polimerlarning relaksatsion xossalari

PPTX 18 pages 730.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 730.4 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

elektroliz mavzu:polimerlarning relaksatsion xossalari reja: 1. polimerlarda relaksatsion jarayonlar 2. amorf polimerlarning qovushqoq-oquvchan holati 3. amorf polimerlarning shishasimon holati 4. polimerlarning kristall holati va ularning mexanik xossalari 5. polimerlarni plastifikatsiyalash 6. kompozitsion polimer ashyolar. muvozanat qaror topishi uchun zarur bo'lgan vaqtni hisobga olganda hamda elastomerlar deformatsiyasining muvozanat jarayonlarini termodinamika nuqtai nazaridan o'rganishda “muvozanat” tushunchasi nisbiyligini unutmaslik kerak. harakatchan molekulali (yoki segmentli) sistemalarda muvozanat tezda qaror topgani holda kam harakatchan (katta) struktura birliklariga ega sistemalarda muvozanat umuman qaror topmasligi mumkin. sistemaning nomuvozanat holatdan muvozanatga kelishi bilan bog'liq bo'lgan jarayonlar relaksatsion jarayonlar deyiladi. shishasimon, kristall va elastik polimerlar uchun relaksatsion xossalarning asosiy qonuniyatlari umumiydir. shu sababli relaksatsion hodisalarni yuqorielastik polimerlarda ko'raylik, chunki aynan shu holatda polimerlar relaksatsiyasining o'ziga xos xususiyatlari yaqqol namoyon bo'ladi. agar tasma shaklidagi polimerga yuk osib qo'ysak, uning uzunligi asta-sekin ortib ko'ndalang kesimi qisqarib boradi: bu jarayon juda uzoq, ba'zan yillab davom etishi mumkin. 1-rasmda o'zgarmas kuch ta'sirida polimerning …

2 / 18

naga qo'yilgan yuk olinsa, u makromolekulalarning qayta o'ralishi hisobiga qisman qisqaradi. elastik xossalarning bunday kechikish bilan namoyon bo'lishi “ta'sirdan keyingi elastiklik” yoki “siljuvchanlik” deyiladi. 1–rasmda to'rsimon polimerning siljuvchanlik egri chizig'i ham (2-egri chiziq) keltirilgan. unda makromolekulalarning o'zaro siljishiga yo'l qo'ymaydigan mustahkam ko'ndalang kimyoviy bog'larning mavjudligi tufayli qaytmas deformatsiya sodir bo'ladi. cho'zilish faqat to'rdagi molekulalarning to'g'rilanishi hisobiga bo'ladi. kuch olingach namuna dastlabki o'lchamiga qadar qisqaradi. relaksatsion jarayonlarning yana bir ko'rinishi “elastik gisterezis” - u cho'zilish va qisqarishda deformatsiya egri chiziqlarining ustma-ust tushmasligi bilan ifodalanadi. qarama-qarshi jarayonlar o'rtasidagi bu farq kuchning ortib borish tezligiga nisbatan deformatsiyani sekinroq sodir bo'lishi bilan izohlanadi. shuning uchun muvozanatsiz deformatsiyada yuk cho'zilish egri chiziqlari mos kelmaydi va halqa shaklida namoyon bo'lib, “gisterezis halqasi” deyiladi gisterezis halqasining kattaligi osv va asv maydonlari orasidagi farq, ya'ni integrallar yig'indisiga teng. keltirilgan integrallardan har biri cho'zilish (birinchi integral) va qisqarish (ikkinchi integral) jarayonlarida deformatsiya bajargan ishni beradi. demak, sarf qilingan va …

3 / 18

sida fikr yuritishga imkon beradi. polimerlardan davriy ravishda kuch ta'siriga uchraydigan buyumlar yasashda gisterezis hodisasini hisobga olish shart. jumladan, avtomobil shinalarini yasashda mexanik yo'qotishlarni imkoni boricha kamaytirish kerak, aks holda ishlatilayotgan davrda shinalar qizib ketadi va tez emirilib yaroqsiz bo'lib qoladi. amorf polimerlarning qovushqoq-oquvchan holati qovushqoq-oquvchan holatda polimer kuch ta'sirida ikki xil: elastik qaytar va qovushqoq qaytmas deformatsiyaga uchraydi. harorat ko'tarilishi bilan polimer deformatsiyasining umumiy qiymatida qaytmas deformatsiyaning ulushi uzluksiz ortib boradi. umumiy deformatsiyani elastik va qaytmas deformatsiyalarni va lar bilan belgilasak: + polimerning qovushqoq-oquvchan holati faqat haroratga emas, balki polimerning tabiati, uning molekulyar massasi va molekulyar massaviy taqsimoti, shuningdek eritma yoki suyuqlamaning oqishidagi kuchlanish va siljish tezligiga ham bog'liq. shuning uchun polimerning qovushqoq-oquvchan holatini faqat birgina kattalik, masalan, qovushqoqlik orqali tasvirlab bo'lmaydi. qovushqoqlikning siljish tezligi yoki kuchlanishning siljish tezligiga bog'liqligini aniqlab oqish egri chizig'ini olgach polimerning bu holatini tavsiflash mumkin. eng oddiy holatda polimerning siljish kuchlanishi siljish tezligiga mutanosib …

4 / 18

mutanosib bo'ladi, ya'ni kuchlanish o'sishi bilan siljish tezligi ortadi: siljish kuchlanishi, n/m2, pa; v – siljish tezligi, s-1; mutanosiblik koeffitsienti bo'lib, odatda qovushqoqlik (ns/m2 yoki pa.s) harorat o'zgarmasa qovushqoqlik (ya'ni kuchlanishning siljishi tezligiga nisbati) deformatsiyalanish tartibiga bog'liq bo'lmasligi mumkin. ushbu shartga javob beradigan muhitlarga nyuton suyuqliklari deyiladi. bularga ko'pchilik quyi molekulyar suyuqliklar kiradi. 111 – rasmda turli oqimlarning egri chiziqlari keltirilgan. bu grafikdagi 1 – chiziq molekulyar massaviy taqsimoti qisqa bo'lgan polimerlar uchun xos bo'lib, polimerlardan buyumlar tayyorlashda nisbatan kam uchraydi. odatda siljish kuchlanishi o'sishi bilan oqish tezligi nyuton qonunidagidan tezroq ortadi (111-rasm, 2- egri chiziq). oqish jarayoni shu egri chiziqqa to'g'ri keladigan polimerlar psevdoplastik suyuqliklar deyiladi. psevdoplastiklik-bu suyuqlikning qovushqoqligi siljish kuchlanishining oshishi bilan kamayadigan xususiyatdir 111 – rasm. siljish tezligi v ning siljish kuchlanishi ga bog'liqligi. 1 – ideal nyuton suyuqligi; 2 – psevdoplastik suyuqlik. ravshanki, 2 – egri chiziqda ifodalangan oqish tezlanishi polimerning qovushqoqligini kamaytiruvchi struktura o'zgarishlari bilan …

5 / 18

polimerlar qovushqoqligi- ning siljish kuchlanishiga bog'liqlik turlari. 1 – nyuton suyuqligi; 2 – psevdoplastik suyuqlik uchun. qovushqoq oquvchanlikning faollanish energiyasi; a- mutanosiblik koeffitsienti bo'lib, qovushqoqlikning turli struktura parametrlariga, xususan molekulyar massaga bog'lanishini o'z ichiga oladi. amorf polimerlarning shishasimon holati polimer sovutilganda yuqorielastik yoki qovushqoq – oquvchan holatdan shishasimon holatga o'tadigan haroratga shishalanish harorati deyiladi. polimerlarning shishalanishi, quyi molekulyar moddalardagi kabi, zvenolarning issiqlik harakati energiyasi bilan o'zaro (ichki molekulyar va molekulalararo) ta'sir energiyasi orasidagi nisbatga bog'liq. quyi molekulyar suyuqliklarda shishalanish barcha molekulalarining harakatchanligi yo'qolishi bilan boshlansa, polimerlarning shishalanishi uchun hamma zvenolar harakatchanligining yo'qolishi shart emas. zvenolarning bir qismi ma'lum darajada harakat erkinligini saqlab qoladi. molekulalararo kuchlar ta'sirida harakat erkinligini yo'qotgan zvenolar soni kam bo'lganda polimer yuqori elastik jism holida bo'ladi. ularning soni tsh yaqinida keskin ortadi va polimer shishalanadi. shundan keyin ham ko'pgina zvenolar, zanjir bilan mustahkam bog'langani uchun erkin yurolmasa ham harakatchan bo'lib qoladi. ravshanki, zanjirsimon molekula qancha bukiluvchan bo'lsa, …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "polimerlarning relaksatsion xossalari"

elektroliz mavzu:polimerlarning relaksatsion xossalari reja: 1. polimerlarda relaksatsion jarayonlar 2. amorf polimerlarning qovushqoq-oquvchan holati 3. amorf polimerlarning shishasimon holati 4. polimerlarning kristall holati va ularning mexanik xossalari 5. polimerlarni plastifikatsiyalash 6. kompozitsion polimer ashyolar. muvozanat qaror topishi uchun zarur bo'lgan vaqtni hisobga olganda hamda elastomerlar deformatsiyasining muvozanat jarayonlarini termodinamika nuqtai nazaridan o'rganishda “muvozanat” tushunchasi nisbiyligini unutmaslik kerak. harakatchan molekulali (yoki segmentli) sistemalarda muvozanat tezda qaror topgani holda kam harakatchan (katta) struktura birliklariga ega sistemalarda muvozanat umuman qaror topmasligi mumkin. sistemaning nomuvozanat holatdan muvozanatga kelis...

This file contains 18 pages in PPTX format (730.4 KB). To download "polimerlarning relaksatsion xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: polimerlarning relaksatsion xos… PPTX 18 pages Free download Telegram