issiqlik texnikasi

PPTX 37 pages 2.9 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

ishchi jism parametrlarini aniqlash andijon mashinasozlik instituti tvm yo’nalishi 3-kurs s 116-21 guruh talabasi mahmudbekov abdurashidning issiqlik texnikasi va ichki yonuv dvigatellari fanidan tayyorlagan laboratoriya ishi ishchi jism parametrlarini aniqlash reja: 1. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. 2.holat parametrlari. 3.asosiy gaz qonunlari. fanning maqsad va vazifasi. «issiqlik texnikasi» fanining vazifasi fanni o'rganish jarayonida, talabalarda mutahasislik faoliyati va mutahasis sifatida o'sishi va o'z ustida ishlashi uchun talab qilinadigan bilim, o‘quv va ko'nikma hosil qilishdir. dastur tuzishda yo'nalish bo'yicha bakalavrlar tayyorlashda ishtirok etayotgan ko'plab oliy o‘quv yurtlarining tegishli kafedralari tajribalari, hamda rivojlangan mamlakatlar oliy o‘quv yurtlarida «issiqlik texnikasi» fanidan qo'llanib kelingan dasturlar o'rganib chiqilgan va bakalavrlarga qo'yilgan talablar asos qilib olingan. termodinamika va uning uslubi termodinamika va uning uslubi termodinamika–energiyaning aylanish (o‘zgarish) qonuniyatlari haqidagi fandir. termodinamikaga xix asrda asos solingan edi. bu davrda issiqlik dvigatellarining taraqqiyoti tufayli issiqlikning ishga aylanish qonuniyatlarini o‘rganish zaruriyati tug‘ildi. termodinamika turli fizikaviy va …

2 / 37

adi: gaz, suyuqlik va qattiq jism ko‘rinishida. plazma deb ataluvchi ionlangan gazni ba’zan moddaning to‘rtinchi holatidan iborat deb hisoblaydilar. bitta jismni o‘zi turli sharoitlarda turli holatlarda bo‘lishi mumkinligi muqarrardir. tekshirilayotgan jism berilgan o‘zgarmas sharoitlarda har doim bitta holatdagina bo‘ladi, masalan, suv atmosfera bosimi va 200s temperaturada faqat bug‘ ko‘rinishida bo‘ladi. tekshirilayotgan modda holatini aniqlash uchun modda holatining holat parametrlari deb yuritiladigan qulay tavsifnomalari kiritiladi. moddaning xossasi intensiv va ekstensiv bo‘lishi mumkin. tizimdagi modda miqdoriga bog‘liq bo‘lmagan xossalar intensiv xossalar deb aytiladi (bosim, temperatura va boshqalar). modda miqdoriga bog‘liq bo‘lgan xossalar ekstensiv xossalar deb aytiladi. solishtirma, ya’ni modda miqdori birligiga nisbatan olingan ekstensiv xossalar intensiv xossalar ma’nosiga ega bo‘lib qoladi. masalan, solishtirma hajm, solishtirma issiqlik sig‘imi va shunga o‘xshashlar intensiv xossalar sifatida tekshiriladi. modda miqdoriga bog‘liq bo‘lgan xossalar ekstensiv xossalar deb aytiladi. solishtirma, ya’ni modda miqdori birligiga nisbatan olingan ekstensiv xossalar intensiv xossalar ma’nosiga ega bo‘lib qoladi. masalan, solishtirma hajm, solishtirma …

3 / 37

shi mumkin bo‘lgan yo‘nalishni aniqlaydi. temperatura, masalan, termometrlar yordamida o‘lchanadi. temperaturani o‘lchash uchun foydalaniladigan har qanday asbob qat’iy belgilangan temperatura shkalasiga muvofiq graduslarga bo‘lingan bo‘lishi kerak. hozir turli temperatura shkalalari – selsiy, farangeyt, reomyur va renkin shkalalaridan foydalaniladi. termodinamikaviy tadqiqotlarda 1848 yilda buyuk ingliz olimi kelvin taklif etgan shkaladan foydalaniladi. kelvin shkalasining noli sifatida ideal gaz molekulalarining tartibsiz harakati to‘xtaydigan temperatura qabul qilingan: bu temperatura absolyut nolp deyiladi. absolyut nolp selpsiy shkalasi bo‘yicha – 273,15s temperaturaga muvofiq keladi. kelvin shkalasi bo‘yicha hisoblanadigan temperatura doimo musbat bo‘ladi. u absolyut temperatura yoki kelvin bo‘yicha temperatura deyiladi va k bilan belgilanadi. 1 mol gaz uchun holat tenglamasi. 1 mol gaz uchun holat tenglamasi. gaz holati tenglamasining uchinchi shakli bir mol uchun yoziladi. shuni eslatib o‘tamizki, gazning molekulyar og‘irligiga son jixatdan teng bo‘lgan kilogrammlar miqdori mol, boshqacha aytganda kilogramm-molekula deyiladi yoki kilomol deb aytiladi. masalan kislorod (o2) kilomoli 32 kg ga, karbonat angidrid (co2) …

4 / 37

a o‘tadi. boshqacha qilib aytganda, izolyatsiyalangan har qanday tizimda shu tizim ichida energiya o‘zgarmasdan saqlanib turadi. q 1 2 3 a texnikaviy termodinamikaning vazifalaridan kelib chiqib, modda mikrostrukturasi nuqtai nazaridan moddaning ichki energiyasi nimalardan iborat degan masalani ko‘rib chiqishning zaruriyati yo‘q. hozirgi zamon fizikaviy dunyoqarashlarga ko‘ra moddaning ichki energiyasini shu modda molekulalarining (atomlar, ionlar, elektronlarning) kinetik va potentsial energiyalari yig‘indisidan iborat deb tasavvur etishimiz mumkin. ichki energiya tushunchasini fanga 1850 yili v. tomson kiritgan. ma’lumki t=0 da atom va molekulalarning issiqlik harakati to‘xtaydi, lekin atomlar ichidagi zarralarning harakati davom etadi. ichki energiyaning absolyut qiymati kimyoviy termodinamikada, kimyoviy reaktsiyalarni hisoblashda muhim rolp o‘ynaydi. termodinamikaning ko‘pchilik texnikaviy tadbiqlarida ichki energiya u ning absolyut qiymati emas, balki bu kattalikning turli termodinamikaviy jarayonlarda o‘zgarishi muhimdir. issiqlik –termodinamikaning eng muhim tushunchalaridan biridir. issiqlik tushunchasi mohiyatan ish tushunchasiga yaqin. issiqlik ham, ish ham energiya uzatish formalaridandir. shuning uchun ham jismning biror issiqlik yoki ish zahirasi bor …

5 / 37

k. choynak olayotgan issiqlik miqdori q ichidagi suvning qizishiga ,ya’ni suvning ichki energiyasi ortishiga va suv bug`lari choynak qopqog`ini ko`targanda tashqi kuchlarga qarshi (qopqoqning og`irlik kuchi) bajariladigan a ishga sarflanadi. bu jarayon uchun energiyaning saqlanish va aylanish qonuni ko`rinishga ega bo`ladi. bu termodinamikaning birinchi qonunining matematik ko`rinishidir. jismga beriladigan issiqlik miqdori uning ichki energiyasini orttirishga va tashqi kuchlarga qarshi ish bajarishga sarflanadi. agar jismga issiqlik miqdori berilayotgan bo`lsa, q musbat, agar jismdan issiqlik miqdori olinayotgan bo`lsa q manfiy ishora bilan olinadi. shuningdek agar jism tashqi kuchlarga qarshi ish bajarayotgan bo`lsa a ish musbat , tashqi kuchlar jism ustida ish bajarayotgan bo`lsa a ish manfiy bo`ladi. termodinamikaning birinchi qonuni birinchi tur abadiy dvigatel (lotincha «perpetuum mobile») yasash mumkin emasligini ko`rsatadi. birinchi tur perpetuum mobilega asosan teng miqdorda energiya sarflamas-dan ish bajara oladigan mashina ko`rish haqida fikr yuritiladi. energiyaning saqlanish va aylanish qonuni bo`lgan termodinamikaning birinchi qonunida esa: tabitda ro`y beradigan barcha …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik texnikasi"

ishchi jism parametrlarini aniqlash andijon mashinasozlik instituti tvm yo’nalishi 3-kurs s 116-21 guruh talabasi mahmudbekov abdurashidning issiqlik texnikasi va ichki yonuv dvigatellari fanidan tayyorlagan laboratoriya ishi ishchi jism parametrlarini aniqlash reja: 1. fanning maqsad va vazifasi. termodinamik tizim va ishchi jism. 2.holat parametrlari. 3.asosiy gaz qonunlari. fanning maqsad va vazifasi. «issiqlik texnikasi» fanining vazifasi fanni o'rganish jarayonida, talabalarda mutahasislik faoliyati va mutahasis sifatida o'sishi va o'z ustida ishlashi uchun talab qilinadigan bilim, o‘quv va ko'nikma hosil qilishdir. dastur tuzishda yo'nalish bo'yicha bakalavrlar tayyorlashda ishtirok etayotgan ko'plab oliy o‘quv yurtlarining tegishli kafedralari tajribalari, hamda rivojlangan mamlakat...

This file contains 37 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "issiqlik texnikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik texnikasi PPTX 37 pages Free download Telegram