bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasining maqsad va vazifalari

DOCX 24,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1543904884_73061.docx bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasining maqsad va vazifalari reja: 1. tabiatning inson hayotidagi roli. 2. markaziy osiyo mutafakkirlarining tabiat va uning muhofazasiga doir fikrlar tarixidan. 3. tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining asoschilari. tabiat va uning odamlar hayotidagi ahamiyati. tabiat - bu organik (tirik) va noorganik (notirik) dunyoni o‘zida qamrab olgan bir butun olam tabiat - goyat xilma-xil shakllari, tarkibiy kismlari bilan insoniyatni kurshab turgan organik va anorganik olamlar, o‘simlik va hayvonot dunyosi. insoniyat esa undan paydo bo‘lib, ajralib chiqqan mavjudotdir. shu bois uning bir mohiyati tabiiy (biologik), ikkinchi mohiyati ijtimoiydir. tabiat tushunchasi ko‘proq keng va qisman tor ma’nolarda ishlatiladi. keng ma’noda tabiat butun obyektiv borliq, real voqelik, turli-tuman ko‘rinishlardagi olam. tor ma’noda tabiat fan, asosan tabiiy fanlar tabiatshunoslik o‘rganadigan obyektdir. tabiatning adabiyotlarda ikki darajasi ajratib ko‘rsatiladi: birlamchi va ikkilamchi. bularning birinchisi insoniyatdan xoli, mustasno tarzda, sof tabiiiy holda mavjud bo‘lgan tabiatdir; ikkinchisi insoniyat ishtirokida hosil etilgan tabiiy ne’matlar - …

‘zi” degan ma’noni bildiradi) ayrim turlarning ular yashab turgan muhit bilan o‘zaro munosabatini, ularning qanday muhitga ko‘proq va uzviy moslashganligini o‘rganadi. 2. populyatsiyalar ekologiyasi (“populyatsion” — fransuzcha so‘z bo‘lib, “aholi” degan ma’noni bildiradi) populyatsiyalar tuzilmasi va dinamikasini, ma’lum sharoitda turli organizmlar sonining o‘zgarish (biomassa dinamikasi) sabablarini tekshiradi. sinekologiya (“sin” — yunoncha so‘z bo‘lib, uning ma’nosi “birlikda” demakdir) biogeotsenozlarning tuzilishi va xossalarini, ayrim o‘simlik va hayvon turlarini o‘zaro aloqasini hamda ularni tashqi muhit bilan munosabatini o‘rganadi. 4. ekotizimlarning tadqiq qilishning rivojlanishi biosfera haqidagi ta’limotni vujudga keltiradi. b.ziyomuhamedovning ta’riflashicha, ekologiya terminining mumtoz ma’nosi ayrim hayvonot turlari va ular populyatsiyalarining hamda o‘simliklar turlarining tashqi atrof-muhit bilan munosabatlari, ularning tadrijiy rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’sirini o‘rganadigan ilm sohasi demakdir.muhitning organizmni harakatlantiruvchi alohida tarkibiy qismlari (havo, yorug‘lik, issiqlik, suv, oziq-ovqat) ekologik omillar deb atala.dia.s.to‘xtayev fikricha, "ekologik muhit deganda tirik organizmni o‘rab turgan fizik qurshov e’tiborga olinadi. aniqroq so‘z borganda muhit tevarak-atrofdagi o‘zaro bog‘lanishlardagi shart-sharoitlar va ta’sirlar majmuidir …

insonning tabiat quchog‘ida bo‘lishi uni ruhan tetiklashtirib, mehnat qobiliyati va ijodiy faoliyatini oshiradi. lekin "... insonning tabiatga ta’sir etishi va uning resurslaridan noto‘g‘ri foydalanishi tufayli tabiiy muhit (havo, suv, tuproq va boshqalar) ifloslanib, xo‘jalikka va, ayniqsa, inson salomatligiga salbiy ta’sir eta boshladi". тадқиқотчи а.р.мелибоевнинг фикрича, табиат ва жамият орасидаги муносабатлар соҳасида экологик муаммолар пайдо бўладиган йўналишларни аниқлаш фавқулотда муҳим педагогик ва психологик муаммо ҳисобланади. bunday munosabatlar tabiat zahiralaridan oqilona foydalanish maqsad va usullarini baholash zarurati paydo bo‘lganda yuzaga keladi: ■ insoniyatning tabiatga nisbatan munosabatlarining xususiyati (maqsadsiz, shaxsiy qiziqish, atrof-muhitga nisbatan loqaydlik, ma’lum bir maqsadga yo‘naltirilgan, iste’molchilik, ehtiyotkorona, faolijodiy)ni; ■ tabiat zahiralaridan foydalanish maqsad va usullarini baholash zarurati paydo bo‘lgandagina yuzaga keladi. bunday baholashga zarurat tabiiy omilning inson va jamiyat uchun ham muhim insoniy qadriyat ekanligidan hosil bo‘ladi. jamiyat a’zolarining farovonligi va huzur-halovati atrof-muhit holatiga bevosita bog‘liq. ma’lumki, tabiat insoniyat uchun bebaho qadriyatdir. tabiat, tug‘ilish, yashash, o‘sish, faoliyat maydoni hisoblanadi. inson …

iyojining kuchayganligi dolzarb ekanligidan dalolat beradi. maktabgacha yoshdagi bolarni tabiat bilan tanishtirish orqali etetik, aqliy, axloqiy jihatdan tarbiyalash, jismoniy rivojlantirish barcha zamonlarda ham o‘ta dolzarb muammolardan hisoblangan. tabiat bilan tanishish insonni ma’naviy kamolotga yetkazuvchi jarayon bo‘lib, uni barcha salbiy xatolardan saqlaydi. natijada uning xulqiy go‘zalligi ortadi. shu sababdan ham tabiat bilan tanishtirish orqali ta’lim-tarbiya jarayoni uzoq tarixga ega. shu nuqtai nazardan o‘rta osiyo xalqlari tabiatni muhofaza qilish sohasida boy an’anaga ega. tabiatni asrab avaylash ardoqlash insonning burchi ekanligi haqidagi ta’limotlar turoni turkistondan yetishib chiqqan buyuk olimlarning ta’limotlarida o‘z ifodasini topgan. allomalar o‘z davrida tabiatdan foydalanish, ular bilan bog‘liq bo‘lgan voqea, hodisalar haqida boy ma’lumotlarni yozib qoldirganlar. tabiatga mehr, yuksak axloq – odobini tarbiyalash lozimligini o‘z asarida bayon etganlar. o‘rta asrlarda tabiat haqidagi tushunchalar yevropa mamlakatlarida deyarli rivojlanmadi. g‘arbiy. yevropa fan tushkunlikka tushgan bir davrda o‘rta osiyo olimlari uni rivojlantirdilar. o‘rta asrlarda o‘rta osiyo olimlari hali ekologiya fani umuman yo‘q bulgan …

chra xoqon ham uning o‘zi ya’ni inson, demak tabiatni ham u saqlab kola oladi". o‘rta asrlarda o‘rta osiyoda yashab ijod etgan olimlardan muxammad muso al - xorazmiy, abu nasr farobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino va boshqalar tabiat fanining rivojlanishiga ulkan hissa qo‘shganlar. ular hali ekologiya fani dunyoga kelmagan davrda tabiat va undagi muvozanat, o‘simliklar va hayvonot dunyosi, tabiatni e’zozlash haqida qimmatli fikrlar aytganlar. mana shunday zabardast buyuk allomalarimizdan muhammad muso al-xorazmiy, o‘zining "kitob surat al - arz" asarini abu nasr farobiy (870-810) "al - hajmi va al - mikdor", "kitob almabodi al - inson" asarlarini abu rayhon beruniy "saydana", "minerologiya" asarlarini abu ali ibn sino, u "kitob al - shifo", "tadbir ul - manzil" kabi asarlarini yozganlar. hadisi sharifimizdagi tabiat, tabiatni avaylab asrash, uni ko‘paytirish, parvarish qilishga oid bandlari bilan ham tanishib. uni chuqur tahlil qilinadi. ilm - fan, ma’rifat - madaniyat asrlar davomila insoniyat olamida so‘nmas …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasining maqsad va vazifalari"

1543904884_73061.docx bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasining maqsad va vazifalari reja: 1. tabiatning inson hayotidagi roli. 2. markaziy osiyo mutafakkirlarining tabiat va uning muhofazasiga doir fikrlar tarixidan. 3. tabiat bilan tanishtirish metodikasi fanining asoschilari. tabiat va uning odamlar hayotidagi ahamiyati. tabiat - bu organik (tirik) va noorganik (notirik) dunyoni o‘zida qamrab olgan bir butun olam tabiat - goyat xilma-xil shakllari, tarkibiy kismlari bilan insoniyatni kurshab turgan organik va anorganik olamlar, o‘simlik va hayvonot dunyosi. insoniyat esa undan paydo bo‘lib, ajralib chiqqan mavjudotdir. shu bois uning bir mohiyati tabiiy (biologik), ikkinchi mohiyati ijtimoiydir. tabiat tushunchasi ko‘proq keng va qisman tor ma’nolarda ishlatiladi. keng ma’noda ...

Формат DOCX, 24,2 КБ. Чтобы скачать "bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasining maqsad va vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bolalarni tabiat bilan tanishti… DOCX Бесплатная загрузка Telegram