institutsional iqtisodiyotni rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari

PPTX 15 pages 199.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 199.7 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

reja: 1. kirish 2. abu nasir forobining falsafa ilmiga oid qarashlarini qiyosiy taxlil etish 3. g’azzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarini qiyosiy taxlil etish 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar reja: 1. kirish 2. institutsional nazariyalarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixi 3. institutsional nazariyaning asosiy yo‘nalishlari 4. institutsional iqtisodiyotning rivojlanish xususiyatlari 5. foydalanilgan adabiyotlar tayyorladi: d.raximov mavzu: “institutsional iqtisodiyotni rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari” kirish har qanday jamiyat institutsional muhitini tashkil etuvchi ma‘lum bir institutlar doirasida faoliyat yuritadi va rivojlanib boradi. o‗zbyekistonda mustaqillikning dastlabki yilidan boshlab byeshta tamoyil asosida1 bosqichma-bosqich amalga oshirilgan islohotlar jarayonida ijtimoiy-iqtisodiy hayotning barcha sohalarida o‗zgarishlarga erishildi, iqtisodiyotning yangi xo‗jalik yurituvchi sub‘yektlari – yirik aktsiyadorlik jamiyatlari, xolding kompaniyalar va xususiy mulkchilikning turli shakllari barpo etildi. shu bilan bir vaqtda ular faoliyat yuritishi shartlarini byelgilab byeruvchi rasmiy qoidalar (konstitusiya, qonunlar, farmonlar va b.) hamda milliy qadriyatlar, urf-odatlar va boshqa norasmiy normalarni o‗z ichiga olgan institutsional asoslar yaratildi. bularning barchasi jamiyatda mulkchilik, …

2 / 15

an biridir. ushbu yo‗nalish g‗arb mamlakatlari iqtisodiyotining rivojlanishi, talab va taklif qonunlarining ishlashi, xo‗jalik yurituvchi sub‘yektlarning hulqatvori, bozor va ma‘muriy myexanizmlarning faoliyat ko‗rsatishi, iqtisodiy o‗sish va shu kabi boshqa bir qator jarayonlar va hodisalarni o‗rganishda kyeng tadbiq etib kelinmoqda. ilmiy iqtisodiy nazariyalar shakllanishi xvii asrda yevropada dastlab v.pyetti, buagil‘byer, kyeyinroq esa, a.smit va d.rikardolarning klassik iqtisodiy ta‘limotlari bilan tavsiflanadi. xix asrning yetmishinchi yillariga kyelib, klassik nazariyaning k.myengyer, m.jyevons, l.valras va boshqa tadqiqotchilarning faoliyati zamiridagi marjinal yondashuv bilan kyengayishi nyeoklassik nazariya sifatida a.marshallning ―iqtisodiyot prinsiplari‖ asarida o‗z ifodasini topdi. kyeyinchalik a.marshallning qarashlari j.b.klark izlanishlarida takomillashdi. nyeoklassik nazariyaning asosiy tamoyillari ikki qismdan iborat. asosiy tamoyillarning birinchi qismini klassikaning ―eski‖ tamoyillari, ikkinchi qismni esa, nyeoklassikaning ―yangi‖ tamoyillari tashkil etadi. ―eski‖ tamoyillar ―qat‘iy nyegiz‖ bo‗lsa, ―yangi‖ tamoyillar nyeoklassikaning «himoya qobig‗i»ni tashkil etadi. ―eski‖ tamoyillarga quyidagilar kiradi: bozorda hamma vaqt muvozanat mavjud, u yagona paryeto (valras-errou-dobrye) optimumi talablariga mos kyeladi; bozorda individlar tomonidan oqilona tanlov …

3 / 15

dan kyelib chiqib, belgilanadi. bozor iqtisodiyoti munosabatlarining jadal rivojlanishi barobarida iqtisodiy tadqiqotlar ko‗lami yanada kyengaydi va chuqurlashdi. bu bilan hozirgi zamon iqtisodiy ta‘limotlarining yirik yo‗nalishlari shakllandi. hozirgi zamon iqtisodiy ta‘limotlarini o‗rganishning eng kyeng tarqalgan yondashuvlariga ko‗ra, ular uchta yo‗nalishni o‗z ichiga oladi: nyeoklassika, institutsionalizm va kyeynschilik. biroq, mamlakatimizda mazkur yo‗nalishlar – ayniqsa, institutsionalizm yo‗nalishi sohasidagi ilmiy-nazariy, o‗quv-uslubiy jabhalar yaxlit bayon etilgan adabiyotlarni yetarli, dyeb bo‗lmaydi. institutsionalizmning nazariy yo‗nalish sifatida shakllanishi byevosita klassik va nyeoklassik nazariyalar bilan bog‗liq. binobarin, nyeoklassika tamoyillaridagi yuqorida ko‗rsatilgan chyeklovlarni hisobga olgan holda, bozor modyelini tuzishga yo‗naltirilgan nazariya – institutsionalizm hisoblanadi. ushbu nazariyaning tadqiqot markazida institutlar – insonlar tomonidan barpo etiladigan va o‗zaro hamkorlikni tarkiblovchi siyosiy, iqtisodiy hamda ijtimoiy mye‘yorlar va qoidalar turadi institutsional nazariya qoidalari nyeoklassik yondashuvga nisbatan yangi nazariya bo‗lib, bozor munosabatlarini tahlil qilishning yangi sohasidir. institutsionalizm bugungi kunda iqtisodiyot fanining eng tyez rivojlanib borayotgan yo‗nalishlaridan biri hisoblanadi. bu ko‗proq nyeoinstitutsional iqtisodiy nazariyaga yoki yanada …

4 / 15

tutsional iqtisodiyot vakillari tomonidan nafaqat ushbu yo‗nalish doirasida, balki boshqa yo‗nalishlar doirasida ham tan olinib, kyeng qo‗llanilgan bir nyecha nazariya ishlab chiqildi. bular o‗yinlar nazariyasi (j. fon nyeyman, o.morgyenshtyern, j.nesh) va to‗liqsiz oqilonalik nazariyasi (g.saymon) hisoblanadi [30]. yangi institutsional iqtisodiyotning hozirgi zamon ishlanmalarini fransuz maktabi iqtisodchilari – l.tyevyeno, o.favro, a.orlyean, r.buayye va boshqalar ishlarida uchratish mumkin [30, 31]. biroq, institutsionalistlarning bahs-munozaralari bir yo‗nalishning boshq yo‗nalishdan ustunligini isbotlashga qaratilgan. bir qator iqtisodchilar, xususan, t.eggyertsonning ta‘kidlashicha 3 , ―faqat vaqt munozaralarda hakam sifatida ishtirok etishi mumkin. aynan myetodologik ziddiyatlar tufayli j.r.kommons boshchiligidagi eski amyerika institutsionalistlarining urinishlari muvaffaqiyatsizlikka uchradi, chunki, 1984 yilda r.kouz yozganidyek, ―hyech qanday nazariyaga ega bo‗lmagan ular (amyerika institutsionalistlari) hali anglab yetishni talab etuvchi quruq izohli matyerialdan boshqa hyech narsani taklif eta olishmadi‖. hozirgi vaqtda nyeoinstitutsional yondashuvdan nafaqat iqtisodchilar va sosiologlar, balki yuristlar va siyosatshunoslar ham foydalanishmoqda. bu ko‗proq ham jahon xo‗jalik tizimini, ham alohida olingan milliy iqtisodiyotni tadqiq etishga …

5 / 15

yaqinlashtiradi. nyeoinstitutsionalizm ikkita umumiy asosdan kyelib chiqadi, birinchidan, ijtimoiy institutlar ahamiyatga ega, ikkinchidan ular nyeoklassik nazariya vositalari yordamida tadqiq etiladi. ushbu ikki taraflama xususiyat nyeoinstitutsionalizmni ―eski‖ institutsionalizm va nyeoklassik nazariyadan ajratib turadi. nyeoinstitutsionalizm nyeoklassik nazariyadan insonning ko‗paytiruvchi xatti-harakati va myetodologik individualizm tamoyillarini myeros qilib olgan holda o‗tgan asrning 50-60 yillarga kyelib shakllandi. nyeoinstitutsionalizmning ayrim variantlarida o‗yinlar nazariyasidan foydalaniladi. ayrim nyeoinstitutsionalistlar o‗z tadqiqotlarida evolyusion nazariya qoidalariga tayanadi. individlar va institutlarning o‗zaro bog‗liqligini tahlil etishda boshlang‗ich nuqtaga nisbatan ikkita tamoyil mavjud. birinchi tamoyilda institutlar individlarning manfaatlari hamda xatti-harakatlari orqali tushuntiriladi va myetodologik individualizm dyeb nomlanadi. ya‘ni, individ institutlarni tahlil qilishda boshlang‗ich nuqta hisoblanadi. masalan, davlatni tavsiflashda uning fuqarolarining manfaatlari va o‗ziga xos xususiyatlaridan kyelib chiqiladi. myetodologik individualizm tamoyilining davomi ichki sabab natijasida vujudga kyelgan evolyusiya konsyepsiyasidir. ushbu konsyepsiyaga ko‗ra, institutlar insonlarning harakatlari natijasida paydo bo‗ladi dyegan taxmin ilgari suriladi. ya‘ni, individlar birlamchi, institutlar esa ikkilamchi o‗rin tutishi to‗g‗risidagi taxmin nyeoklassiklar qarashlarida o‗z …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsional iqtisodiyotni rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari"

reja: 1. kirish 2. abu nasir forobining falsafa ilmiga oid qarashlarini qiyosiy taxlil etish 3. g’azzoliyning falsafa ilmiga oid qarashlarini qiyosiy taxlil etish 4. xulosa 5. foydalanilgan adabiyotlar reja: 1. kirish 2. institutsional nazariyalarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixi 3. institutsional nazariyaning asosiy yo‘nalishlari 4. institutsional iqtisodiyotning rivojlanish xususiyatlari 5. foydalanilgan adabiyotlar tayyorladi: d.raximov mavzu: “institutsional iqtisodiyotni rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari” kirish har qanday jamiyat institutsional muhitini tashkil etuvchi ma‘lum bir institutlar doirasida faoliyat yuritadi va rivojlanib boradi. o‗zbyekistonda mustaqillikning dastlabki yilidan boshlab byeshta tamoyil asosida1 bosqichma-bosqich amalga oshirilgan islohotlar jar...

This file contains 15 pages in PPTX format (199.7 KB). To download "institutsional iqtisodiyotni rivojlanish xususiyatlari va yo‘llari", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsional iqtisodiyotni ri… PPTX 15 pages Free download Telegram