murakkab qo‘shma gaplar

DOCX 29 стр. 45,6 КБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

mavzu: murakkab qo’shma gap, uning turlari: bog’lanish va bog’lovchisiz tuzilgan murakkab qo’shma gaplar. murakkab qo‘shma gaplar turlari qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gaplar; bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap; bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gap; aralash murakkab qo‘shma gaplar; qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gaplar: bunday gaplar tarkibida uchta va undan ortiq sodda gap o‘zaro bog‘lovchi vositalarsiz, faqat ohang yordamida bog‘langan bo‘ladi (avvalgi mavzuda bu gaplar bog‘lovchilarsiz tuzilgan murakkab qo‘shma gap deb atalgan edi): bu sahroda maysalar ham, chechaklar ham yo‘q, qushlar, bulbullar ham sayramaydi, buloqlar qaynab toshmaydi. aralash murakkab qo‘shma gaplar: tarkibida ham ergashgan qo‘shma gap, ham bog‘langan qo‘shma gap yoki bog‘lovchisiz qo‘shma gap ishtirok etgan gaplar aralash turdagi qo‘shma gaplar deyiladi. bunday qo‘shma gaplar to‘rt va undan ortiq sodda gaplardan tashkil topadi: eshik ochildi, shuning uchun hamma qayrilib qaradi, lekin hech kim kirmadi; sovuq havo xonani qopladi. bunday gaplar tarkibida ikki va undan ortiq bosh gap mavjud bo‘ladi: …

2 / 29

bos – oroyish, yaxshi yo‘ldosh – osoyish. (maqol). voqea-hodisalar qiyoslanadi: adolatparvar bo‘lish oson - e’tiqoding uchun kurashish qiyin. (f.musajonov). turli tipdagi qismlardan tashkil topgan bog‘lovchisiz qo‘shma gap. bu xildagi qo‘shma gap qismlarining kesimlari turlicha shakllanadi. bunda qo‘shma gap qismlaridan anglashilgan voqea-hodisalar bir-biriga bog‘liq bo‘ladi. sabab munosabati anglashiladi: havo yaxshi, dalada dehqonlar yig‘im- terim bilan ovora.(oybek). nomarddan yordam so‘rama, yuzingga soladi. (maqol). payt munosabati anglashiladi: quyosh pasayib oppoq cho‘qqilar ustiga qo‘na boshlagan, tog‘ning qori ko‘zni olar darajada yaltiraydi. (p.qodirov). to‘siqsizlik munosabati anglashiladi: bular bizni oyoq osti qilib tepyapti, sen uyda baqrayib o‘tiribsan. (p.qodirov). biz ilmdan yiroqmiz, tajriba bor, xolos. (j.abdullaxonov). natija munosabati anglashiladi: shuncha xo‘jalik yangi uylarga ko‘chib kirdi, oyko‘l butunlay o‘zgarib ketdi. (p.qodirov). izoh munosabati anglashiladi: ... bir narsa mening esimda turibdi: oyko‘l g‘allani ko‘p olgan yillari chorvasi ham hozirgidan besh barobar ko‘p edi. (p.qodirov). bu gapdan ismat bobo bir cho‘chib tushdi: u kattaevning eng yaqin kishilaridan edi. (p.qodirov). shart …

3 / 29

p komponentli (murakkab) qo`shma gaplar. ko`p komponentli (murakkab) qo`shma gaplar uch va undan ortiq komponentlarning mazmun va grammatik jihatdan birikishidan hosil bo`ladi. murakkab qo`shma gap tarkibidagi qismlar (komponentlar) o`zaro turlicha munosabatda bo`ladi. shunga ko`ra, murakkab qo`shma gaplar quyidagi turlarga bo`linadi: bog`langan qo`shma gap toifasidagi (bog`lanish yo`li bilan tuzilgan) murakkab qo`shma gap. ergashgan qo`shma gap toifasidagi (ergashish yo`li bilan tuzilgan) murakkab qo`shma gap. bog`lovchisiz qo`shma gap toifasidagi (bog`lovchi vositalarsiz tuzilgan) murakkab qo`shma gap. aralash tipdagi tuzilgan murakkab qo`shma gap. bog`langan qo`shma gap toifasidagi (bog`lanish yo`li bilan tuzilgan) murakkab qo`shma gap. bog`langan qo`shma gap toifasidagi (bog`lanish yo`li bilan tuzilgan) murakkab qo`shma gap komponentlari (qismlari) o`zaro teng bog`lovchilar yoki teng bog`lovchilar vazifasidagi yuklamalar orqali sintaktik aloqaga kirishadi. bunday murakkab qo`shma gap, tarkibidagi komponentlarning bog`lanish usullariga ko`ra, shuningdek, ularning semantik munosabatlariga ko`ra, bog`langan qo`shma gapdan farq qilmaydi, lekin bunda komponentlar soni uch va undan ortiq bo`ladi. masalan: bugundan boshlab yotoq joylarda... yigitlardan bitta navbatchi …

4 / 29

`lib, ular bitta bosh gapga tobelanadi. qo`shma gapning bu turi bir necha ergash gapli qo`shma gap deb ham yuritiladi. bunday qo`shma gapda ergash gaplarning bosh gapga bog`lanishi ikki xil bo`ladi: 1. birgalik ergashish. 2. ketma-ket ergashish. birgalik ergashish qo`shma gap tarkibidagi bir necha ergash gaplar biri ikkinchisi bilan grammatik aloqaga kirishmay, to`g`ridan-to`g`ri bosh gapga bog`lanadi. masalan: ot to`xtaganida, u kuch yig`ib olsin deb, tanaboy kutib turar ... edi. (ch.aytmatov). bu qo`shma gapning sxemasi (chizgisi) quyidagicha: bosh gap -sin deb, -ganida maqsad ergash gap birgalik ergashuvli murakkab qo`shma gap ikki xil bo`ladi: bir tipdagi birgalik ergashish. bunda ergash gaplar bir xil turga mansub bo`ladi va ularning har biri bosh gapning ma’lum bo`lagini yoki bosh gapni butunicha bir xilda izohlaydi, aniqlaydi, to`ldiradi. ular bir xil so`roqqa javob bo`ladi. bunday ergash gaplar uyushgan ergash gaplar deb yuritiladi. murakkab qo`shma gap tarkibida ergash gapning har bir turi uyushib kelishi mumkin. ularning ayrimlariga misollar: a) …

5 / 29

ari ham har xil bo`ladi. bunday ergash gaplar uyushmagan ergash gaplar deb yuritiladi: qor tingach, tashqarida juda sovuq bo`lsa ham, ular tekshirishni davom ettirdilar. (ch.aytmatov). bu qo`shma gapda payt ergash gap va to`siqsiz ergash gap bosh gapni turli tomondan izohlab kelgan. 4-mavzu: ergashish yo’li bilan tuzilgan murakkab qo’shma gaplarning turlari to’g’ridan to’g’ri ergashish va ketma ket ergashish. aralash tipda tuzilgan murakkab qo’shma gaplar. ketma-ket ergashish ketma-ket ergashishda ergash gaplar bosh gapga to`g`ridan-to`g`ri tobelanmay, biri ikkinchisiga bo`ysunib, so`ng bosh gapga bog`lanadi. bu xil qo`shma gaplarda ergash gaplar mazmunan zich bog`langan bo`ladi va ergash gaplardan biri tushirilsa, umumiy mazmun anglashilmay qoladi. masalan: yuk oz bo`lsa ham, olis va o`nqir-cho`nqir yo`llarda motor tez qizib, radiator erib ketishi hech gap emas. (ch.aytmatov). ketma-ket ergashishni chizgida quyidagicha ko`rsatish mumkin: ergash gap-ergash gap bosh gap bog`lovchisiz qo`shma gap toifasidagi (bog`lovchi vositalarsiz tuzilgan) murakkab qo`shma gap. murakkab qo`shma gapning bu turida uch va undan ortiq gaplar bog`lovchi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "murakkab qo‘shma gaplar"

mavzu: murakkab qo’shma gap, uning turlari: bog’lanish va bog’lovchisiz tuzilgan murakkab qo’shma gaplar. murakkab qo‘shma gaplar turlari qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gaplar; bir necha ergash gapli murakkab qo‘shma gap; bir necha bosh gapli murakkab qo‘shma gap; aralash murakkab qo‘shma gaplar; qismlari uyushgan murakkab qo‘shma gaplar: bunday gaplar tarkibida uchta va undan ortiq sodda gap o‘zaro bog‘lovchi vositalarsiz, faqat ohang yordamida bog‘langan bo‘ladi (avvalgi mavzuda bu gaplar bog‘lovchilarsiz tuzilgan murakkab qo‘shma gap deb atalgan edi): bu sahroda maysalar ham, chechaklar ham yo‘q, qushlar, bulbullar ham sayramaydi, buloqlar qaynab toshmaydi. aralash murakkab qo‘shma gaplar: tarkibida ham ergashgan qo‘shma gap, ham bog‘langan qo‘shma gap yoki bog‘lovchisiz qo‘shma gap...

Этот файл содержит 29 стр. в формате DOCX (45,6 КБ). Чтобы скачать "murakkab qo‘shma gaplar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: murakkab qo‘shma gaplar DOCX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram