o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari

PPTX 18 pages 1.6 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 11-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari haqida ma’lumot berish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari. m.koshg‘ariy – ilk lug‘at asoschisi. ma’rifiy adabiyot. o‘zbek mutafakkirlarining til haqidagi qarashlari reja: qadimgi yozma yodgorliklar haqida ma’lumot. 1 2 3 o‘rxun-enasoy yodgorliklari haqida. o‘rta osiyoda tilshunoslik. mahmud koshg‘ariyning “devonu lug‘atit turk” asari. 1. 2. 3. 4. 3 1. qadimgi yozma yodgorliklar haqida ma’lumot. qadimgi yozma yodgorliklar badiiy adabiyotimizning muhim yodgorliklari bo‘lib, qadimgi madaniyat, til, yozuv, ijtimoiy hayot haqida ma’lumot beruvchi manba sifatida qadrlidir. o‘zbek xalqi qadimiy tarixga, boy o‘tmish merosga ega. ko‘p asrlik xalqning tarixi yozma yodgorliklar va og‘zaki ijod namunalari orqali avloddan-avlodga o‘tib kelmoqda. dastlabki yozma manbalar vi – vii asrlarga tegishlidir. ular o‘rxun – enasoy obidalari nomi bilan mashhur bo‘lib, sug‘d, turkiy …

2 / 18

shhurdir. o‘rxun – enasoy yodgorliklari o‘rxun – enasoy yodgorliklari o‘rxun – enasoy yodgorliklarining topilishi va o‘rganilishi xviii asrdan boshlanadi. run yozuvlari talas vodiysidan ham topilgan. u hozirgi avliyoota va taroz shahri yaqinida bo‘lgan qoyalardagi yozuvlardir. kumush ko‘zalarga yozilgan runiy yozuvlar sibir o‘lkasidan ham topilgan. ermitaj (sankt – peterburg)da saqlanayotgan 2 ta ko‘zacha shu haqida ma’lumot beradi. minusinsk muzeyida esa teriga yozilgan runiy bitiklar mavjud. oyna, qayish to‘g‘asi, qog‘ozga yozilgan boshqa runiy yozuvlar ham ko‘p. yog‘ochga yozilgan run bitiklari ermitajda saqlanadi. daniyalik olim vilgelm tomson va rus olimi v. radlovlar yodgorliklardagi barcha harflarini o‘qidilar. yodgorliklarni butun dunyo turkiyshunoslari ilmiy jihatdan o‘rganmoqda. v. tomson va radlovlarda keyin s. y. malov, s. y. klyashtorning i. v. stebleva, x. o‘rxun, t. tekin, najip osin, g. aydarovlar o‘rganishgan o‘zbek olimlaridan a. rustamov, r. abdurahmonov, n. rahmonovlar o‘rganishgan a. qayumov “qadimiyat obidalari” kitobida, g‘. abdurahmonov va a. rustamovlar “qadimgi turkiy til” kitoblarida o‘sha yodgorliklardan namunalar keltirishgan. …

3 / 18

hilik va ezgulik xudosi axuramazda (hurmuzd) bo‘lib, u yomonlik xudosi yovuzlik ramzi ahriman bilan kurashadi. “avesto”da yozilishicha, zardushtiylikda qo‘riq yer ochib, bog‘-rog‘ qilgan odam ilohiyot rahmatiga erishadi. yaxshilik va yovuzlik o‘rtasidagi kurash 3-4 ming yillardan so‘ng adolat, ezgulik g‘alabasi bilan tugaydi. o‘rta osiyoda tilshunoslik o‘rta osiyolik mashhur allomalarning jahon madaniyati, ma’rifati ilm-faniga qo‘shgan hissasi ulkandir. jahon tan olgan buyuk allomalar: abu nasr forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, mahmud koshg‘ariy, mahmud az-zamaxshariy, alisher navoiy va boshqalarning tilshunoslik fani taraqqiyotidagi xizmatlari katta. abu nasr forobiy (873930) qomusiy olim abu nasr forobiy (873930) yaratgan asarlar ichida “fanlar tasnifi” (yoki “fanlar tasnifi haqidagi so‘z”) kitobi tilshunoslik masalalariga bag‘ishlanganligi bilan ajralib turadi. u tilshunoslikning fonetika, morfologiya, sintaksis, orfografiya, orfoepiya va stilistika kabi bo‘limlari haqida dastlabki tushunchalarni bergan. forobiy so‘zlarni arab tilshunosligiga asoslangan holda ot, fe’l va harflarga ajratadi. otlarni ikkiga: atoqli va turdosh otlarga bo‘ladi. aniqrog‘i, sodda ma’noli so‘zlarni ikkiga ajratadi: 1) …

4 / 18

ari, so‘zning fonetik me’yori haqida fikr yuritadi. so‘z ma’nolarining tasnifi masalasiga to‘xtaladi, ya’ni, so‘z ma’nosining ikki turini sodda va murakkab bo‘lishini ko‘rsatadi. sodda ma’noli so‘zlarga: o d a m, h a y v o n, g u l, o v q a t, o s m o n kabi atash vazifasini bajaruvchi alohida so‘zlarni kiritsa, murakkab ma’noli so‘zlarga narsa va uning belgisini bildiruvchi: b u o d a m – b i l i m l i, b u g u l  o‘ s i m l i k kabi ifodalarni kiritadi. forobiy so‘zlarni arab tilshunosligiga asoslangan holda ot, fe’l va harflarga ajratadi. otlarni ikkiga: atoqli va turdosh otlarga bo‘ladi. aniqrog‘i, sodda ma’noli so‘zlarni ikkiga ajratadi: 1) atoqli otlar: z a y d, a m r; 2) turdosh otlar: o d a m, h a y v o n, o t va boshqalar. otlarga son kategoriyasi (birlik, ikkilik, ko‘plik), …

5 / 18

g‘ullanadi, asarlar yaratadi, o‘zi ham she’r ijod qiladi. abu ali ibn sino (9801037 ) yevropada avitsenna nomi bilan mashhur bo‘lgan va sharqda ulug‘lanib, “shayx-ur-rais” nomi bilan atalgan abu ali ibn sino (9801037 ) tilshunoslik bobida ham bir qancha asarlar yaratdi. qomusiy alloma ibn sino: 1) “kitobi al milh fin-nahv” (“o‘tkirlik sintaksisda ekanligi kitobi”); 2) “kitob lisonul arab” (“arab tili kitobi”); 3) “asbobi xudut al xuruf” (“tovushlarning chegaralanish sabablari”) kabi tilshunoslikka oid qator asarlar qoldirdi. shu kungacha “asbobi xudut al xuruf” asarining to‘rtta nashri: qohira (2), tiflis va toshkent nashrlari ma’lum. asar kirish va olti bobdan tashkil topgan. manbada tovushning hamda nutq tovushlarining paydo bo‘lish sabablari, bo‘g‘iz va tilning anatomiyasi, ayrim arab tovushlarining paydo bo‘lishidagi o‘ziga xosliklari, ushbu tovushlarga o‘xshash nutq tovushlari hamda tovushlarning nutqiy bo‘lmagan harakatlarda eshitilishi kabilar haqida fikr yuritiladi. ibn sino harflarni – nutq tovushlarini unli va undosh tovushlarga ajratadi. topshiriqlar: abu nasr forobiy va abu rayhon beruniyning …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti kompyuter lingvistikasi va amaliy tilshunoslik kafedrasi o‘zbek tilining sohada qo‘llanishi 11-amaliy mashg‘ulot o‘zmu - 2024 maqsad: o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari haqida ma’lumot berish. mavzuga kreativ yondashishni tashkil qilish. mushohada qilish. mustaqil ishlashga yo‘naltirish. o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari. m.koshg‘ariy – ilk lug‘at asoschisi. ma’rifiy adabiyot. o‘zbek mutafakkirlarining til haqidagi qarashlari reja: qadimgi yozma yodgorliklar haqida ma’lumot. 1 2 3 o‘rxun-enasoy yodgorliklari haqida. o‘rta osiyoda tilshunoslik. mahmud koshg‘ariyning “devonu lug‘atit turk” asari. 1. 2. 3. 4. 3 1. qadimgi yozma yodgorliklar haqida ma’lumot. qadimgi yozma yodgorliklar badiiy adabiyo...

This file contains 18 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "o‘zbek adabiyotining qadimgi manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek adabiyotining qadimgi ma… PPTX 18 pages Free download Telegram