suriya usmoniylar imperiyasi tarkibida

DOCX 19 pages 781.6 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 781.6 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

suriya usmoniylar imperiyasi tarkibida kirish · suriya hududining usmoniylar imperiyasi tarkibiga qo‘shilishi · usmoniylar davrida suriyaning ma’muriy boshqaruvi va iqtisodiy hayoti · ijtimoiy va madaniy hayot · xvii–xix asrlarda siyosiy jarayonlar · xix asr o‘rtalaridagi islohotlar (tanzimat davri) xulosa foydalanilgan manbalar kirish suriya (hozirgi suriya arab respublikasi hududi) usmoniylar imperiyasining muhim viloyatlaridan biri bo‘lib, 1516-yildan 1918-yilgacha, ya’ni taxminan 400 yil davomida imperiya tarkibida bo‘lgan. bu davr suriyaning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va siyosiy hayotida chuqur iz qoldirgan bo‘lib, mintaqani sharqiy o‘rta yer dengizining savdo, madaniyat va din markazlaridan biriga aylantirgan. suriya hududining usmoniylar imperiyasi tarkibiga qo‘shilishi 1516–1517 yillardagi yurishlar usmoniylar imperiyasining suriya hududini o‘z tarkibiga qo‘shish jarayoni 1516-yilda boshlangan harbiy yurishlar bilan bog‘liq bo‘lib, bu bosqichda imperiya rahbari sulton selim i (yovuz selim) boshchiligidagi qo‘shinlar mamluklar sulolasi nazorati ostidagi mintaqalarga qarshi faol harakat olib borgan. ushbu yurishlarning asosiy maqsadi sharqiy o‘rta yer dengizi sohillaridagi strategik nuqtalarni egallash va savdo yo‘llarini nazorat …

2 / 19

smoniylar qo‘shini qohira yaqinida mamluklar armiyasini tor-mor qildi, natijada mamluklar sultoni qonsuh g‘avriy halok bo‘ldi. qohiraning qo‘lga kiritilishi bilan suriya hududi to‘liq usmoniylar nazoratiga o‘tdi. ushbu yurishlar jarayonida usmoniylar qo‘shini son jihatidan ustunlikka ega bo‘lib, taxminan 60 ming askar bilan harakat qildi, mamluklar esa 40 ming atrofida edi. janglarda usmoniylar tomonidan ishlatilgan otliq qo‘shinlar va piyoda askarlarning muvofiqlashtirilgan harakatlari g‘alabani ta’minladi. masalan, marj dobik jangida usmoniylar artilleriyasi mamluklar otliqlarini to‘xtatib qoldi, bu esa keyingi hujumlarga imkon berdi. yurishlar natijasida suriya hududi usmoniylar imperiyasining janubiy chegaralarini kengaytirdi va imperiya uchun yangi soliq manbalarini ochdi. usmoniylar va mamluklar o‘rtasidagi siyosiy kurash usmoniylar va mamluklar o‘rtasidagi siyosiy kurash 15-asr oxiridan boshlab kuchaygan bo‘lib, bu jarayonda ikki davlat o‘rtasida savdo yo‘llari, diniy ta’sir va harbiy ustunlik uchun raqobat mavjud edi. mamluklar sulolasi misr va suriyani boshqarib, o‘rta yer dengizi savdosida monopoliya o‘rnatgan edi, usmoniylar esa anadolu va rumeliyadan kengayib, sharqqa yo‘nalish olgan. siyosiy kurashning …

3 / 19

iylar g‘alabasini kutgan, chunki mamluklar soliq siyosati og‘ir edi. kurash natijasida mamluklar sulolasi tugatildi va suriya usmoniylar imperiyasining viloyati sifatida qayta tashkil etildi. ushbu siyosiy o‘zgarishlar imperiya uchun yangi ma’muriy tajribalarni keltirib chiqardi, chunki mamluklar tizimi arab va islomiy an’analarga asoslangan edi. suriya viloyati ma’muriy tuzilmasining shakllanishi suriya hududining usmoniylar imperiyasi tarkibiga qo‘shilgandan keyin viloyat ma’muriy tuzilmasi tezda shakllantirildi. 1517-yildan boshlab suriya bir nechta viloyatga bo‘linib, damashq viloyati markaziy ma’muriy birlik sifatida belgilandi. viloyat boshqaruvida beylerbeylik tizimi joriy etildi, ya’ni viloyat gubernatori (beylerbey) sulton tomonidan tayinlanardi va harbiy-ijtimoiy masalalarni hal qilardi. masalan, damashq beylerbeyi usmoniylar qo‘shinining janubiy qismini boshqargan va soliq yig‘ishni nazorat qilgan.ma’muriy tuzilma shakllanishida mahalliy qozilar va ulamolar saqlanib qoldi, bu esa o‘tish davrini yumshatdi. suriya viloyati ichida sanjaklar tashkil etildi: halab sanjagi, tripoli sanjagi va boshqalar. har bir sanjakda sanjakbeyi tayinlanib, mahalliy soliq va sud ishlarini boshqargan. tuzilmaning shakllanishi 1520-yillarda yakunlandi, unda suriya uchta asosiy viloyatga bo‘lindi: …

4 / 19

a soliq yig‘ishni tashkil etgan. damashq viloyati eng yirik birlik bo‘lib, uning beylerbeyi imperiya divanida muhim o‘rin tutgan. sanjak darajasida sanjakbeyilar tayinlanib, viloyat ichida kichik hududlarni boshqargan; masalan, hama sanjagi mahalliy qishloq xo‘jaligini nazorat qilgan va timar tizimi orqali erlarni taqsimlagan.qozilar tizimi sud va diniy masalalarni hal qilgan, har bir sanjakda bosh qozi bo‘lib, shariat qonunlarini qo‘llagan. qozilar usmoniylar qonunlarini (qonunni sultaniy) mahalliy odatlarga moslashtirib ishlagan. tizimning samaradorligi hisobot va nazorat mexanizmlarida edi; masalan, viloyat defterdori soliq ro‘yxatlarini yuritgan va markazga yuborgan. 16-asrda suriyada 10 dan ortiq sanjak mavjud bo‘lib, ularning har biri o‘z ichki tuzilmasiga ega edi. tizim mahalliy aholi ishtirokini ta’minlash uchun arab tilida hujjatlar yuritilgan, bu esa boshqaruvni yaqinlashtirgan. turk, arab va mahalliy elitalar o‘rni usmoniylar boshqaruvida turk, arab va mahalliy elitalar o‘rtasida muvofiqlik mavjud bo‘lib, bu imperiya barqarorligini ta’minlagan. turk elitalari asosan harbiy va ma’muriy lavozimlarni egallagan; masalan, beylerbey va sanjakbeyilar ko‘pincha anadolu yoki rumeliyadan kelgan …

5 / 19

markaziy nazoratni ta’minlasa, arab va mahalliy elitalar ijtimoiy barqarorlikni saqlagan. ushbu tuzum imperiyaning uzoq muddatli hukmronligiga asos bo‘lgan. devlet tizimining suriyaga moslashtirilishi devlet tizimi, ya’ni usmoniylar markaziy boshqaruv modeli, suriyaga moslashtirilishida mahalliy sharoitlar hisobga olingan. imperiya tizimida devshirme (yigitlar yig‘imi) va kapikulu qo‘shinlari markaziy edi, ammo suriyada mahalliy askarlar va qabilaviy qo‘shinlar keng qo‘llanilgan. masalan, damashqda janissariylar garnizoni joylashtirilgan, lekin chegara mudofaasida arab otliqlari ishtirok etgan. soliq tizimi moslashtirilgan: avariz soliqlari mahalliy qishloq xo‘jaligiga mos ravishda yig‘ilgan, masalan, zaytun va bug‘doy hosilidan.ma’muriy moslashtirishda vakf instituti muhim bo‘lgan, u mahalliy masjid va maktablarni qo‘llab-quvvatlagan. suriyada vakflar savdo karvonlarini himoya qilgan. tizimning moslashuvi 16-asr defterlarida aks etgan, unda suriya erlari timar va zeametga bo‘lingan. moslashtirish jarayonida mahalliy qonunlar saqlanib, qonunni sultaniy ustunlik qilgan. masalan, savdo nizolari arab odatlariga qarab hal qilingan. ushbu moslashuv imperiyaning suriyadagi hukmronligini 400 yil davom ettirdi.usmoniylar davrida suriyaning iqtisodiy rivojlanishi ma’muriy tuzilma bilan chambarchas bog‘liq edi. damashq savdo …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suriya usmoniylar imperiyasi tarkibida"

suriya usmoniylar imperiyasi tarkibida kirish · suriya hududining usmoniylar imperiyasi tarkibiga qo‘shilishi · usmoniylar davrida suriyaning ma’muriy boshqaruvi va iqtisodiy hayoti · ijtimoiy va madaniy hayot · xvii–xix asrlarda siyosiy jarayonlar · xix asr o‘rtalaridagi islohotlar (tanzimat davri) xulosa foydalanilgan manbalar kirish suriya (hozirgi suriya arab respublikasi hududi) usmoniylar imperiyasining muhim viloyatlaridan biri bo‘lib, 1516-yildan 1918-yilgacha, ya’ni taxminan 400 yil davomida imperiya tarkibida bo‘lgan. bu davr suriyaning iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va siyosiy hayotida chuqur iz qoldirgan bo‘lib, mintaqani sharqiy o‘rta yer dengizining savdo, madaniyat va din markazlaridan biriga aylantirgan. suriya hududining usmoniylar imperiyasi tarkibiga qo‘shilishi 1516–1517 ...

This file contains 19 pages in DOCX format (781.6 KB). To download "suriya usmoniylar imperiyasi tarkibida", click the Telegram button on the left.

Tags: suriya usmoniylar imperiyasi ta… DOCX 19 pages Free download Telegram