 211-a guruh talabasi izzatillayeva yulduzxonning bioetika fanidan mustaqil ishi toshkent davlat tibbiyot universiteti 1-son davolash fakulteti 211-a guruh talabasi izzatillayeva yulduzxonning bioetika fanidan mustaqil ishi mavzu: o`zbekistonda transplantatsiyaning etik-huquqiy jihatlari reja: 1.transplantatsiya. transplantatsiyaning rivojlanish tarixi 2.transplantologiya sohasiga ta`luqli qonuniy me`yorlar 3.tirik shaxslar va murdalarning donorligi 4. xulosa transplantologiya - bu tibbiyotning inson a’zolarini ko’chirib o’tkazish va sun’iy inson organlarini yaratish bo’yicha masalalarni va muammolarni o’rganuvchi sohasidir.transplantatsiyaning bir necha turlari mavjud bo’lib, asosan quyidagi yo’nalishlarga bo’lib o’rganiladi. 1...

This file contains 16 pages in PPTX format (912.6 KB). To download "o`zbekistonda transplantatsiyaning etik-huquqiy jihatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbekistonda transplantatsiyan… PPTX 16 pages Free download Telegram