ona tilida tinish belgilari

PPTX 15 pages 514.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 514.9 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ona tilida tinish belgilari. tinish belgilari va ularning tasnifi; tinish belgilarining qo'llanish o'rinlari termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim sirtqi 21-12 guruh talabasi xudaynazarov utkirning ona tili fanidan tayyorlagan taqdimoti ona tilida tinish belgilari. tinish belgilari va ularning tasnifi; tinish belgilarining qo'llanish o'rinlari reja: nuqta. so’roq belgis undov belgisi ko’p nuqta ko’p nuqta, undov va so’roq belgilarining birikkan holda kelishi vergul. nuqtali vergul tireikki nuqta qavs tinch ohang bilan aytilgan darak, buyruq va undov gaplarning oxirida: oydin kecha. bo’taboy aka baqaqurilloqdan qo’shchinorga yuqoridan –katta yo’ldan ketdi. (a.q.) ba'zan lekin, biroq, chunki, shuning uchun, go’yo bog’lovchilardan oldin ham nuqta qo’yiladi. bunda ko’rsatib o’tilgan bog’lovchilar bilan bog’lanuvchi gaplar mazmunan mustaqil bo’ladi va tugallangan ohang bilan aytiladi: qo’lini tig’iga uzatdi. lekin chol bu qimmatli buyumni qo’ldan chiqarishni istamadi. (o.) 2. birinchi qismda nuqta, ko’p nuqta, undov yoki so’roq belgisi ko’chirma gap o’rtasida ketgan muallif gapidan so’ng: «yo’q, har so’zdan hurkabermang unday,-dedi sayramov,-qalovini bilsangiz, …

2 / 15

unan o’ziga mustaqil bo’lsa, har biridan so’ng so’roq belgisi qo’yiladi: komila so’zida davom etadi: «ha jamol akam qanday ? toshkentdami ?» (g’.g’.) 2) agar so’roq gaplar mazmunan umumiy bir fikrni ifodalasa, so’roq belgisi so’nggi so’roq gapdan keyin qo’yiladi: - tag’in mehmon boshlab keldingmi ? kim kelyapti: savrimi, rahbarmi yo akangning bolalarini yetaklab kelyapsanmi ? (g’.g’.) 3) so’z yoki noaniq ibora bo’lsa yoki ajablanish ifodalansa: ovqatga tajovuz (?) qilingandan so’ng, mehmonlar qo’llarini dasturxonga (?) artdilar. undov belgisi. undov belgisi quyidagi o’rinlarda qo’yiladi: kuchli his-hayajonni ifodalagan gaplardan so’ng: «prfessor nazarov! mana u qanday odam ekan!» (a.m.). buyurish, tilak, orzu ma'nolarini ifodalagan gaplardan so’ng: fido bo’lsin sen uchun jon-tanim onam! (h.p.) 3.gap boshida kelib kuchli his-hayajon ifodalagan undalmalardan, undov hamda ha va yo’q so’zlaridan so’ng: yo’q, yo’q! bu og’ir ishni bo’ynimga ololmayman! ko’p nuqta. ko’p nuqta quyidagi o’rinlarda qo’llaniladi: 1. fikrni tugallanmaganligi, so’zlovchining yana nimadir aytmoqchi ekanligini ko’rsatish uchun (fikrning davom ettirmasligi odatda …

3 / 15

o’roq mazmuniga qaraganda his-hayajon kuchli bo’lgan gaplardan so’ng qo’yiladi: qani bu yerda insof, qani bu yerda adolat degan narsa !? (h.h.) 2. so’roq va undov belgisi birikkan holda (?!) kuchli his-hayajon, taajub bilan aytilgan so’roq gaplardan so’ng qo’yiladi: jamiki kambag’al xalq qo’lni-qo’lga berib, yaktan bo’lib tursa, kimning haddi bor mardikor olishga?! (o.) 3. undov belgisi va ko’p nuqta birikkan holda (!....) mazmunan tugallanmagan hamda kuchli his-hayajon ifodalangan o’rinlarda qo’llanadi: uyatni bilasizmi?... (a.q.) 4. so’roq belgisi va ko’p nuqta birikkan holda (?....) mazmunan tugallanmagan so’roq gaplardan so’ng ishlatiladi: ayb kimda ?... ayb nimada ? yoki yer yomonmi ?... (u.) vergul. vergul quyidagi o’rinlarda qo’llaniladi: uyushiq bo’laklar orasida: 1) bog’lovchisiz birikkan uyushiq bo’laklar orasida: andijon, namangan, qo’qon, marg’ilon -o’zbekning chamani, bog’u bo’stoni. (g’.g’.) 2) takrorlanuvchi bog’lovchilar bilan birikkan uyushiq bo’laklar orasida: saodat, goh men bilan, goh atlas bilan mashg’ul, boyagi uyalib turishini bir yoqqa yigishtirib qoygan edi. (a.q.) 3) zidlovchi boglovchilar yordami …

4 / 15

,sizdan hech yomonlik ko’rmadim. (m.ibr.) 8. zidlovchi yoki takror oshiruv bog’lovchilar bilan bog’langan qo’shma gaplarda: yo’lchi shu vaqt qancha aqchasi bo’lsa ham berishga tayyor edi, lekin yonida bir tiyin ham yo’q edi. (o.) 9. ergash gaplarni ajratish uchun: o’g’rilar devordan tushmoqchi bo’lib, qorinlarini paxsaga qo’yib, boshlarini ekkanda, kenja botir ularning kallalarini uza berdi. (ertakdan) 10. avtor gapini ko’chirma gapdan ajratish uchun: - paxtamiz tamom bo’ldi, dedi zamira,- endi rejani bajara olmaymiz. 7. nuqta vergul. nuqtali vergul quyidagi o’rinlarda qo’llaniladi: o’z ichida vergul bo’lgan yoyiq uyushiq bo’laklar orasida: mehnat, ijod, odam sharafi, dil yorug’i, hayot quvonchi, hammasining asli manbai, sen, vatanim-tinchlik tayanchi. (s.nazar) 2. o’z ichida verguli bo’lgan, mazmunan ma'lum darajada mustaqillikga ega bo’lgan sodda gaplar orasida hamda har xil turdagi gaplarni o’z ichiga olgan qo’shma gaplarda: zunnunxo’ja siddiqjonning tarafini olgan bo’lib, kampirga qarab kovush otdi. siddiqjonga nimadir demoqchi bo’lib og’iz ochgan qizini bir tarsaki urdi, so’ngra siddiqjondan o’pkalab mayin tovush …

5 / 15

o’zi qirg’oqga chiqarib qo’yadi. (o.) 3. ko’chirma gapdan oldin kelgan muallif gapidan so’ng: adam birdan samovarchiga buyruq beradi: -musavoyga joy solib ber, ozroq yostiq qo’y. (o.) 9. tire. tire quyidagi o’rinlarda ishlatiladi: 1. ot, son, olmosh va harakat nomi bilan ifodalanib hamda kesm bilan bog’lamasiz birikkan ega bilan kesmi orasida: a) aziz vatandoshim, bu –sening imzong. (?.?.) b) yurgan –daryo, o’tirgan –bo’yra. (maqol) 2. uyushiq bo’laklardan so’ng kelgan umumlashtiruvchi so’zdan oldin: suv, er, elekrt–bular hayot bahoriga yangi go’zallik va yangi nash'a bag’ishlovchi kuchlar edi. (o.) 3. ajratilgan bo’lak bilan izohlanmish bo’lak orasida: ularning hammasi –hoh yosh, hoh qari firibgar, zolim (o.). 4. kirish gaplar bilan gap bo’laklari o’rtasida: sibiryakovlar –ular butun boshliq armiyani tashkil qiladilar-fandan oladilar ham, fanni boyitadilar ham. (a.surov) 5. muallif gapi bilan ko'chirma gap orasida: «nega buncha kech qolding, manzura ?-dedi aziz mehribon tovush bilan». (a.surov). 6. dialog tipidagi ko’chirma gaplarda: -ular (qushlar) qayoqqa ketishyapti ? -qish …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ona tilida tinish belgilari"

ona tilida tinish belgilari. tinish belgilari va ularning tasnifi; tinish belgilarining qo'llanish o'rinlari termiz davlat pedagogika instituti boshlang’ich ta’lim sirtqi 21-12 guruh talabasi xudaynazarov utkirning ona tili fanidan tayyorlagan taqdimoti ona tilida tinish belgilari. tinish belgilari va ularning tasnifi; tinish belgilarining qo'llanish o'rinlari reja: nuqta. so’roq belgis undov belgisi ko’p nuqta ko’p nuqta, undov va so’roq belgilarining birikkan holda kelishi vergul. nuqtali vergul tireikki nuqta qavs tinch ohang bilan aytilgan darak, buyruq va undov gaplarning oxirida: oydin kecha. bo’taboy aka baqaqurilloqdan qo’shchinorga yuqoridan –katta yo’ldan ketdi. (a.q.) ba'zan lekin, biroq, chunki, shuning uchun, go’yo bog’lovchilardan oldin ham nuqta qo’yiladi. bunda ko’rsatib o’...

This file contains 15 pages in PPTX format (514.9 KB). To download "ona tilida tinish belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: ona tilida tinish belgilari PPTX 15 pages Free download Telegram